Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αθόρυβη αλλά αμείλικτη κρίση, μια κρίση που δεν εκδηλώνεται με εκρήξεις και πρωτοσέλιδα, αλλά με αριθμούς. Ψυχρούς, αδιαμφισβήτητους αριθμούς που καταγράφουν κάθε χρόνο λιγότερες γεννήσεις και περισσότερους θανάτους. Μια χώρα που μικραίνει, γερνά και βλέπει τον πληθυσμό της να συρρικνώνεται με ρυθμούς που πριν από λίγες δεκαετίες θα θεωρούνταν αδιανόητοι.
Τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Ελληνική Στατιστική Αρχή αποτυπώνουν τη σκληρή πραγματικότητα: λιγότερες από 70.000 γεννήσεις μέσα σε έναν χρόνο, την ώρα που οι θάνατοι ξεπερνούν τις 120.000. Η φυσική μείωση πληθυσμού δεν είναι πια μια θεωρητική απειλή· είναι καθημερινό γεγονός. Κάθε χρόνο χάνονται δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι περισσότεροι από όσους έρχονται στον κόσμο. Οι θάνατοι είναι σχεδόν διπλάσιοι από τις γεννήσεις. Το ισοζύγιο είναι βαριά αρνητικό και η προοπτική ζοφερή.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, επανέρχεται δυναμικά στη δημόσια συζήτηση και το ζήτημα των αμβλώσεων. Παρότι η χώρα δεν διαθέτει επίσημο, ενιαίο εθνικό μητρώο καταγραφής, εκτιμήσεις από επιστημονικούς και επαγγελματικούς κύκλους κάνουν λόγο για ιδιαίτερα υψηλό αριθμό διακοπών κύησης ετησίως. Οι αριθμοί που αναφέρονται προκαλούν έντονο προβληματισμό, ειδικά όταν αντιπαραβάλλονται με τις ιστορικά χαμηλές γεννήσεις.
Η απουσία συστηματικής και διαφανούς καταγραφής τροφοδοτεί καχυποψία και διχασμό. Σε μια εποχή όπου το κράτος παρακολουθεί με ακρίβεια κάθε δημοσιονομικό μέγεθος, κάθε καταναλωτική τάση και κάθε φορολογική μεταβολή, η έλλειψη πλήρους εικόνας για ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική επιβίωση της χώρας γεννά ερωτήματα. Οι υποστηρικτές της θεσμοθέτησης εθνικού μητρώου υποστηρίζουν ότι χωρίς αξιόπιστα δεδομένα δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή χάραξη πολιτικής.
Την ίδια ώρα, η ισχύουσα νομοθεσία για τη διακοπή κύησης εντάσσεται στο πλαίσιο της προστασίας της υγείας και της αυτοδιάθεσης της γυναίκας, με συγκεκριμένα χρονικά και ιατρικά όρια. Το ζήτημα αγγίζει βαθιά πεδία βιοηθικής και δικαιωμάτων και διχάζει την κοινωνία. Ωστόσο, το δημογραφικό πρόβλημα δεν μπορεί να αγνοηθεί ούτε να αποσυνδεθεί από τη συνολική εικόνα.
Η κρίση γεννήσεων δεν είναι μονοδιάστατη. Οι νέοι καθυστερούν ή αποφεύγουν την τεκνοποίηση λόγω οικονομικής ανασφάλειας, επισφαλούς εργασίας, υψηλού κόστους στέγασης και έλλειψης επαρκών δομών στήριξης. Η γήρανση του πληθυσμού επιταχύνεται, οι παραγωγικές ηλικίες μειώνονται και το βάρος στο ασφαλιστικό σύστημα αυξάνεται. Κάθε χρόνο που περνά, η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται.
Παράλληλα, η μεταναστευτική πραγματικότητα μεταβάλλει τη σύνθεση του πληθυσμού, με την πολιτική αντιπαράθεση να οξύνεται γύρω από το κατά πόσο η μετανάστευση μπορεί ή πρέπει να λειτουργήσει ως απάντηση στη δημογραφική κάμψη. Η συζήτηση, συχνά φορτισμένη, αναδεικνύει τον φόβο απώλειας κοινωνικής συνοχής και ταυτόχρονα την ανάγκη για εργατικά χέρια σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια καμπή. Το δημογραφικό δεν είναι απλώς στατιστικό πρόβλημα· είναι ζήτημα εθνικής βιωσιμότητας. Επηρεάζει την άμυνα, την οικονομία, την παιδεία, την κοινωνική ασφάλιση. Επηρεάζει το αν θα υπάρχουν μαθητές στα σχολεία, εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις, πολίτες στις ακριτικές περιοχές.
Η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει το θέμα με αποσπασματικά μέτρα και ευκαιριακές παροχές. Απαιτείται ολοκληρωμένη στρατηγική: γενναία στήριξη της οικογένειας, πραγματικά κίνητρα τεκνοποίησης, ενίσχυση της μητρότητας και της πατρότητας, ουσιαστική πολιτική στέγασης για νέους, συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Χωρίς αυτά, οι αριθμοί θα συνεχίσουν να επιδεινώνονται.
Η δημογραφική καμπύλη δεν περιμένει. Κάθε χρόνος που περνά βαθαίνει το πρόβλημα. Η Ελλάδα δεν απειλείται από μια αιφνίδια κατάρρευση, αλλά από μια σταδιακή εξάντληση. Μια σιωπηλή φθορά που, αν δεν αναστραφεί, θα μετατραπεί σε μη αναστρέψιμη πραγματικότητα. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει κρίση. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει χρόνος για να ανατραπεί.
