Δημοσκοπήσεις: Δυσαρέσκεια χωρίς ψήφο τιμωρίας

Τρεις δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν σε διάστημα λίγων ημερών από την GPO για λογαριασμό του iefimerida, την Pulse για τον ΣΚΑΪ και τη Metron Analysis για το MEGA, αποτυπώνουν το πολιτικό κλίμα της εβδομάδας 19–22 Οκτωβρίου. Πέρα από τις επιμέρους διακυμάνσεις στα ποσοστά των κομμάτων, τα ποιοτικά ευρήματα αποκαλύπτουν μια κοινωνία που εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια και την κυβερνητική πολιτική, χωρίς ωστόσο να είναι διατεθειμένη να μετατρέψει αυτόματα τη δυσαρέσκεια αυτή σε ψήφο τιμωρίας. Η προοπτική φαίνεται να υπερισχύει του θυμού ως κριτήριο εκλογικής επιλογής, η αυτοδύναμη κυβέρνηση εξακολουθεί να προηγείται ως προτίμηση και ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί καλύτερη προσωπική αξιολόγηση από την κυβέρνηση που ηγείται. Τα στοιχεία δεν αναιρούν την κυβερνητική φθορά, αλλά υποδεικνύουν ότι η πολιτική εικόνα είναι πιο σύνθετη από μια απλή καταγραφή δυσαρέσκειας.

Η προοπτική υπερτερεί του θυμού

Το πιο χαρακτηριστικό εύρημα προέρχεται από την έρευνα της Pulse. Στο ερώτημα για το βασικό κριτήριο της εκλογικής επιλογής, το 53% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι καθοριστική είναι η προοπτική, ενώ μόλις το 10% αναφέρει τον θυμό και την τιμωρητική ψήφο. Η απόσταση είναι μεγάλη και στέλνει σαφές μήνυμα προς ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Η δυσαρέσκεια για το κυβερνητικό έργο δεν μετατρέπεται αυτόματα σε διάθεση εκλογικής εκδίκησης. Οι πολίτες εμφανίζονται να αναζητούν λύσεις στα προβλήματα της καθημερινότητας και μια πειστική πρόταση για την επόμενη ημέρα. Για την κυβέρνηση, αυτό σημαίνει ότι η φθορά της δεν είναι κατ’ ανάγκη μη αναστρέψιμη. Για την αντιπολίτευση, σημαίνει ότι η καταγγελία δεν αρκεί. Η δυσαρέσκεια αποτελεί πολιτικό δεδομένο, αλλά η μετατροπή της σε εκλογική επιλογή προϋποθέτει συγκεκριμένο σχέδιο, αξιοπιστία και δυνατότητα διακυβέρνησης.

Η ακρίβεια παραμένει το κύριο μέτωπο

Η οικονομία εξακολουθεί να αποτελεί το πιο ευάλωτο σημείο της κυβέρνησης. Στην Pulse, το 50% αναδεικνύει την οικονομία και το κόστος ζωής ως βασικό κριτήριο ψήφου. Στη Metron Analysis, η αρνητική αξιολόγηση της κυβερνητικής επίδοσης στην οικονομία, στους μισθούς, στην ακρίβεια και στη φορολογία φτάνει το 77%. Αρνητική είναι και η εικόνα στα ζητήματα δημοκρατίας και θεσμών, όπου η σχετική αξιολόγηση φτάνει το 71%, σύμφωνα με την ίδια έρευνα. Πρόκειται για ευρήματα που δεν επιτρέπουν εφησυχασμό στο Μέγαρο Μαξίμου. Η οικονομική πίεση αποτυπώνεται στην κοινωνία και αποτελεί βασικό παράγοντα της κυβερνητικής φθοράς. Ωστόσο, η αρνητική αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου δεν σημαίνει αυτόματα ότι έχει διαμορφωθεί μια εξίσου ισχυρή και αποδεκτή εναλλακτική πρόταση.

Ο Μητσοτάκης αξιολογείται καλύτερα από την κυβέρνησή του

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία των ποιοτικών μετρήσεων αφορά τη σύγκριση της αξιολόγησης του πρωθυπουργού με εκείνη της κυβέρνησης. Σύμφωνα με τη Metron Analysis, το 67,3% αξιολογεί αρνητικά την κυβέρνηση, έναντι 27,8% που έχει θετική γνώμη. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οι αρνητικές αξιολογήσεις διαμορφώνονται στο 65% και οι θετικές στο 31,2%. Ο πρωθυπουργός, επομένως, διατηρεί ένα μικρό αλλά σαφές πλεονέκτημα στην προσωπική αξιολόγηση έναντι του κυβερνητικού έργου, με τη θετική του εικόνα να βρίσκεται περίπου τρεις μονάδες υψηλότερα από εκείνη της κυβέρνησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ξεπεράσει τη φθορά, καθώς η πλειονότητα εξακολουθεί να τον αξιολογεί αρνητικά. Δείχνει, όμως, ότι η δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση δεν μεταφέρεται αυτούσια στην προσωπική του εικόνα. Η ίδια εικόνα ενισχύεται από το ερώτημα της καταλληλότητας για την πρωθυπουργία. Στην Pulse, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκεντρώνει 29%, έναντι 16% του Αλέξη Τσίπρα και 8% του Νίκου Ανδρουλάκη. Ο πρωθυπουργός διατηρεί, συνεπώς, καθαρό προβάδισμα στο συγκεκριμένο ερώτημα, παρά την αρνητική αξιολόγηση της κυβερνητικής επίδοσης.

