Βοδινό: Τιμές ρεκόρ, χαμένα κέρδη για τους κτηνοτρόφους

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η τιμή του βοδινού κρέατος έχει σκαρφαλώσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα, δημιουργώντας την εντύπωση μιας περιόδου άνθησης για τον κτηνοτροφικό κλάδο. Ωστόσο, η πραγματική εικόνα που παρουσιάζουν οι παραγωγοί είναι ριζικά διαφορετική, καθώς τα οφέλη από τις υψηλές τιμές εξανεμίζονται από το διογκωμένο κόστος παραγωγής.

Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ η τιμή του βοδινού είναι σήμερα αυξημένη κατά 12% σε σχέση με πέρυσι, ένα ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τον γενικό πληθωρισμό. Παρ' όλα αυτά, ο κτηνοτρόφος Eric Gropper από τη Νότια Ντακότα επισημαίνει ότι οι παραγωγοί δεν αποκομίζουν μεγαλύτερα κέρδη, αμφισβητώντας την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι οι υψηλές τιμές καταναλωτή μεταφράζονται αυτόματα σε οικονομική ευημερία για όλη την αλυσίδα.

Το κόστος παραγωγής στη Νότια Ντακότα

Ο Eric Gropper διαχειρίζεται ένα ράντσο με περίπου 350 αγελάδες αναπαραγωγής σε μια έκταση σχεδόν 8.000 στρεμμάτων στη νοτιοδυτική περιοχή της πολιτείας του. Ο ίδιος δεν έχει τη δυνατότητα να καθορίσει την τιμή πώλησης των μοσχαριών του, καθώς αυτή διαμορφώνεται μία φορά τον χρόνο μέσω δημοπρασίας, όπου οι αγοραστές υποβάλλουν τις προσφορές τους.

Φέτος, οι προσφορές έχουν αγγίξει ιστορικά υψηλά, με ένα μοσχάρι βάρους 272 κιλών να πωλείται περίπου 2.500 δολάρια, έναντι περίπου 2.000 δολαρίων πριν από δύο χρόνια. Η αιτία αυτής της εκτίναξης είναι η σημαντική μείωση του αμερικανικού ζωικού κεφαλαίου, το οποίο βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 70 ετών. Η παρατεταμένη ξηρασία και τα προβλήματα ασθενειών έχουν οδηγήσει σε αυτή την πρωτοφανή συρρίκνωση, με το απόθεμα βοοειδών να υποχωρεί στα επίπεδα του 1951.

Ο Gropper βιώνει καθημερινά τις συνέπειες αυτής της κρίσης. Τα 13 φυσικά πηγάδια που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του κοπαδιού του έχουν στερέψει, αναγκάζοντάς τον να χρησιμοποιεί βυτιοφόρο για τη μεταφορά νερού. Παράλληλα, το κόστος για ζωοτροφές, όπως σανό και ενσίρωμα, έχει εκτοξευθεί, καθώς η έλλειψη χόρτου πλήττει πάνω από το 60% των βοοειδών που βόσκουν σε περιοχές που έχουν πληγεί από την ξηρασία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, η φορολογική του δήλωση δείχνει υψηλά έσοδα, αλλά στην πραγματικότητα το καθαρό του κέρδος παραμένει στάσιμο.

Οι μονάδες πάχυνσης και η πίεση στα περιθώρια

Το επόμενο στάδιο της αλυσίδας περιλαμβάνει τις μονάδες πάχυνσης (feedlots), όπου τα μοσχάρια, σε ηλικία περίπου έξι μηνών, μεταφέρονται για να ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους. Αυτές οι μεγάλες εγκαταστάσεις, ορισμένες από τις οποίες φιλοξενούν πάνω από 100.000 βοοειδή, διαχειρίζονται περίπου το 95% του συνόλου των βοοειδών στις ΗΠΑ.

