Βενεζουέλα υπό αμερικανική κηδεμονία; Συμφωνίες-μαμούθ για πετρέλαιο και ενέργεια

Σε μια βαθιά αναδιάταξη του ενεργειακού τοπίου της Βενεζουέλας προχωρούν Καράκας και Ουάσιγκτον, με την υπηρεσιακή κυβέρνηση της χώρας να υπογράφει νέες συμφωνίες με τους ενεργειακούς κολοσσούς Chevron, ENI και GE Vernova, υπό την αιγίδα του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ.

Οι συμφωνίες προβλέπουν επέκταση της δραστηριότητας των ξένων πετρελαϊκών εταιρειών στη Βενεζουέλα, καθώς και εκτεταμένες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση του ενεργειακού δικτύου της χώρας. Η εξέλιξη έρχεται εννέα μήνες μετά την αιματηρή στρατιωτική επιχείρηση στο Καράκας που οδήγησε στην αιχμαλώτιση του τότε προέδρου Νικολάς Μαδούρο.

Έκτοτε, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει να θέσει υπό αμερικανική καθοδήγηση την επανεκκίνηση της εκμετάλλευσης των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βενεζουέλας.

Η επίσκεψη του Κρις Ράιτ στο Καράκας πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση διμερούς συμφωνίας που, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, παραχωρεί στην Ουάσιγκτον έλεγχο πάνω σε ποσότητα αργού που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας υποστήριξε ότι οι νέες συμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν τη Βενεζουέλα σε «ειρήνη» και «ευημερία», απορρίπτοντας τις κατηγορίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν στην πράξη να αποκτήσουν τον έλεγχο του πετρελαϊκού πλούτου της χώρας.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι ιδιωτικές εταιρείες διαθέτουν τα αναγκαία κεφάλαια για να αυξήσουν την παραγωγή και ότι τα έσοδα από φόρους και άδειες θα καταλήγουν στην κυβέρνηση και στον λαό της Βενεζουέλας.

Chevron και ENI μπαίνουν βαθύτερα στα κοιτάσματα

Η Chevron, η οποία έχει μακρά παρουσία στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας, εξασφάλισε νέες άδειες εκμετάλλευσης και σχεδιάζει να διπλασιάσει μέσα στην επόμενη πενταετία την παραγωγή των τριών κοινοπραξιών στις οποίες συμμετέχει.

Ο στόχος που έχει τεθεί είναι η παραγωγή να φτάσει περίπου τα 600.000 βαρέλια ημερησίως, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από το σημερινό.

Η ιταλική ENI, από την πλευρά της, απέκτησε αποκλειστικά δικαιώματα για την αξιοποίηση του τεράστιου κοιτάσματος Χουνίν 5 στη ζώνη του Ορινόκο, μία από τις σημαντικότερες πετρελαιοφόρες περιοχές του πλανήτη.

Παράλληλα, η συμφωνία με τη GE Vernova, στην οποία έχει περάσει ο ενεργειακός βραχίονας της General Electric, επικεντρώνεται στην αποκατάσταση και αναβάθμιση μεγάλου μέρους του προβληματικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της Βενεζουέλας.

Το ενεργειακό σύστημα της χώρας αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρές ελλείψεις, με συχνές διακοπές ρεύματος και σημαντικά προβλήματα στις υποδομές παραγωγής και διανομής.

65 δισ. βαρέλια στο επίκεντρο της συμφωνίας με τις ΗΠΑ

Ακόμη μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική σημασία έχει η χωριστή διμερής συμφωνία μεταξύ Καράκας και Ουάσιγκτον, βάσει της οποίας οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν πλειοψηφικό έλεγχο σε περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού.

Η υπηρεσιακή πρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροδρίγκες, η οποία ανέλαβε την εξουσία μετά την αιχμαλώτιση του Μαδούρο, γνωστοποίησε ότι η συμφωνία υπογράφηκε την περασμένη Παρασκευή.

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Στο ιστορικό απόγειο της πετρελαϊκής της βιομηχανίας, η ημερήσια παραγωγή ξεπερνούσε τα τρία εκατομμύρια βαρέλια, πριν ακολουθήσουν χρόνια κατάρρευσης, κυρώσεων, υποεπένδυσης και προβλημάτων στις εγκαταστάσεις.

