Βρετανία: 5.000 κρατούμενοι αποφυλακίζονται τον Οκτώβριο

Η επιβάρυνση του σωφρονιστικού συστήματος της Βρετανίας έχει φτάσει σε οριακό σημείο, με τις αρχές να αναζητούν άμεσες λύσεις για την αποσυμφόρηση των φυλακών. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η πληρότητα στις φυλακές της Αγγλίας και της Ουαλίας αγγίζει το 97%, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη λήψης μέτρων.

Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τα δεδομένα της 3ης Αυγούστου, τα οποία επεξεργάστηκε το BBC Verify, ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων ανέρχεται σε 86.495 άτομα, ενώ οι διαθέσιμες θέσεις που απομένουν είναι λιγότερες από 2.400. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό, καθώς το ζήτημα είχε αναδειχθεί ως μείζον ήδη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του νέου πρωθυπουργού, Άντι Μπέρναμ.

Το χρονικό των κυβερνητικών αποφάσεων

Το νέο πλαίσιο για την αποσυμφόρηση των φυλακών θεσπίστηκε τον Ιανουάριο του 2026, όταν η Εργατική κυβέρνηση, υπό την ηγεσία του τότε πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ψήφισε τον Νόμο Περί Ποινών (Sentencing Act 2026). Ο συγκεκριμένος νόμος επέφερε σημαντικές αλλαγές στους κανόνες επιβολής ποινών και στη διαχείριση των κρατουμένων, με βασικό στόχο τη μείωση του πληθυσμού των φυλακών.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε προειδοποιήσει εγκαίρως ότι ο πληθυσμός των φυλακών θα μπορούσε να ξεπεράσει τα όρια πληρότητας νωρίτερα από τον Νοέμβριο, εάν δεν λαμβάνονταν άμεσα μέτρα. Ως εκ τούτου, ο κ. Στάρμερ είχε ανακοινώσει την πρόθεση της κυβέρνησης να αφήσει ελεύθερους 6.000 εγκληματίες από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Η εξαγγελία αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, τόσο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης όσο και από την κοινή γνώμη.

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρέθηκε και πάλι η υπόθεση της δολοφονίας του αστυνομικού Άντριου Χάρπερ, που είχε συγκλονίσει τη χώρα επτά χρόνια νωρίτερα. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, δύο από τους τρεις εμπλεκόμενους στην υπόθεση αναμενόταν να αφεθούν ελεύθεροι μετά τις αλλαγές στη νομοθεσία. Η μητέρα του θύματος χαρακτήρισε την απόφαση ως "προσβολή", εκφράζοντας την οργή της για την εξέλιξη αυτή.

Τον Ιούλιο, και έπειτα από έντονες πιέσεις, ο νέος πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ ανακοίνωσε την αναστολή και την επανεξέταση του σχεδίου. Ωστόσο, τη Δευτέρα, ενώ είχαν ήδη ξεκινήσει οι επίσημες διακοπές του Βρετανού πρωθυπουργού, η κυβέρνηση γνωστοποίησε την αναθεώρηση του προγράμματος. Το νέο σχέδιο προβλέπει την απελευθέρωση κρατουμένων, με σημαντικές εξαιρέσεις για όσους έχουν καταδικαστεί για βιασμό, σοβαρά αδικήματα σεξουαλικής κακοποίησης και αποπλάνηση ανηλίκων.

Παρά τις εξαιρέσεις αυτές, οι δολοφόνοι του αστυνομικού δεν συμπεριλαμβάνονται στις αναθεωρήσεις, γεγονός που έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων της Βρετανίας. Η Ομοσπονδία έχει ήδη απειλήσει με νομικές ενέργειες κατά του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ενώ και η αστυνομία του Thames Valley εξετάζει το ενδεχόμενο να προσφύγει στη δικαιοσύνη εναντίον της κυβέρνησης.

Οι αιτίες του υπερπληθυσμού

Η νέα απόφαση αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από τον Οκτώβριο, οπότε και υπολογίζεται ότι θα απελευθερωθούν, πριν ολοκληρώσουν την ποινή τους, περίπου 5.000 φυλακισμένοι. Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι τι έχει οδηγήσει τις βρετανικές φυλακές σε αυτό το αδιέξοδο, ένα πρόβλημα που ταλανίζει τις διαδοχικές κυβερνήσεις εδώ και δεκαετίες.

Σύμφωνα με ανάλυση της δεξαμενής σκέψης Institute for Government, ένας από τους βασικούς λόγους είναι η αύξηση της διάρκειας των ποινών που επιβάλλονται. Ενδεικτικά, οι ποινές για ληστεία το 2023 ήταν κατά μέσο όρο 13 μήνες μεγαλύτερες σε σύγκριση με το 2012, ενώ οι ποινές για σοβαρά αδικήματα ήταν κατά 25% αυξημένες σε σχέση με την ίδια περίοδο. Είναι χαρακτηριστικό ότι, αναλογικά με τον πληθυσμό, η Αγγλία και η Ουαλία φυλακίζουν περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Δυτικής Ευρώπης, με μόνη εξαίρεση την Πολωνία.

Ένας επιπλέον παράγοντας που επιδεινώνει την κατάσταση είναι ο αργός ρυθμός δημιουργίας νέων σωφρονιστικών καταστημάτων. Μεταξύ 2010 και 2024, επί διακυβέρνησης των Συντηρητικών, δημιουργήθηκαν 13.000 νέες θέσεις σε φυλακές, ωστόσο, την ίδια περίοδο, έκλεισαν 12.500 θέσεις λόγω ακαταλληλότητας, καθώς πολλά κτίρια χρονολογούνταν από τη βικτωριανή εποχή. Το αποτέλεσμα ήταν η καθαρή αύξηση των διαθέσιμων θέσεων να περιοριστεί σε μόλις 500.

Εν μέσω αυτής της κρίσης, το λαϊκιστικό κόμμα Reform UK έχει δεσμευτεί να λάβει ακόμη πιο αυστηρά μέτρα, προτείνοντας τη φυλάκιση εργοδοτών που απασχολούν παράνομους μετανάστες. Παράλληλα, η αστυνομία και η κοινή γνώμη συγκλονίστηκαν χθες από ένα περιστατικό επίθεσης με μαχαίρι στην πολυσύχναστη περιοχή του κεντρικού Λονδίνου, Covent Garden. Στην επίθεση τραυματίστηκαν τέσσερις άνδρες, οι οποίοι νοσηλεύονται εκτός κινδύνου. Η μητροπολιτική αστυνομία εκτιμά ότι το περιστατικό σχετίζεται με προβλήματα ψυχικής υγείας του δράστη.