Διαδηλώσεις στην Αλβανία κατά του σχεδίου Κούσνερ

Η αλβανική κοινωνία βρίσκεται σε αναβρασμό, με χιλιάδες πολίτες να συρρέουν καθημερινά στους δρόμους των Τιράνων, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή τους στο τουριστικό σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Οι διαδηλώσεις, οι οποίες συνεχίζονται για τέταρτο βράδυ, χαρακτηρίζονται από αυξανόμενη συμμετοχή και ένταση, με το σύνθημα "Η Αλβανία δεν είναι για πούλημα" να κυριαρχεί.

Οι διαδηλωτές, πολλοί εκ των οποίων φορούν μπλουζάκια με το κόκκινο χρώμα της αλβανικής σημαίας, καταγγέλλουν το σχέδιο ανέγερσης πολυτελών ξενοδοχείων στην προστατευόμενη περιοχή Βιόσα-Νάρτα, στο δέλτα του ποταμού Βιόσα (Αώου). Πρόκειται για έναν μοναδικό υγρότοπο, καταφύγιο άγριας ζωής και σημαντικό βιότοπο για μεγάλο πληθυσμό ροζ φλαμίνγκο. Τα πανάκια που κρατούσαν οι συγκεντρωμένοι έγραφαν "Εντι Ράμα παραιτήσου!", ενώ σε ορισμένα απεικονιζόταν ο Αλβανός πρωθυπουργός να παραδίδει τα κλειδιά στην Ιβάνκα Τραμπ.

Το επενδυτικό σχέδιο του ζεύγους Κούσνερ αποκαλύφθηκε πριν από δύο χρόνια και παραμένει τυλιγμένο σε σκοτεινές και αδιαφανείς ζώνες. Σύμφωνα με πληροφορίες και δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προβλέπει την κατασκευή ενός συμπλέγματος ξενοδοχείων και βιλών στις ακτές της Βιόσα-Νάρτα, περίπου 150 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των Τιράνων, καθώς και ενός πολυτελούς τουριστικού θερέτρου στο ακατοίκητο νησί Σαζάν, το οποίο παλαιότερα λειτουργούσε ως στρατιωτική βάση.

Στα τέλη του 2024, η αλβανική κυβέρνηση, επιδιώκοντας να επιταχύνει τις διαδικασίες, παραχώρησε στην Atlantic Incubation Partners LLC, που συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity του Τζάρεντ Κούσνερ, το καθεστώς του στρατηγικού επενδυτή. Αυτή η νομική ομπρέλα επιτρέπει στην εταιρεία να επωφελείται από ταχείες διοικητικές διαδικασίες και την υποστήριξη πολλών υπουργείων. Η επένδυση στο νησί Σαζάν εκτιμάται σε 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ ο Εντι Ράμα έχει κάνει λόγο για συνολικό σχέδιο ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ανησυχίες για οικολογική καταστροφή και διαφθορά

Ωστόσο, η ταυτότητα των επενδυτών και ο ρόλος του αλβανικού κράτους στα χρηματοοικονομικά σχήματα παραμένουν αδιαφανείς. Οι επικρίσεις και οι καταγγελίες για το σχέδιο πληθαίνουν, προερχόμενες κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Τα προβλήματα που εντοπίζονται είναι πολλαπλά: από οικολογικά ζητήματα έως υποψίες περί διαφθοράς. Μη κυβερνητικές οργανώσεις καταγγέλλουν εδώ και μήνες τις επιπτώσεις του σχεδίου, και τον Ιανουάριο περισσότερες από 40 από αυτές απηύθυναν επιστολή προς την αλβανική κυβέρνηση ζητώντας την άμεση αναστολή του.

Στις οικολογικές ανησυχίες προστέθηκαν οι αμφιβολίες για την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά της γης και για τη νομιμότητα των διαδικασιών. Όπως και πολλά άλλα εδάφη στην Αλβανία, η ζώνη αποτελεί αντικείμενο διαφορών που συνδέονται με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Το 1945, με την έλευση του Εμβέρ Χότζα στην εξουσία, η ιδιωτική ιδιοκτησία καταργήθηκε. Στη δεκαετία του 1990, με την πτώση του καθεστώτος, πολλές εκτάσεις καταπατήθηκαν χωρίς νομική βάση, και το θέμα των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο. Χιλιάδες οικογένειες ελπίζουν να ανακτήσουν τις περιουσίες των προγόνων τους, και ορισμένες υποστηρίζουν ότι είναι κάτοχοι μέρους των εδαφών που έχουν παραχωρηθεί για το σχέδιο του ζεύγους Κούσνερ.

Η προστασία της Αλβανίας για τα παιδιά μας

Οι αντιδράσεις πυροδοτήθηκαν από την έναρξη πρόσφατα των προπαρασκευαστικών εργασιών στην περιοχή, την εμφάνιση εκσκαφέων και την ανέγερση συρματοπλεγμάτων που έκλεισαν την πρόσβαση προς την παραλία. Οι διαδηλωτές ζητούν την αναίρεση του νόμου περί στρατηγικών επενδυτών, καθώς και την ανάκληση των νομοθετικών αλλαγών στο καθεστώς προστασίας της περιοχής. Μεταξύ των διαδηλωτών, η Λουτσιάνα Κοκάι, υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εξήγησε ότι και η ίδια είναι ιδιοκτήτρια γης στη βόρεια Αλβανία, όπου ένας "μεγάλος επενδυτής" επιδιώκει να καταχραστεί εδάφη με πλαστούς τίτλους ιδιοκτησίας. "Αλλά αυτό ξεπερνά το δικό μου συμφέρον: το θέμα είναι να προστατέψουμε την Αλβανία για τα παιδιά μας", δήλωσε.

"Δεν είμαστε αντίθετοι με την ανάπτυξη της Αλβανίας", δήλωσε άλλη διαδηλώτρια, η Ετλέβα Μέρκο, αναφερόμενη στις κατηγορίες που εκτοξεύει τις τελευταίες μέρες ο Εντι Ράμα. "Είμαστε υπέρ της ανάπτυξης, είμαστε υπέρ της διαφάνειας, είμαστε κατά της οικοδόμησης στις προστατευμένες περιοχές".

Σπρωγμένη από τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK) ξεκίνησε έρευνα σχετικά με την αλλαγή του καθεστώτος της προστατευόμενης ζώνης της περιοχής Βιόσα-Νάρτα και με την τροποποίηση του νομικού πλαισίου, ώστε να επιτραπεί η υπογραφή συμβολαίων χωρίς δημόσιο διαγωνισμό. Η έρευνα επικεντρώνεται επίσης στην προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά των τίτλων ιδιοκτησίας των εκτάσεων που αφορά το σχέδιο. Το SPAK επιβεβαίωσε ότι διεξάγεται έρευνα, αλλά αρνήθηκε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.