Η καθηγήτρια αγροτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Wisconsin–River Falls, Brenda Boetel, εξηγεί ότι οι εταιρείες feedlot πωλούν σήμερα τα ζώα σε τιμές-ρεκόρ, αλλά το όφελος εξανεμίζεται, καθώς έχουν προηγουμένως αγοράσει τα ζώα σε ιστορικά υψηλές τιμές. Το αποτέλεσμα είναι τα περιθώρια κέρδους τους να παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητα.

Οι προκλήσεις για τις εταιρείες επεξεργασίας κρέατος

Στο τελικό στάδιο πριν από τον καταναλωτή βρίσκονται οι επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος (meatpackers), οι οποίες μετατρέπουν τα σφάγια σε προϊόντα για τα ράφια των καταστημάτων. Ο κλάδος χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση, με τέσσερις εταιρείες – Tyson, JBS, Cargill και National Beef – να ελέγχουν περίπου το 85% της αγοράς. Αυτή η συγκέντρωση έχει προκαλέσει κατηγορίες για χειραγώγηση τιμών, με τον πρώην πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να έχει τοποθετηθεί δημόσια επί του θέματος.

Ωστόσο, ακόμη και αυτοί οι κολοσσοί δεν αποκομίζουν τα αναμενόμενα κέρδη. Η Tyson, η μεγαλύτερη από τις τέσσερις, ανακοίνωσε ζημιές άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων από τον κλάδο του βοδινού στο πρώτο εξάμηνο της οικονομικής της χρήσης. Το πρόβλημα είναι κοινό: ενώ πουλούν το κρέας σε υψηλές τιμές, το κόστος αγοράς των ζωντανών ζώων έχει αυξηθεί δραματικά.

Η Jamie Crumley, ιδιοκτήτρια της Harpley's Meatpacking στη Βόρεια Καρολίνα, αναφέρει ότι το κόστος αγοράς ζώων έχει αυξηθεί έως και 60% μέσα σε τρία χρόνια. Παράλληλα, οι εταιρείες δεν μπορούν να μετακυλήσουν απεριόριστα το κόστος στους καταναλωτές, καθώς υπάρχει πάντα η εναλλακτική του κοτόπουλου ή του φθηνότερου εισαγόμενου κρέατος. Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι η υπολειτουργία των εγκαταστάσεων λόγω έλλειψης ζώων, με τη μονάδα της Harpley's να λειτουργεί με 350 βοοειδή ημερησίως αντί για την προβλεπόμενη δυναμικότητα των 425-450, με αποτέλεσμα να καταγράφονται καθημερινές ζημιές που φτάνουν έως και τα 400 δολάρια ανά ζώο.

Η αναζήτηση του τελικού δικαιούχου

Το ερώτημα που προκύπτει είναι πού καταλήγουν τελικά τα επιπλέον χρήματα από τις υψηλές τιμές. Η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει ένας μόνο κερδισμένος. Ο κτηνοτρόφος βλέπει τα έσοδά του να αυξάνονται, αλλά και τα κόστη του να ακολουθούν την ίδια ανοδική πορεία. Οι μονάδες πάχυνσης πωλούν ακριβά, αλλά έχουν πληρώσει ακριβά για να αγοράσουν τα ζώα. Οι εταιρείες επεξεργασίας χάνουν χρήματα, καθώς δεν μπορούν να μετακυλήσουν το σύνολο του κόστους, και τα εστιατόρια με τα σούπερ μάρκετ αντιμετωπίζουν τα δικά τους όρια στις αυξήσεις τιμών.

Η κατάσταση αναμένεται να παραμείνει δύσκολη έως ότου αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των βοοειδών. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Eric Gropper, η διαδικασία αυτή απαιτεί χρόνο, καθώς μια νεαρή αγελάδα χρειάζεται περίπου δύο χρόνια για να γεννήσει το πρώτο της μοσχάρι και άλλον έναν χρόνο για να φτάσει το μοσχάρι στο βάρος σφαγής. Συνεπώς, η αύξηση της προσφοράς βοδινού κρέατος στην αγορά δεν αναμένεται να γίνει πραγματικότητα πριν από τα επόμενα τρία χρόνια.