Ο Κρις Ράιτ εκτίμησε μιλώντας στο CNBC ότι μέχρι το τέλος της δεκαετίας η παραγωγή θα έχει επανέλθει σε επίπεδα «πολύ πάνω από τα δύο εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως». Στις αρχές του έτους δεν ξεπερνούσε το ένα εκατομμύριο βαρέλια, ενώ έκτοτε φέρεται να έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 30%.

Η συμφωνία προβλέπει επίσης συμμετοχή του αμερικανικού κράτους κατά 35% στη North American Blue Energy Partners (NABEP), η οποία παρουσιάζεται ως η δεύτερη μεγαλύτερη ιδιωτική πετρελαϊκή εταιρεία που δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα.

Σε αντάλλαγμα, η NABEP θα προσφέρει στην Ουάσιγκτον δυνατότητα αγοράς σε χαμηλή τιμή του 20% της παραγωγής της. Το πετρέλαιο θα κατευθύνεται σε αμερικανικά διυλιστήρια που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να επεξεργάζονται το ιδιαίτερα βαρύ και παχύρρευστο αργό της Βενεζουέλας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία τη «μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία στην παγκόσμια ιστορία», επιχειρώντας να συνδέσει την ενεργειακή επέκταση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα με τον στόχο της μείωσης των τιμών των καυσίμων στο εσωτερικό της χώρας.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα ενόψει των εκλογών για το Κογκρέσο στο μέσο της δεύτερης προεδρικής θητείας του Τραμπ, καθώς οι τιμές στην αντλία παραμένουν κρίσιμος παράγοντας για την αμερικανική κοινή γνώμη.

Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και με ταχύτατη επανεκκίνηση των επενδύσεων, η ουσιαστική αύξηση της παραγωγής δεν μπορεί να επιτευχθεί άμεσα και τα αποτελέσματα της συμφωνίας θα χρειαστούν χρόνια για να γίνουν αισθητά.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και το πρόσωπο πίσω από τη NABEP. Η εταιρεία ιδρύθηκε από τον επιχειρηματία Αλεχάντρο Μπετανκούρ, ο οποίος απέκτησε σημαντικό πλούτο μέσω κρατικών συμφωνιών κατά τις περιόδους διακυβέρνησης του Ούγο Τσάβες και του Νικολάς Μαδούρο.

Οι επικριτές των τότε κυβερνήσεων είχαν χαρακτηρίσει μέρος αυτών των συμφωνιών αδιαφανές, ενώ ο Μπετανκούρ έχει βρεθεί αντιμέτωπος με δικαστικές έρευνες στην Ισπανία και την Ελβετία για καταγγελλόμενη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα.

Η νέα συμφωνία εγκρίθηκε τόσο από το κοινοβούλιο όσο και από τις ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας. Η Ντέλσι Ροδρίγκες, πάντως, επιμένει ότι η χώρα εξακολουθεί να διατηρεί την κυριαρχία και την κυριότητα των πετρελαϊκών κοιτασμάτων, ακόμη και όταν αυτά αξιοποιούνται από αμερικανικές ή άλλες ξένες εταιρείες.

Η πολιτική πραγματικότητα, ωστόσο, παραμένει βαριά σκιασμένη από την αμερικανική παρουσία. Η υπηρεσιακή κυβέρνηση λειτουργεί υπό έντονη πίεση της Ουάσιγκτον, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Βενεζουέλα δεν είναι ακόμη «έτοιμη» να πραγματοποιήσει εκλογές.

Η Ντέλσι Ροδρίγκες απάντησε ότι θα υπάρξει εκλογική διαδικασία όταν η χώρα θεωρηθεί έτοιμη, χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση πραγματοποίησαν τον προηγούμενο μήνα κύκλο συνομιλιών, κατόπιν αμερικανικής πίεσης, με αντικείμενο την πολιτική μετάβαση. Νέος γύρος διαλόγου αναμένεται σε περίπου δέκα ημέρες, σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Fox News ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.

Το ενεργειακό άνοιγμα της Βενεζουέλας παρουσιάζεται από την Ουάσιγκτον ως σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης. Ταυτόχρονα, όμως, η έκταση του αμερικανικού ελέγχου σε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και η άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ στις πολιτικές εξελίξεις προκαλούν σοβαρά ερωτήματα για το πραγματικό εύρος της κυριαρχίας που εξακολουθεί να ασκεί το Καράκας πάνω στον μεγαλύτερο φυσικό πλούτο της χώρας.