Εκπαιδευτικοί χωρίς σπίτι: Ενοίκια-φωτιά και μισθοί που δεν φτάνουν ούτε για τη στέγη

Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, το στεγαστικό αδιέξοδο για χιλιάδες εκπαιδευτικούς επανέρχεται με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Οι μόνιμοι εκπαιδευτικοί βρίσκονται ήδη στις θέσεις τους, ενώ ακολουθούν οι τοποθετήσεις περίπου 30.000 αναπληρωτών και ακόμη 6.000 μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Για πολλούς από αυτούς, όμως, η ανάληψη υπηρεσίας συνοδεύεται από έναν δεύτερο αγώνα: την εξεύρεση κατοικίας με ενοίκιο που να μπορεί να καλυφθεί από τον μισθό τους.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ για νεοδιόριστους και αναπληρωτές που μετακινούνται μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους. Σε νησιά και τουριστικές περιοχές, όπου η βραχυχρόνια μίσθωση και η υψηλή ζήτηση έχουν εκτοξεύσει τις τιμές, οι εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με ενοίκια που σε πολλές περιπτώσεις απορροφούν δυσανάλογο τμήμα των αποδοχών τους.

Η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε εκπαιδευτικά σωματεία να απευθύνουν δημόσιες εκκλήσεις προς κατοίκους και συναδέλφους για παραχώρηση κατοικιών ή ακόμη και προσωρινή φιλοξενία μέχρι να βρεθεί μόνιμη λύση.

Το στεγαστικό πρόβλημα των εκπαιδευτικών είναι πλέον γνωστό τόσο στην Πολιτεία όσο και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δημιουργηθεί ενιαίο και επαρκές σύστημα στήριξης. Έτσι, το κενό καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από μεμονωμένες πρωτοβουλίες δήμων, οι οποίοι διαθέτουν επιδόματα, δημοτικά ακίνητα ή μηχανισμούς αναζήτησης κατοικίας.

Επιδόματα έως 300 ευρώ τον μήνα από δήμους

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κύθνος, όπου ο Δήμος αποφάσισε τη χορήγηση επιδόματος στέγασης ύψους 300 ευρώ τον μήνα για όλο το διδακτικό έτος στους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς που θα υπηρετήσουν στο νησί.

Η παρέμβαση κρίθηκε αναγκαία επειδή η εξαιρετικά περιορισμένη προσφορά κατοικιών και οι υψηλές τιμές ενοικίασης λειτουργούν αποτρεπτικά για εκπαιδευτικούς που καλούνται να εγκατασταθούν στην περιοχή για λίγους μήνες.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νηπιαγωγών έχει επισημάνει ότι κάθε χρόνο χιλιάδες αναπληρωτές αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην εξασφάλιση προσιτής κατοικίας, κυρίως στις Κυκλάδες και γενικότερα στις τουριστικές περιοχές. Ο Σύλλογος ευχαρίστησε δημόσια τον Δήμο Κύθνου για την έμπρακτη στήριξη προς την εκπαιδευτική κοινότητα.

Στις Σπέτσες, η οικονομική ενίσχυση διαμορφώνεται στα 250 ευρώ τον μήνα και αφορά αναπληρωτές εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που υπηρετούν στις σχολικές μονάδες του νησιού.

Στη Νίσυρο, προβλέπεται ενίσχυση 200 ευρώ τον μήνα για την κάλυψη αναγκών στέγασης και σίτισης. Η συγκεκριμένη πολιτική έχει εφαρμοστεί και στο παρελθόν, με τη δημοτική αρχή να δηλώνει πρόθεση συνέχισης του μέτρου, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης των απαραίτητων πιστώσεων κάθε σχολική χρονιά.

Αντίστοιχη στήριξη παρέχεται και στη Σίφνο, όπου έχει θεσπιστεί μηνιαίο επίδομα σίτισης 200 ευρώ για τους εκπαιδευτικούς. Ο Δήμος υπενθύμισε στα τέλη Αυγούστου ότι το μέτρο συνεχίζεται και η καταβολή πραγματοποιείται μέσω της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών, με την κατάθεση των απαιτούμενων δικαιολογητικών.

