Σε μία τελετή υψηλού συμβολισμού, η Ευρώπη αποτίνει φόρο τιμής στον Μάριο Ντράγκι, τον πρώην διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας, απονέμοντάς του το περίφημο Βραβείο Καρλομάγνου. Η εκδήλωση, που θα λάβει χώρα στο ιστορικό Δημαρχείο του Άαχεν (Αιξ-Λα-Σαπέλ), θα έχει ως κεντρικό ομιλητή τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος θα εκφωνήσει την πανηγυρική ομιλία (Laudatio) για το έργο του τιμώμενου.
Η επιλογή του Άαχεν δεν είναι τυχαία. Η πόλη, χτισμένη στο τριεθνές σύνορο Γερμανίας, Βελγίου και Λουξεμβούργου, αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Από εδώ, ο Καρλομάγνος, βασιλιάς των Φράγκων (748-814 μ.Χ.), διοικούσε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία στη Δυτική Ευρώπη μετά την πτώση της Ρώμης, γεγονός που τον καθιστά, τόσο για Γάλλους όσο και για Γερμανούς, ως τον "πατέρα της Ευρώπης". Το Βραβείο Καρλομάγνου απονέμεται σχεδόν κάθε χρόνο από το 1950 σε εξέχουσες προσωπικότητες, με προηγούμενους βραβευθέντες όπως ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Χέλμουτ Κολ, ο Μπιλ Κλίντον, ο Πάπας Φραγκίσκος και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1978.
Η πορεία του Ντράγκι: Από την ακαδημαϊκή ζωή στην κορυφή της ΕΚΤ
Ο Μάριο Ντράγκι, τον οποίο οι περισσότεροι θυμούνται ως τον άνθρωπο που έσωσε το ευρώ, ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Τρέντο το 1975. Στη συνέχεια, δίδαξε σε άλλα ιταλικά πανεπιστήμια, ενώ εργάστηκε στην Παγκόσμια Τράπεζα και στην Goldman Sachs, συμμετέχοντας παράλληλα σε διοικητικά συμβούλια πολλών ιταλικών επιχειρήσεων και τραπεζών. Από το 2006 έως το 2011 διετέλεσε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας, σε μία περίοδο που άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια της κρίσης ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, η οποία εξελίχθηκε σε παγκόσμια οικονομική κρίση μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers. Το πλήγμα ήταν οδυνηρό, κυρίως για την Ελλάδα και άλλες χώρες της Ευρωζώνης, που αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν πολιτικές λιτότητας.
Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία, ο Ντράγκι τόλμησε να δεσμευτεί ότι η Ευρώπη θα κάνει "ό,τι χρειαστεί" ("whatever it takes") για να αποτρέψει την κατάρρευση του ευρώ. Αυτή η δέσμευση θεωρήθηκε σημείο καμπής για τη θωράκιση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Το 2015, η ΕΚΤ άρχισε να αγοράζει κρατικά ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά, σε μία προσπάθεια να διοχετεύσει ρευστότητα στην οικονομία, σε ένα πρόγραμμα "ποσοτικής χαλάρωσης" που αποτέλεσε αποφασιστικό όπλο κατά της ύφεσης. Οι επικριτές του, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι παρεμβάσεις της ΕΚΤ κράτησαν τα επιτόκια σε υπερβολικά χαμηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα, λειτουργώντας ως αντικίνητρο για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις σε ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
"Μπορεί να μην κρίνονται επιτυχημένες όλες οι αποφάσεις του Μάριο Ντράγκι, αλλά ο συνολικός απολογισμός του είναι αναμφισβήτητα πολύ θετικός", σημειώνει ο Φραντσέσκο Παπαντία, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπρούγκελ των Βρυξελλών και πρώην τραπεζίτης. "Προσέφερε εξαιρετικές υπηρεσίες στην Ευρώπη, σε πολύ δύσκολες στιγμές".
Από την πρωθυπουργία στην "Έκθεση Ντράγκι"
Αποχωρώντας από την ΕΚΤ στα τέλη του 2019, ο Ντράγκι επέστρεψε στην Ιταλία σε μία κρίσιμη συγκυρία, εν μέσω κυβερνητικής κρίσης και πανδημίας. Ως πρωθυπουργός για 20 μήνες (2021-2022), προσπάθησε να αντιστρέψει τη δύσκολη κατάσταση, πριν παραδώσει την εξουσία στην Τζόρτζια Μελόνι. Για πολλούς, η πρωθυπουργία θα ήταν το απόγειο της σταδιοδρομίας τους, αλλά για τον Ντράγκι δεν ήταν παρά ένα ακόμη βήμα. Το 2024 δημοσίευσε την περίφημη "Έκθεση Ντράγκι", η οποία μιλά ανοιχτά για τα κακώς κείμενα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διατυπώνει 383 συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη μείωση του "χάσματος ανταγωνιστικότητας" με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Όπως επισημαίνει ο Φραντσίσκο Παπαντία, η έκθεση "αποτελεί έναν οδικό χάρτη, που μπορεί να βοηθήσει την ευρωπαϊκή οικονομία να ξεπεράσει τις αδυναμίες της, υπό δύσκολες συνθήκες". Μεταξύ άλλων, ο Ντράγκι προτείνει καλύτερη διασυνοριακή συνεργασία, περισσότερες επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής (Τεχνητή Νοημοσύνη, ημιαγωγοί), μείωση των τιμών ενέργειας, καλύτερη ενσωμάτωση των περιφερειακών αγορών και ενισχυμένες αρμοδιότητες της ΕΕ.
Βράβευση για το "whatever it takes"
Όπως ανέφερε τον Ιανουάριο η "Επιτροπή Σοφών" του Βραβείου Καρλομάγνου, ο Μάριο Ντράγκι "τιμάται για τα εξαιρετικά επιτεύγματά του, τον κομβικό ρόλο του στη σταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και τις προσπάθειές του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Επέδειξε εξαιρετικές ηγετικές ικανότητες, διασφαλίζοντας το ευρώ με την περίφημη υπόσχεσή του 'whatever it takes', σταθεροποίησε την Ιταλία στη διάρκεια της πανδημίας και σήμερα σκιαγραφεί μία 'ατζέντα για το μέλλον'".
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπαδημητρίου
