Διεθνής Αμνηστία: Αύξηση 78% στις εκτελέσεις το 2025

Η Διεθνής Αμνηστία δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή της για τη θανατική ποινή, αποκαλύπτοντας μια δραματική αύξηση των εκτελέσεων παγκοσμίως. Συγκεκριμένα, το 2025 εκτελέστηκαν τουλάχιστον 2.707 άνθρωποι, αριθμός που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών, από το 1981. Η αύξηση αυτή ανέρχεται στο 78% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνουν την Κίνα, η οποία δεν δημοσιεύει επίσημες στατιστικές. Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις της οργάνωσης, η Κίνα παραμένει η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό εκτελέσεων παγκοσμίως. Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί πολλές κυβερνήσεις ότι χρησιμοποιούν την εσχάτη των ποινών ως εργαλείο επίδειξης ισχύος, στο πλαίσιο μιας στοχευμένης πολιτικής που αποσκοπεί στην ενίσχυση της κρατικής εξουσίας.

Το Ιράν στην κορυφή της λίστας

Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, εξαιρουμένης της Κίνας, το Ιράν βρίσκεται στην πρώτη θέση της λίστας, με 2.159 εκτελέσεις το 2025, που αντιστοιχούν στο 80% του παγκόσμιου συνόλου. Παράλληλα, σημαντική αύξηση καταγράφεται στη Σαουδική Αραβία, με 356 εκτελέσεις, πολλές από τις οποίες σχετίζονται με παραβάσεις της νομοθεσίας περί ναρκωτικών. Η θανατική ποινή παραμένει σε ισχύ σε 54 χώρες, όπως η Κίνα, το Ιράν, οι ΗΠΑ, η Αίγυπτος, η Ιαπωνία και η Σιγκαπούρη.

Το 2025, συνολικά 2.334 άνθρωποι καταδικάστηκαν σε θάνατο, χωρίς ωστόσο η εκτέλεση να ακολουθεί πάντα άμεσα. Στα τέλη του έτους, περισσότεροι από 25.000 μελλοθάνατοι βρίσκονταν στις φυλακές, αναμένοντας την εκτέλεση της ποινής τους, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορους τρόπους, όπως εκτελεστικό απόσπασμα, απαγχονισμός, αποκεφαλισμός, θάλαμος αερίων ή θανατηφόρος ένεση, ανάλογα με την εθνική νομοθεσία.

Η γκρίζα ζώνη και οι ΗΠΑ

Η Διεθνής Αμνηστία επισημαίνει την ύπαρξη μιας τεράστιας γκρίζας ζώνης, καθώς πολλές χώρες δεν δημοσιεύουν σχετικά στοιχεία. Για παράδειγμα, η οργάνωση θεωρεί δεδομένο ότι γίνονται εκτελέσεις στη Βόρεια Κορέα και το Βιετνάμ, αλλά δεν διαθέτει συγκεκριμένα δεδομένα για αυτές τις χώρες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εκτελέσεις αυξήθηκαν σημαντικά, φτάνοντας τις 47, με τις μισές από αυτές να πραγματοποιούνται στην πολιτεία της Φλόριντα. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αριθμό από το 2009. Ωστόσο, ένα θετικό στοιχείο είναι ότι ο αριθμός των μελλοθάνατων που παραμένουν φυλακισμένοι έχει πέσει κάτω από τους 2.000 για πρώτη φορά, είτε λόγω θανάτου από φυσικά αίτια είτε λόγω χάριτος ή αποφυλάκισης.

Θετικές εξελίξεις και προκλήσεις

Παρά τη ζοφερή εικόνα, υπάρχουν και θετικές εξελίξεις. Ο αριθμός των χωρών που έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή αυξάνεται συνεχώς, φτάνοντας τις 113 το 2025, σε σύγκριση με μόλις 16 το 1977. Στο Βιετνάμ, η θανατική ποινή καταργήθηκε για συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα, ενώ πρωτοβουλίες για τον περιορισμό ή την πλήρη κατάργησή της βρίσκονται σε εξέλιξη στην Γκάμπια, τη Λιβερία και τη Νιγηρία.

Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές δεν επαρκούν. Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τυρκ, τόνισε ότι μόνο ένα δικαστικό σύστημα που βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί να αποδώσει πραγματική δικαιοσύνη. Μια κοινωνία δεν προστατεύεται με τη θανατική ποινή, αλλά με ισχυρούς θεσμούς και αίσθηση πολιτικής ευθύνης.