Δένδιας: Η «Ατζέντα 2030» αλλάζει την Άμυνα

Τις εκτεταμένες αλλαγές που επιχειρεί να επιφέρει η «Ατζέντα 2030» στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο της τεχνολογίας, της καινοτομίας και της εγχώριας αμυντικής παραγωγής, ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, κατά την παρέμβασή του στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών.

Ο κ. Δένδιας μίλησε την Τετάρτη 10 Ιουνίου, ύστερα από πρόσκληση του προέδρου του ΕΕΑ, Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, παρουσιάζοντας στα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου το πλαίσιο υλοποίησης της «Ατζέντας 2030», καθώς και τις δυνατότητες που ανοίγονται για την ελληνική αμυντική βιομηχανία μέσα από την αξιοποίηση της τεχνολογίας αιχμής.

Στη συνεδρίαση παρέστη και ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, με τη συζήτηση να επικεντρώνεται όχι μόνο στις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και στη σύνδεση της άμυνας με την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας στάθηκε ιδιαίτερα στο Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, επισημαίνοντας ότι δημιουργήθηκε με σαφή αποστολή: να ενώσει τις Ένοπλες Δυνάμεις με το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας, με τις επιχειρήσεις, τους νέους επιστήμονες, τις νεοφυείς εταιρείες και τις τεχνολογικές δυνατότητες που υπάρχουν στη χώρα.

Η τεχνολογία ως «μεγάλος εξομοιωτής»

Ο Νίκος Δένδιας περιέγραψε δύο κεντρικές ανάγκες. Η πρώτη αφορά τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων στη νέα εποχή. Η δεύτερη συνδέεται με ένα βαθύτερο οικονομικό πρόβλημα της χώρας: την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από εισαγόμενα προϊόντα και τεχνολογίες, η οποία ιστορικά επιβάρυνε το ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών.

Όπως σημείωσε, ένας από τους δύο βασικούς λόγους που οδήγησαν την Ελλάδα στη χρεοκοπία του 2010 ήταν το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών, δηλαδή η διαρκής υπεροχή των εισαγωγών έναντι των εξαγωγών. Ο άλλος λόγος, όπως ανέφερε, ήταν το υπερβολικό δημόσιο χρέος.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η φύση των Ενόπλων Δυνάμεων έχει αλλάξει ριζικά σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο παρελθόν, είπε, οι στρατοί αποτελούνταν κυρίως από εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό και από οπλικά συστήματα που αυτό το προσωπικό χειριζόταν. Σήμερα, όμως, οι Ένοπλες Δυνάμεις οφείλουν να λειτουργούν ως ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός συλλογής, μεταφοράς, επεξεργασίας και αξιολόγησης πληροφορίας.

Με τον όρο «ερέθισμα», όπως εξήγησε, μπορεί να νοείται κάθε πληροφορία που προκύπτει από έναν στρατιώτη, μια κάμερα, ένα πλοίο, ένα αεροσκάφος, μια φρεγάτα ή ένα υποβρύχιο. Κάθε τέτοιο στοιχείο μπορεί να αποτελεί απλή πληροφορία ή πιθανή απειλή για τη χώρα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, χιλιάδες τέτοιες πληροφορίες πρέπει να συγκεντρώνονται σε ένα κεντρικό σύστημα, το οποίο θα μπορεί να τις επεξεργάζεται, να αναγνωρίζει τη φύση τους, να διακρίνει αν είναι φιλικές ή εχθρικές, επικίνδυνες ή ακίνδυνες, και στη συνέχεια να ιεραρχεί τις απειλές.

Το κρίσιμο, όπως τόνισε, είναι αυτό το σύστημα να διαθέτει την απαιτούμενη ευφυΐα ώστε να προτείνει στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ ή στον εκάστοτε αρμόδιο χειριστή την κατάλληλη απάντηση. Μάλιστα, η απάντηση αυτή πρέπει να είναι όχι μόνο επιχειρησιακά αποτελεσματική, αλλά και οικονομικά ορθολογική.

«Η απειλή που αντιμετωπίζει αυτό το σύστημα είναι δέκα φορές μεγαλύτερη από εμάς. Άρα η τεχνολογία πρέπει να καταστεί ο μέγας εξομοιωτής», ανέφερε ο υπουργός, δίνοντας το στίγμα μιας στρατηγικής που στηρίζεται στην τεχνολογική υπεροχή απέναντι σε ποσοτικά ισχυρότερους αντιπάλους.

Από τα εισαγόμενα συστήματα στην ιδιοκτησία του κώδικα

Ο κ. Δένδιας επέμεινε ότι η αγορά πανάκριβων οπλικών συστημάτων δεν αποτελεί πλέον από μόνη της επαρκή λύση. Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία καθιστά ανεπαρκές ένα μοντέλο στο οποίο η χώρα απλώς αγοράζει έτοιμα συστήματα από το εξωτερικό, χωρίς πρόσβαση στους κώδικες και χωρίς δυνατότητα εξέλιξης.

Όπως είπε, αν ένα κράτος δεν αποκτήσει τους κώδικες παραγωγής, τον πηγαίο κώδικα και τη δυνατότητα να εξελίσσει το σύστημα, τότε πολύ σύντομα το ίδιο το σύστημα θα καταστεί ξεπερασμένο και θα οδηγηθεί στο περιθώριο. Η μόνη βιώσιμη απάντηση, κατά τον υπουργό, είναι η ιδιοκτησία του βασικού κώδικα παραγωγής.