Στα Κύθηρα έχει επίσης θεσπιστεί οικονομική ενίσχυση 200 ευρώ τον μήνα για αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, με τους ενδιαφερόμενους να καλούνται να ελέγχουν κάθε χρόνο τη σχετική δημοτική απόφαση και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης.

Στην Πάρο, η μηνιαία ενίσχυση ανέρχεται στα 100 ευρώ. Τον Ιούλιο του 2026, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα να επεκτείνει την παροχή και στους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς, για διάστημα έως πέντε ετών από τον διορισμό τους.

Για περιοχές όπως η Μύκονος, η Μήλος και η Λευκάδα, οι ενδιαφερόμενοι εκπαιδευτικοί καλούνται να επικοινωνούν απευθείας με τους αντίστοιχους δήμους, καθώς τα μέτρα στήριξης και οι διαθέσιμες πιστώσεις μπορεί να διαφοροποιούνται.

Δημοτικά σπίτια με 50 ευρώ και εκκλήσεις για προσωρινή φιλοξενία

Ορισμένοι δήμοι έχουν επιλέξει μια διαφορετική προσέγγιση, αξιοποιώντας ακίνητα που βρίσκονται στη δημοτική τους περιουσία.

Στον Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, δημοτικά ακίνητα σε Μουρνέ, Λαμπηνή και Μύρθιο έχουν ανακαινιστεί και διατίθενται σε αναπληρωτές εκπαιδευτικούς και εργαζόμενους στον χώρο της Υγείας με συμβολικό μίσθωμα μόλις 50 ευρώ τον μήνα.

Η συγκεκριμένη λύση αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα πρακτικής παρέμβασης σε περιοχές όπου η αγορά ακινήτων αδυνατεί να προσφέρει προσιτή κατοικία σε δημόσιους λειτουργούς.

Σε άλλους δήμους, όπως σε Θήρα, Τζια, Σύρο, Χανιά, Λασίθι και Ζάκυνθο, έχουν δημιουργηθεί μηχανισμοί διασύνδεσης εκπαιδευτικών με ιδιοκτήτες ακινήτων, χωρίς απαραίτητα να καταβάλλεται απευθείας οικονομικό επίδομα.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι και η κινητοποίηση της ΕΛΜΕ Πειραιά, η οποία απηύθυνε έκκληση προς εκπαιδευτικούς, γονείς και εργαζόμενους σε Πειραιά, Κερατσίνι-Δραπετσώνα, Νίκαια-Ρέντη, Κορυδαλλό, Πέραμα, Σαλαμίνα, νησιά του Αργοσαρωνικού και Κύθηρα, προκειμένου να βοηθήσουν νεοδιόριστους και αναπληρωτές στην αναζήτηση στέγης.

Το σωματείο ζητά από όσους διαθέτουν κατοικίες προς ενοικίαση να ενημερώνουν την ΕΛΜΕ, ώστε να δημιουργείται δίκτυο διαθέσιμων σπιτιών, ενώ παράλληλα καλεί όσους έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν προσωρινή φιλοξενία για λίγες ημέρες μέχρι να ολοκληρωθούν οι τοποθετήσεις και να βρεθεί μόνιμη κατοικία.

Η εικόνα εκπαιδευτικών που αναζητούν δημόσια ένα δωμάτιο για να μπορέσουν να υπηρετήσουν στο σχολείο όπου τους τοποθέτησε το κράτος αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Οι αποσπασματικές παρεμβάσεις δήμων προσφέρουν σημαντική ανακούφιση, δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν μια συνολική κρατική στεγαστική πολιτική για εκπαιδευτικούς που καλούνται να υπηρετήσουν σε περιοχές όπου το ενοίκιο έχει πλέον αποσυνδεθεί πλήρως από το ύψος του μισθού τους.