Δημογραφική συρρίκνωση: Η Ελλάδα γερνά ταχύτερα από την Ευρώπη

Το δημογραφικό ζήτημα αναδεικνύεται σε κρίσιμη πρόκληση για τη χώρα. Τα πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής αποτυπώνουν μια σταθερή και ανησυχητική εξέλιξη. Η μέση ηλικία του πληθυσμού αυξήθηκε κατά 3,8 έτη μέσα σε μία δεκαετία και ανέρχεται πλέον στα 47,2 χρόνια.
Η μεταβολή αυτή καταγράφει τη συνεχή μείωση των νεότερων ηλικιακών ομάδων και την ενίσχυση του πληθυσμού άνω των 65 ετών. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα την οικονομία, το ασφαλιστικό σύστημα και τη λειτουργία της αγοράς εργασίας.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μέση ηλικία του πληθυσμού την 1η Ιανουαρίου 2025 διαμορφώθηκε στα 44,9 έτη. Το ήμισυ των κατοίκων της Ένωσης βρίσκεται πάνω από το όριο αυτό και το υπόλοιπο κάτω από αυτό.
Η Ελλάδα με μέση ηλικία 47,2 ετών τοποθετείται σαφώς πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η κατάταξη αυτή επιβεβαιώνει ότι συγκαταλέγεται στις χώρες με τον πιο γερασμένο πληθυσμό εντός της Ένωσης.

Μεταξύ των κρατών-μελών καταγράφονται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Η Ιταλία εμφανίζει τη μεγαλύτερη μέση ηλικία με 49,1 έτη, ενώ η Ιρλανδία παραμένει η νεότερη χώρα με 39,6 έτη.
Από το 2015 έως σήμερα, η μέση ηλικία στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 2,1 έτη. Η αύξηση ήταν εντονότερη σε κράτη όπως η Σλοβακία και η Κύπρος, όπου καταγράφηκε άνοδος τεσσάρων ετών. Στην Ελλάδα, η μεταβολή έφθασε τα 3,8 έτη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνθεση του πληθυσμού. Τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών αντιστοιχούν πλέον στο 23,7% του συνολικού πληθυσμού της χώρας.
Το ποσοστό αυτό κατατάσσει την Ελλάδα στην τρίτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την Ιταλία με 24,7% και τη Βουλγαρία με 24%.
Το 2015, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 20,9%. Η αύξηση καταγράφεται με σταθερό ρυθμό σε βάθος χρόνου.
Την ίδια περίοδο, το ποσοστό των παιδιών ηλικίας έως 14 ετών περιορίστηκε στο 12,8% του πληθυσμού, από 14,5% το 2015. Πρόκειται για το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με χαμηλότερα επίπεδα μόνο στην Ιταλία και τη Μάλτα.
Η εικόνα αυτή καταδεικνύει τη δυσκολία ανανέωσης του πληθυσμού με επαρκή ρυθμό.
Ο πληθυσμός ηλικίας 15 έως 64 ετών αντιστοιχεί πλέον στο 63,5% του συνόλου. Το στοιχείο αυτό αντανακλά τη σταδιακή συρρίκνωση του ενεργού παραγωγικού δυναμικού σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών για ανθρώπινο κεφάλαιο.

Η δημογραφική γήρανση έχει άμεσες συνέπειες στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, στη χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας και στη διατήρηση της αναπτυξιακής προοπτικής.
Ο αριθμός των εργαζομένων που καλούνται να στηρίξουν το συνταξιοδοτικό σύστημα μειώνεται, ενώ ο αριθμός των συνταξιούχων αυξάνεται. Η χαμηλή γεννητικότητα περιορίζει τη μελλοντική προσφορά εργασίας, ενώ η έξοδος νέων ανθρώπων στο εξωτερικό συνεχίζει να επιβαρύνει το δημογραφικό ισοζύγιο.
Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δομική πρόκληση που απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις. Η ενίσχυση της γεννητικότητας, η στήριξη των νέων οικογενειών, η προσέλκυση εργατικού δυναμικού και ο επανασχεδιασμός του κοινωνικού κράτους αποτελούν κρίσιμους άξονες για τη διαχείριση της δημογραφικής πραγματικότητας.