Η αυτοδυναμία παραμένει προτίμηση

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η προτίμηση των πολιτών για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης. Στην Pulse, το 43% προτιμά αυτοδύναμη κυβέρνηση, έναντι 36% που επιλέγει κυβέρνηση συνεργασίας. Στην GPO, η αυτοδυναμία συγκεντρώνει 52,7%, έναντι 43,8% για τις συνεργασίες. Οι διαφορές στα ποσοστά αντανακλούν διαφορετικές μετρήσεις, αλλά η κατεύθυνση είναι κοινή: η αυτοδυναμία προηγείται ως προτίμηση. Αυτό δεν αποτελεί λευκή επιταγή προς τη Νέα Δημοκρατία. Δείχνει, ωστόσο, ότι σημαντικό μέρος της κοινωνίας εξακολουθεί να θεωρεί επιθυμητή μια κυβέρνηση με σαφή εντολή και καθαρή ευθύνη για τις αποφάσεις της. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η συγκεκριμένη τάση αποτελεί πολιτικό δεδομένο που μπορεί να ενισχύσει το επιχείρημα της κυβερνησιμότητας και της σταθερότητας. Υπάρχει, βεβαίως, μια κρίσιμη διάκριση: άλλο η προτίμηση των πολιτών για αυτοδύναμη κυβέρνηση και άλλο η δυνατότητα να προκύψει αυτοδυναμία από την κάλπη. Στη Metron Analysis, το 69% εκτιμά ότι μετά τις εκλογές θα χρειαστεί νέα προσφυγή στις κάλπες για να σχηματιστεί κυβέρνηση. Έτσι, η επιθυμία για σταθερότητα συνυπάρχει με την ανησυχία για πολιτικό αδιέξοδο.

Η αντιπολίτευση δεν αρκεί να περιμένει τη φθορά

Για τα κόμματα της αντιπολίτευσης, το πρόβλημα είναι ότι η δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αντίστοιχη προσωπική αποδοχή των αρχηγών τους. Ο Αλέξης Τσίπρας καταγράφεται δεύτερος στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία, αλλά με σημαντική απόσταση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει βελτίωση στην αξιολόγηση του αντιπολιτευτικού του ρόλου, χωρίς ο Νίκος Ανδρουλάκης να καταγράφει ανάλογη επίδοση στο ερώτημα της πρωθυπουργικής καταλληλότητας. Το μήνυμα είναι σαφές: η κυβερνητική φθορά δημιουργεί πολιτικές ευκαιρίες, αλλά δεν εξασφαλίζει από μόνη της την ενίσχυση των αντιπάλων της. Για να αλλάξουν οι συσχετισμοί, χρειάζεται μια πειστική πρόταση που θα συνδυάζει οικονομικές λύσεις, αξιοπιστία και αίσθηση κυβερνητικής επάρκειας.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Οι τρεις δημοσκοπήσεις της εβδομάδας περιγράφουν μια κοινωνία δυσαρεστημένη, αλλά όχι αποκλειστικά προσανατολισμένη στην τιμωρία. Η ακρίβεια και οι θεσμοί επιβαρύνουν την κυβερνητική εικόνα, ωστόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί καλύτερη προσωπική αξιολόγηση από την κυβέρνησή του και προβάδισμα στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία. Παράλληλα, η προτίμηση στην αυτοδυναμία παραμένει ισχυρότερη από την επιλογή των κυβερνήσεων συνεργασίας. Για τη Νέα Δημοκρατία, το ζητούμενο είναι να αποδείξει ότι μπορεί να απαντήσει στις πιέσεις της καθημερινότητας και να περιορίσει τη δυσαρέσκεια. Για την αντιπολίτευση, είναι να μετατρέψει την κριτική σε αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση. Το πολιτικό συμπέρασμα είναι ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν θα κριθεί μόνο από το μέγεθος της δυσαρέσκειας. Θα κριθεί και από το ποιος θα πείσει ότι διαθέτει την πιο αξιόπιστη προοπτική. Και σε αυτή τη μάχη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί ακόμη ορισμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα, χωρίς αυτό να αναιρεί τις σοβαρές πιέσεις που καταγράφονται για την κυβέρνησή του.