Δίκη Meta: 29 πολιτείες ζητούν 193 δισ. για εθισμό ανηλίκων

Σήμερα, στην Καλιφόρνια, ξεκινά μια από τις πιο σημαντικές δικαστικές διαμάχες των τελευταίων ετών για τον τεχνολογικό κλάδο. Ενώπιον της ομοσπονδιακής δικαιοσύνης των Ηνωμένων Πολιτειών, η εταιρεία Meta, στην οποία ανήκουν τα κοινωνικά δίκτυα Facebook και Instagram, καλείται να απαντήσει σε σοβαρές κατηγορίες. Ένας συνασπισμός 29 πολιτειών υποστηρίζει ότι η εταιρεία σχεδίασε τις πλατφόρμες της με τρόπο που τις καθιστά ιδιαίτερα εθιστικές για τους ανήλικους χρήστες, με αποτέλεσμα να προκαλούνται σοβαρές βλάβες στην ψυχική τους υγεία. Οι πολιτείες διεκδικούν αποζημιώσεις που προσεγγίζουν τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια, ένα ποσό που θα μπορούσε να αποτελέσει προηγούμενο για τον τρόπο με τον οποίο οι τεχνολογικοί κολοσσοί διαχειρίζονται την ευημερία των νεότερων χρηστών τους.

Οι αιτιάσεις των πολιτειών και το αίτημα για αποζημίωση

Η αγωγή, η οποία κατατέθηκε το 2023, εκπροσωπείται στο δικαστήριο από τέσσερις πολιτείες-κλειδιά: την Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ. Οι γενικοί εισαγγελείς αυτών των πολιτειών έχουν αναλάβει να παρουσιάσουν τα επιχειρήματά τους ενώπιον των ενόρκων, εστιάζοντας σε τρεις βασικούς άξονες. Πρώτον, υποστηρίζουν ότι η Meta ενσωμάτωσε στις εφαρμογές της λειτουργίες με αποκλειστικό σκοπό να αιχμαλωτίζουν την προσοχή των εφήβων, όπως οι ατελείωτες ροές περιεχομένου και οι εξατομικευμένες ειδοποιήσεις. Δεύτερον, ισχυρίζονται ότι η εταιρεία παραπλάνησε συστηματικά το κοινό σχετικά με τους πραγματικούς κινδύνους που εγκυμονεί η χρήση των πλατφορμών για τους νέους. Τρίτον, καταγγέλλουν ότι η Meta συνέλεξε προσωπικά δεδομένα από παιδιά κάτω των 13 ετών, παραβιάζοντας την ομοσπονδιακή νομοθεσία που απαιτεί τη συγκατάθεση των γονέων για τέτοιου είδους επεξεργασία.

Το συνολικό ποσό των αποζημιώσεων που ζητείται ανέρχεται σε περίπου 193 δισεκατομμύρια δολάρια. Πέρα από το οικονομικό σκέλος, οι πολιτείες απαιτούν από τη Meta να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές στη λειτουργία του Facebook και του Instagram. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ασφαλέστερου περιβάλλοντος για τους ανήλικους, με αυστηρότερους ελέγχους και περιορισμούς στη χρήση. Ο γενικός εισαγγελέας του Κεντάκι, Ράσελ Κόουλμαν, έκανε μια ιδιαίτερα εύστοχη αναλογία, συγκρίνοντας την υπόθεση με προηγούμενες μεγάλες δικαστικές μάχες. "Θα αποδείξουμε ενώπιον σώματος ενόρκων ότι η Meta απέκρυψε πως γνώριζε τις βλάβες που προκαλούνται στους νέους διότι ήταν πιο επικερδές να κάνει τα στραβά μάτια", δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η κοινωνία έχει ξαναδεί ανάλογες πρακτικές με τη βιομηχανία του καπνού τη δεκαετία του 1990 και με τις εταιρείες που ευθύνονταν για την κρίση των οπιοειδών.