Ο Νίκος Δένδιας διευκρίνισε ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται να κατασκευάσει μόνη της τις μεγάλες πλατφόρμες, ούτε να επιχειρήσει, για παράδειγμα, την παραγωγή αεροσκάφους έκτης γενιάς. Χρειάζεται, όμως, να μπορεί να αναπτύσσει δικά της drones, δικά της συστήματα anti-drone, δικά της ακουστικά συστήματα προστασίας συνόρων, κάμερες, υπέρυθρες κάμερες και άλλες τεχνολογίες κρίσιμες για την άμυνά της.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στη δημιουργία νέων εργαλείων εντός των Ενόπλων Δυνάμεων, όπως το Σώμα Πληροφορικής και η Διεύθυνση Καινοτομίας, ενώ στάθηκε στο σύστημα «Κένταυρος», ένα ελληνικό anti-drone σύστημα.

Όπως είπε, το «Κένταυρος» αναπτύχθηκε στην Ελλάδα, κόστισε περίπου τη μισή τιμή από εκείνη με την οποία θα μπορούσε να αγοραστεί από το εξωτερικό, ενώ ο πηγαίος κώδικας παραμένει ελληνικός. Το σύστημα δοκιμάστηκε αρχικά υπό συνθήκες μυστικότητας και στη συνέχεια σε πραγματικές συνθήκες μάχης, αποτελώντας σήμερα βασικό εργαλείο anti-drone για τις ελληνικές φρεγάτες.

Ο υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, σημειώνοντας ότι η συνεργασία με το ΕΛΚΑΚ δεν περιορίζεται πλέον στις παραδοσιακές αμυντικές εταιρείες. Η έννοια της «διπλής χρήσης» διευρύνει σημαντικά το πεδίο, καθώς πολλά προϊόντα μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για αμυντικούς σκοπούς.

Με αυτόν τον τρόπο, όπως εξήγησε, το οικοσύστημα από το οποίο μπορούν να προκύψουν λύσεις για την Εθνική Άμυνα είναι πολύ ευρύτερο από ό,τι στο παρελθόν. Το ΕΛΚΑΚ χρηματοδοτεί ιδέες νέων ανθρώπων και στηρίζει νεοφυείς επιχειρήσεις, καλύπτοντας ένα κενό που το τραπεζικό σύστημα αδυνατεί να καλύψει.

Ο κ. Δένδιας τόνισε ότι οι νέες επιχειρήσεις, οι μικρομεσαίοι επαγγελματίες και οι άνθρωποι με τεχνολογικές ιδέες πρέπει να μπορούν να παράγουν λύσεις και πρωτότυπα. Αυτές οι λύσεις, όπως σημείωσε, οφείλουν να υπηρετούν δύο στόχους: την ενίσχυση της Εθνικής Άμυνας και την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας.

Η δυνατότητα παραγωγής προϊόντων που διαφορετικά θα εισάγονταν από το εξωτερικό, αλλά και η δημιουργία εξαγώγιμων τεχνολογικών προϊόντων, αποτελεί κατά τον υπουργό κρίσιμο παράγοντα εθνικής ανάπτυξης. Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικό ανθρώπινο κεφάλαιο και ότι το κρατικό χρήμα, δηλαδή το υστέρημα του Έλληνα φορολογούμενου, πρέπει να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής μέσα στην ελληνική οικονομία.

Ο υπουργός ανέφερε ακόμη ότι έχει τεθεί όριο ώστε το 25% κάθε αμυντικής αγοράς να επενδύεται σε ελληνικές επιχειρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, ακόμη και όταν η χώρα προμηθεύεται μεγάλες πλατφόρμες από το εξωτερικό, επιδιώκεται επανεπένδυση στην εγχώρια οικονομία.

Για την «Ατζέντα 2030», ο Νίκος Δένδιας επανέλαβε ότι στόχος είναι η δημιουργία των ισχυρότερων Ενόπλων Δυνάμεων στην ιστορία του Ελληνισμού. Όχι, όπως διευκρίνισε, μέσα από απλές περιγραφές οπλικών συστημάτων, αλλά μέσα από πραγματική ανάλυση δυνατοτήτων, επιβιωσιμότητας και δυνατότητας ανανέωσης των συστημάτων σε περίπτωση κρίσης.

Η νέα στρατηγική, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να στηρίζεται στη δημιουργία εσωτερικών τεχνολογικών δυνατοτήτων, στην επανεπένδυση των αμυντικών δαπανών στην ελληνική οικονομία και στη διαμόρφωση ενός ενάρετου κύκλου που θα μοιράζει το όφελος στο σύνολο της κοινωνίας.

Ο υπουργός κατέληξε ότι μόνο μέσα από αυτό το μοντέλο μπορεί η Ελλάδα να αντιμετωπίσει μια απειλή την οποία χαρακτήρισε υπαρκτή, εκδηλωμένη, διατυπωμένη και νομοθετημένη απέναντι στα συνταγματικά όρια του Ελληνισμού. Η «Ατζέντα 2030» παρουσιάζεται έτσι ως ένα σχέδιο που δεν αφορά μόνο την αγορά οπλικών συστημάτων, αλλά τη συνολική μετάβαση της Εθνικής Άμυνας σε ένα νέο τεχνολογικό και παραγωγικό υπόδειγμα.