Βραζιλία: Κρίσιμες εκλογές Λούλα - Φλάβιο Μπολσονάρου

Η εκλογική αναμέτρηση στη Βραζιλία έχει λάβει διαστάσεις κρίσιμης σημασίας, με τον Ντόναλντ Τραμπ να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Από σήμερα το μεσημέρι, οι Βραζιλιάνοι προσέρχονται στις κάλπες για να επιλέξουν ανάμεσα στον αριστερό πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον συντηρητικό αντίπαλό του, Ζαΐχ Μπολσονάρου, σε μια βαθιά πολωμένη κοινωνία.

Η δεξιά έχει σημειώσει πρόσφατες νίκες στη Λατινική Αμερική, ενθαρρυμένη από τον Αμερικανό πρόεδρο. Μια αλλαγή στην πολιτική ηγεσία της μεγαλύτερης οικονομικής δύναμης της περιοχής θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Από τα απομακρυσμένα χωριά του Αμαζονίου μέχρι τις αγροτικές περιοχές του νότου και τις φαβέλες των μεγάλων αστικών κέντρων, περίπου 160 εκατομμύρια ψηφοφόροι καλούνται να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Ωστόσο, η διάθεση πολλών είναι υποτονική. «Τίποτα δεν αλλάζει ποτέ, δίνουν μόνο υποσχέσεις», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Ζαναΐνα Ολιβέιρα, 45 ετών, διοικητική υπάλληλος από το Ρίο ντε Τζανέιρο. «Ψηφίζεις για το μικρότερο κακό», πρόσθεσε, επιλέγοντας τον Φλάβιο Μπολσονάρου.

Ο Λούλα, που σύντομα θα γίνει 81 ετών, διεκδικεί μια τέταρτη και τελευταία μη συνεχή θητεία, υποστηρίζοντας ότι η κυριαρχία της Βραζιλίας διακυβεύεται απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις. Αντίπαλός του είναι ο 45χρονος γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρου, γιος του πρώην ακροδεξιού προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου, ο οποίος έχει καταδικαστεί για απόπειρα πραξικοπήματος.

«Ο λαός θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην ενίσχυση του δημοκρατικού συστήματος και στη βαρβαρότητα», δήλωσε ο απερχόμενος πρόεδρος μετά την άσκηση του εκλογικού του δικαιώματος στην πολιτεία του Σάο Πάολο, στα νοτιοανατολικά της χώρας. Φορώντας το χαρακτηριστικό καπέλο «Παναμά», ύψωσε τη σημαία της Βραζιλίας μπροστά στους δημοσιογράφους.

Από το εκλογικό κέντρο στο Ρίο, ο νεότερος Μπολσονάρου δεσμεύτηκε να «απελευθερώσει τον βραζιλιάνικο λαό». «Η Βραζιλία χρειάζεται αλλαγή, δεν αντέχει άλλο τόσα δεινά, τόσο υψηλούς φόρους, τόσες δολοφονίες γυναικών και τόσες πολιτικές διώξεις», τόνισε. Ελάχιστα γνωστός μέχρι πρότινος, ο Φλάβιο Μπολσονάρου προωθήθηκε από τον πατέρα του όταν εκείνος καταδικάστηκε σε κάθειρξη 27 ετών για την προσπάθειά του να παραμείνει στην εξουσία παρά την ήττα του το 2022 από τον Λούλα.

Ανησυχίες και απογοητεύσεις

Τα δύο φαβορί ελπίζουν σε νίκη από τον πρώτο γύρο, αλλά οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αμφότεροι απέχουν αρκετά από το να εξασφαλίσουν το 50% των ψήφων. Τα αποτελέσματα αναμένονται λίγες ώρες μετά το κλείσιμο των εκλογικών κέντρων στις 5 το απόγευμα (ώρα Μπραζίλιας), δηλαδή στις 11 το βράδυ ώρα Ελλάδας.

Η επόμενη κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει το υψηλό δημόσιο χρέος και τις αδύναμες προοπτικές ανάπτυξης. Σκάνδαλα διαφθοράς, οικονομική στασιμότητα και εγκληματικότητα κυριαρχούν στις ανησυχίες των ψηφοφόρων. Μια νίκη του γερουσιαστή θα διεύρυνε το κύμα επιτυχιών δεξιών υποψηφίων στη Λατινική Αμερική που ευθυγραμμίζονται με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ενώ η επανεκλογή του Λούλα θα μπορούσε να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ουάσινγκτον, η οποία έχει έρθει σε σύγκρουση με την κυβέρνησή του σε θέματα εμπορίου και ασφάλειας.

Ο παράγοντας Τραμπ

Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες για τα δημοσιονομικά και τον υποτονικό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης της Βραζιλίας, η προεκλογική εκστρατεία χαρακτηρίστηκε από σκάνδαλα και ύπουλα κόλπα παρά από ουσιαστικό διάλογο για τα πολιτικά προγράμματα. Και οι δύο βασικοί υποψήφιοι απέφυγαν τις μεγάλες τηλεοπτικές αναμετρήσεις, ενώ αλληλοκατηγορήθηκαν για απάτες και υπεξαιρέσεις.

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου ερευνάται για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος σχετικά με τη χρηματοδότηση ταινίας που υμνεί τον Ζαΐχ Μπολσονάρου. Ο Λούλα πέρασε την περίοδο 2018-2019 περισσότερους από 18 μήνες στη φυλακή για διαφθορά, προτού η καταδίκη του ακυρωθεί για διαδικαστικούς λόγους.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν υποστήριξε ανοιχτά τον Φλάβιο Μπολσονάρου, αλλά η επιρροή του είχε βαρύτητα στην προεκλογική εκστρατεία. Επέβαλε δασμούς και κυρώσεις κατά της Βραζιλίας αντιδρώντας στη δίκη και καταδίκη του συμμάχου του Ζαΐχ Μπολσονάρου το 2025. Καθώς στις προεκλογικές συγκεντρώσεις της δεξιάς κυμάτιζαν αμερικανικές σημαίες, ο Λούλα κάλεσε τον ένοικο του Λευκού Οίκου να μην «έχει ανάμιξη» στις εκλογές.