Clawback 80,7%: Σήμα κινδύνου για τα φάρμακα

Σε οριακό σημείο οδηγείται η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα, καθώς τα στοιχεία για το νοσοκομειακό clawback αποκαλύπτουν μια βαθιά κρίση χρηματοδότησης στη φαρμακευτική περίθαλψη. Για κάθε 10 νέες θεραπείες που έχουν ανάγκη ασθενείς με σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή παθήσεις, το κράτος καλύπτει λιγότερες από δύο, μεταφέροντας το μεγαλύτερο μέρος του κόστους στις φαρμακευτικές επιχειρήσεις. Το ποσοστό της υποχρεωτικής επιστροφής χρημάτων προς το Δημόσιο πλησιάζει πλέον το 80%, επιβεβαιώνοντας ότι ένας μηχανισμός που θεσπίστηκε ως έκτακτο μέτρο στα χρόνια της οικονομικής κρίσης έχει μετατραπεί σε μόνιμο εργαλείο υποχρηματοδότησης.

Ο ΣΦΕΕ και το PhARMA Innovation Forum εκφράζουν έντονη ανησυχία για την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το σύστημα αποζημίωσης των νοσοκομειακών φαρμάκων στην Ελλάδα. Τα δεδομένα του πρώτου εξαμήνου του 2025 δείχνουν ότι το clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα ανήλθε στο 80,7%, καταγράφοντας νέα επιδείνωση σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Πρόκειται για ποσοστό που αποτυπώνει τη δομική αποτυχία της κρατικής πολιτικής στη φαρμακευτική δαπάνη και την αδυναμία της κυβέρνησης να μετατρέψει τις δεσμεύσεις της σε πραγματική ανακούφιση για το σύστημα υγείας.

Κυβερνητικές δεσμεύσεις χωρίς αποτέλεσμα

Η εξέλιξη αυτή διαψεύδει τις κυβερνητικές εξαγγελίες περί σταδιακής αποκλιμάκωσης του clawback, οι οποίες είχαν δημιουργήσει προσδοκίες ότι η οικονομική ανάκαμψη της χώρας θα αποτυπωνόταν και στη δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση. Τα στοιχεία δείχνουν την αντίθετη κατεύθυνση. Η επιβάρυνση αυξάνεται, οι μεταρρυθμίσεις που έχουν εφαρμοστεί δεν αποδίδουν και η Πολιτεία εξακολουθεί να στηρίζεται σε έναν μηχανισμό αναγκαστικών επιστροφών, αντί να διασφαλίζει επαρκή και προβλέψιμη χρηματοδότηση για τις ανάγκες των νοσοκομείων.

ΣΦΕΕ και PIF υπογραμμίζουν ότι οι χρόνιες ανισορροπίες στη νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη έχουν πλέον εξελιχθεί σε δομική κρίση. Ο κλάδος δηλώνει διαθέσιμος να συμβάλει στην επιτάχυνση ουσιαστικών αλλαγών και στην ορθολογική κατανομή των πόρων, με στόχο να προστατευθεί η πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και να διατηρηθεί η βιωσιμότητα των εταιρειών που τις διαθέτουν. Το βασικό ζήτημα, όμως, παραμένει πολιτικό: το κράτος εμφανίζεται να μετακυλίει το κόστος της φαρμακευτικής περίθαλψης, αντί να αναλαμβάνει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί.

Η νέα πρόεδρος του PhARMA Innovation Forum και διευθύνουσα σύμβουλος της Roche Ελλάδας και Κύπρου, Kavita Patel, χαρακτήρισε το 80,7% εξαιρετικά ανησυχητικό όριο για τη φαρμακευτική καινοτομία στην Ελλάδα. Όπως τόνισε, το ποσοστό αυτό σημαίνει στην πράξη ότι το κράτος καλύπτει λιγότερα από δύο στα δέκα καινοτόμα φάρμακα που χρειάζονται οι Έλληνες ασθενείς, αφήνοντας το υπόλοιπο κόστος στις εταιρείες που επενδύουν και διαθέτουν νέες θεραπείες. Η ίδια επισήμανε ότι αυτό συμβαίνει σε μια χώρα που έχει από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο πιεστική την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων.

Προειδοποίηση για στέρηση θεραπειών

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ και γενικός διευθυντής της Novo Nordisk Ελλάδας και Κύπρου, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, άσκησε σαφή κριτική στην απροθυμία της Πολιτείας να δεσμευθεί για την πορεία της φαρμακευτικής δαπάνης. Όπως ανέφερε, ακόμη και στα νοσοκομεία, σε ένα πεδίο που ελέγχεται πλήρως από το κράτος, η απουσία συγκεκριμένων δεσμεύσεων οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη στέρηση μελλοντικών θεραπειών από τους Έλληνες ασθενείς.

Ο ίδιος έκανε λόγο για πανευρωπαϊκή, ίσως και παγκόσμια, πρωτοτυπία, καθώς οι εταιρείες του φαρμάκου εμφανίζονται να στηρίζουν τη φαρμακευτική περίθαλψη των πολιτών σε μεγαλύτερο βαθμό από το κράτος. Παράλληλα, κάλεσε την Πολιτεία σε ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο, ώστε να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο δίκαιο, αποτελεσματικό και προσανατολισμένο στις ανάγκες των ασθενών.

ΣΦΕΕ και PIF ζητούν άμεση θεσμική συνάντηση με το υπουργείο Υγείας και το υπουργείο Οικονομικών, θέτοντας ως προτεραιότητα τη δημιουργία ενός βιώσιμου, προβλέψιμου και δίκαιου συστήματος φαρμακευτικής δαπάνης. Η ουσία της παρέμβασής τους είναι σαφής: χωρίς πραγματική αύξηση της δημόσιας ευθύνης, χωρίς σταθερούς κανόνες και χωρίς περιορισμό του clawback σε βιώσιμα επίπεδα, η πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες θα γίνεται όλο και πιο επισφαλής.

Το μήνυμα προς την κυβέρνηση είναι πλέον ξεκάθαρο. Η φαρμακευτική καινοτομία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως λογιστικό βάρος, ενώ οι ασθενείς δεν μπορούν να εξαρτώνται από έναν μηχανισμό που απορροφά σχεδόν το σύνολο της αξίας των θεραπειών μέσω υποχρεωτικών επιστροφών. Το clawback 80,7% δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια της φαρμακευτικής πολιτικής. Αποτελεί δείκτη αποτυχίας ενός συστήματος που χρειάζεται άμεση πολιτική απόφαση, ουσιαστική χρηματοδότηση και θεσμική ανασυγκρότηση.