Σε μια κίνηση που αναμένεται να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ισλανδικό κοινοβούλιο, γνωστό ως Αλθίνγκι, ενέκρινε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Η ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί για τις 29 Αυγούστου, δίνοντας το πράσινο φως στην κυβερνητική πρωτοβουλία που θα μπορούσε να οδηγήσει την Ισλανδία να καταστεί το 28ο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας έως τα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας.
Ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο
Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και οικονομικών προκλήσεων. Το 2013, η Ισλανδία είχε εγκαταλείψει την προηγούμενη προσπάθεια ένταξης, μετά από τέσσερα χρόνια διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες, όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση μια ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση. Ωστόσο, η αύξηση του κόστους διαβίωσης και οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία έχουν αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για ένταξη, όπως αποτυπώνεται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Η διαδικασία των δύο φάσεων
Η κυβέρνηση έχει σχεδιάσει μια διαδικασία δύο σταδίων για να διασφαλίσει την ευρεία αποδοχή. Στο πρώτο δημοψήφισμα, οι πολίτες θα κληθούν να αποφασίσουν αν επιθυμούν την έναρξη των συνομιλιών. Εφόσον το αποτέλεσμα είναι θετικό, οι τελικοί όροι ένταξης θα τεθούν σε δεύτερη δημοψηφισματική διαδικασία. Σε περίπτωση αρνητικής ψήφου στις 29 Αυγούστου, η προσπάθεια για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων θα ματαιωθεί οριστικά.
Ο Ολαφούρ Τόρντουρ Χάρνταρσον, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Ισλανδίας, σχολίασε ότι η διφασική αυτή προσέγγιση μπορεί να καθησυχάσει τους αναποφάσιστους ψηφοφόρους. "Το μεγάλο ποσοστό που δεν έχει αποφασίσει οριστικά αν θέλει ή όχι την ένταξη, πολλοί από αυτούς θα ψηφίσουν ναι στο πρώτο δημοψήφισμα, επειδή θέλουν να δουν ακριβώς ποιοι θα ήταν οι όροι σε μια πιθανή συμφωνία", εξήγησε ο ακαδημαϊκός.
Κοινοβουλευτική ψηφοφορία
Στο κοινοβούλιο των 63 εδρών, η ψηφοφορία ανέδειξε την ύπαρξη σαφούς πλειοψηφίας υπέρ της διαδικασίας. Συγκεκριμένα, 34 βουλευτές ψήφισαν υπέρ του δημοψηφίσματος, 8 το καταψήφισαν, 14 μέλη απείχαν και 7 απουσίαζαν από τη συνεδρίαση. Η κατανομή αυτή καταδεικνύει την πολιτική βούληση για προώθηση του ζητήματος, παρά τις επιφυλάξεις που εκφράζονται από συγκεκριμένες παρατάξεις.
Χρονοδιάγραμμα και προτεραιότητες
Η υπουργός Εξωτερικών Θόργκερντουν Κάτριν Γκουναρσντότιρ είχε δηλώσει τον Μάρτιο στο Reuters ότι η Ισλανδία θα μπορούσε να ενταχθεί στην ΕΕ ακόμη και το 2028. Η ίδια υπογράμμισε ότι η αλιεία και η γεωργία θα αποτελέσουν τους δύο κρίσιμους τομείς στους οποίους θα επικεντρωθεί η διαπραγμάτευση, καθώς αποτελούν παραδοσιακούς πυλώνες της ισλανδικής οικονομίας και κοινωνίας.