Πώς προκύπτει το ποσό των 193 δισεκατομμυρίων δολαρίων

Το ύψος της αποζημίωσης δεν αντιστοιχεί σε κάποιο συγκεκριμένο πρόστιμο που προβλέπεται από τον νόμο. Αντίθετα, προκύπτει από έναν πολλαπλασιασμό που βασίζεται στη νομοθεσία περί προστασίας των καταναλωτών. Κάθε πολιτεία έχει τη δική της νομοθεσία, η οποία προβλέπει πρόστιμα για κάθε μεμονωμένη παράβαση. Αυτά τα πρόστιμα κυμαίνονται από μερικές χιλιάδες έως και δεκάδες χιλιάδες δολάρια. Οι εισαγγελείς, χρησιμοποιώντας εσωτερικά δεδομένα της Meta, υπολόγισαν τον αριθμό των ανηλίκων που επηρεάστηκαν από το 2012 έως σήμερα στις 29 πολιτείες που έχουν προσφύγει. Πολλαπλασιάζοντας τον αριθμό των παραβάσεων με το πρόστιμο ανά παράβαση, προέκυψε το τεράστιο αυτό ποσό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσό των 193 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι σχεδόν ισοδύναμο με τον ετήσιο κύκλο εργασιών της Meta και υπερβαίνει κατά τρεις φορές τα ετήσια κέρδη της. Παρόλα αυτά, κανείς δεν αναμένει ότι η εταιρεία θα κληθεί να καταβάλει το συγκεκριμένο ποσό στο ακέραιο, ακόμη και αν κριθεί ένοχη. Οι ίδιες οι πολιτείες διατηρούν το δικαίωμα να προσαρμόσουν το αίτημά τους πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Την τελική απόφαση θα λάβει η δικαστής Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς, η οποία θα σταθμίσει διάφορους παράγοντες, με κυριότερο την ικανότητα της εταιρείας να ανταποκριθεί οικονομικά σε μια τέτοια αποζημίωση.

Η υπεράσπιση της Meta και τα επιχειρήματά της

Η Meta έχει προετοιμάσει την υπεράσπισή της βασιζόμενη σε τρεις βασικούς πυλώνες, τους οποίους είχε παρουσιάσει εν μέρει και σε μια προηγούμενη δίκη που διεξήχθη το περασμένο χειμώνα στο Λος Άντζελες. Εκείνη η υπόθεση αφορούσε την αγωγή μιας έφηβης από την Καλιφόρνια για ψυχική βλάβη, και κατέληξε σε καταδίκη της εταιρείας. Στη σημερινή δίκη, η εταιρεία διαψεύδει κατηγορηματικά ότι απέκρυψε τον εθιστικό χαρακτήρα των πλατφορμών της. Ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα είναι ότι ο όρος "εθισμός" στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελεί επίσημη διάγνωση, καθώς δεν περιλαμβάνεται στο διαγνωστικό εγχειρίδιο της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το θέμα αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής συζήτησης και δεν μπορεί να αποδοθεί άμεσα σε μια μεμονωμένη εφαρμογή.

Σχετικά με την κατηγορία για συλλογή δεδομένων από παιδιά κάτω των 13 ετών, η Meta υιοθετεί μια διαφορετική προσέγγιση. Παραδέχεται ότι δεν ζητούσε τη γονική συναίνεση, αλλά ισχυρίζεται ότι αυτή η απαίτηση δεν την αφορά άμεσα. Οι κανονισμοί λειτουργίας των εφαρμογών απαγορεύουν ρητά τη χρήση τους από παιδιά κάτω των 13 ετών. Η εταιρεία προσθέτει ότι, όποτε εντόπιζε λογαριασμούς που ανήκαν σε ανήλικους κάτω του ορίου, τους διέγραφε άμεσα. Ως εκ τούτου, υποστηρίζει ότι δεν είχε "ουσιαστική γνώση" της παρουσίας τους στις πλατφόρμες, μια προϋπόθεση που ορίζεται από τον νόμο για να θεωρηθεί υπεύθυνη για παραβίαση.

Όσον αφορά τις αλλαγές που ζητούν οι πολιτείες για την προστασία των ανηλίκων, η Meta επισημαίνει ότι ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2024 έχει δημιουργήσει ειδικούς "λογαριασμούς εφήβων". Αυτοί οι λογαριασμοί διαθέτουν ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας και περιορισμούς στη χρήση. Ωστόσο, οι γενικοί εισαγγελείς εκτιμούν ότι αυτή η κίνηση έγινε πολύ αργά και δεν επαρκεί για να αντιμετωπίσει το μέγεθος του προβλήματος. Τέλος, η Meta καταγγέλλει ότι το ποσό των αποζημιώσεων που ζητούν οι 29 πολιτείες είναι "πρωτοφανές στην ιστορία της προστασίας των καταναλωτών". Ως σημείο αναφοράς, η εταιρεία φέρνει το παράδειγμα του συμβιβασμού του 1998 με τις μεγάλες καπνοβιομηχανίες, οι οποίες έχουν καταβάλει πάνω από 176 δισεκατομμύρια δολάρια σε βάθος 25 ετών, συνεχίζοντας να πληρώνουν περίπου 9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.