Ιδιωτικό χρέος: Έως 420 δόσεις, κούρεμα τόκων και ακατάσχετο 1.600 ευρώ

Με νέο πακέτο παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος, το οποίο εντάχθηκε στον νόμο 5313/2026, η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει σε μια κοινωνική πληγή που παραμένει ανοιχτή για εκατομμύρια πολίτες. Οι ρυθμίσεις αφορούν περισσότερα από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά και μικροοφειλέτες, με αλλαγές σε δάνεια, οφειλές προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, τραπεζικές κατασχέσεις, εξωδικαστικό μηχανισμό και προστασία κύριας κατοικίας. 

Το νέο πλαίσιο φέρνει κούρεμα τόκων, δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 420 δόσεις, αύξηση του ακατάσχετου στα 1.600 ευρώ και άνοιγμα του εξωδικαστικού μηχανισμού σε μικρότερες οφειλές. Πρόκειται για μέτρα που αναγνωρίζουν, έστω καθυστερημένα, το βάρος που σηκώνουν χιλιάδες οικογένειες μετά από χρόνια ακρίβειας, υπερχρέωσης και πίεσης από τράπεζες, servicers και φορολογικές αρχές.

Κούρεμα τόκων και νέες ρυθμίσεις για παλιά χρέη

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η παρέμβαση στις δικαστικές ρυθμίσεις του πρώην νόμου Κατσέλη. Ο τόκος θα υπολογίζεται πλέον μόνο πάνω στη μηνιαία δικαστική δόση και όχι στο συνολικό ανεξόφλητο ποσό. Η διαφορά είναι τεράστια για τους οφειλέτες. Σε υπόθεση χρέους 144.500 ευρώ με διάρκεια 25 ετών, οι τόκοι μειώνονται από 74.852 ευρώ σε μόλις 430 ευρώ, ενώ η μηνιαία δόση πέφτει από 731 σε 483 ευρώ.

Η ρύθμιση έχει αναδρομική ισχύ και προβλέπει συμψηφισμό των υπερβάλλοντων ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί οφειλέτες θα δουν μελλοντικές δόσεις να σβήνονται και το υπόλοιπο της οφειλής τους να περιορίζεται ταχύτερα. Η αλλαγή αφορά πάνω από 100.000 ενεργές ρυθμίσεις, χωρίς επιστροφή ποσών για ρυθμίσεις που έχουν ήδη κλείσει ή έχουν χαθεί.

Παράλληλα, κλειδώνει η μηνιαία δόση σε παλαιότερες διοικητικές και εξωδικαστικές ρυθμίσεις, όπως αυτές των νόμων 4605/2019 και 4738/2020. Η δόση θεωρείται πλέον αυστηρά τοκοχρεολυτική, χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις και χωρίς επανυπολογισμούς. Το μέτρο εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Απριλίου 2019 και καλύπτει περίπου 60.000 οφειλέτες με χρέη που ξεπερνούν τα 19 δισ. ευρώ.

Για παλιές οφειλές σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία ενεργοποιούνται δύο ηλεκτρονικές πλατφόρμες, σε ΑΑΔΕ και ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ, με διάρκεια λειτουργίας έξι μηνών. Η νέα έκτακτη ρύθμιση δίνει έως 72 δόσεις για χρέη άνω των 500 ευρώ που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπήρχαν σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026.

Η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ απαραίτητος όρος είναι να έχουν τακτοποιηθεί οι οφειλές που δημιουργήθηκαν από το 2024 και μετά. Το μέτρο αφορά πάνω από 1 εκατομμύριο φορολογουμένους, στοιχείο που αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος της οικονομικής ασφυξίας στην κοινωνία.

Ακατάσχετο στα 1.600 ευρώ και εξωδικαστικός από 5.000 ευρώ

Μετά από δέκα χρόνια στασιμότητας, το μηνιαίο ακατάσχετο όριο για χρέη προς το Δημόσιο αυξάνεται από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ. Η αλλαγή απελευθερώνει έως 350 ευρώ τον μήνα για περίπου 1,7 εκατομμύρια πολίτες. Για οφειλές προς τράπεζες και ιδιώτες, το όριο στους ατομικούς λογαριασμούς ανεβαίνει από τα 1.500 στα 1.600 ευρώ, ενώ στους κοινούς λογαριασμούς αυξάνεται από τα 2.000 στα 2.200 ευρώ.

Σημαντική παρέμβαση είναι και η δυνατότητα πλήρους άρσης τραπεζικών κατασχέσεων με προκαταβολή 25% επί του συνολικού χρέους για το οποίο επιβλήθηκαν τα αναγκαστικά μέτρα. Όσοι καταφέρουν να πληρώσουν το ποσό αυτό εφάπαξ, θα μπορούν να ξεμπλοκάρουν τους λογαριασμούς τους και να επανέλθουν σε στοιχειώδη οικονομική λειτουργία. Η εφαρμογή του μέτρου προβλέπεται να ξεκινήσει μέσα στο καλοκαίρι.

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ανοίγει πλέον και για μικροοφειλές από 5.000 ευρώ, καθώς το προηγούμενο κατώφλι των 10.000 ευρώ μειώνεται στο μισό. Η πλατφόρμα θα δίνει δυνατότητα ρύθμισης έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για οφειλές σε τράπεζες και servicers, με ελάχιστη μηνιαία δόση τα 50 ευρώ. Η ενεργοποίηση του μέτρου αναμένεται στα τέλη Ιουλίου.

Από τον Σεπτέμβριο, ο εξωδικαστικός μηχανισμός θα αποκτήσει και ρόλο προστασίας της κύριας κατοικίας. Ο οφειλέτης θα μπορεί να κρατά εκτός ρευστοποίησης το σπίτι του, επιλέγοντας την αξιοποίηση άλλου περιουσιακού στοιχείου, όπως ένα οικόπεδο. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να διεκδικεί ευνοϊκότερη ρύθμιση, μεγαλύτερο κούρεμα στο υπόλοιπο χρέος και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.

Οι παρεμβάσεις αυτές δείχνουν την ένταση του προβλήματος που άφησε πίσω της η πολυετής κρίση και διόγκωσε η ακρίβεια. Το ιδιωτικό χρέος παραμένει βαθιά κοινωνικό ζήτημα, καθώς συνδέεται με λογαριασμούς που μπλοκάρονται, σπίτια που κινδυνεύουν, οικογένειες που αδυνατούν να σχεδιάσουν το μέλλον τους και πολίτες που ζουν υπό μόνιμη απειλή αναγκαστικών μέτρων.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε το ιδιωτικό χρέος ως ένα από τα πιο σύνθετα κοινωνικά αποτυπώματα της κρίσης, τονίζοντας ότι η οικονομική πολιτική κρίνεται από το πόσοι πολίτες μπορούν να πάρουν ξανά τον έλεγχο της ζωής τους. Η ουσία, ωστόσο, θα κριθεί στην πράξη: στην ταχύτητα εφαρμογής, στη στάση των τραπεζών και των servicers και στο αν οι νέες ρυθμίσεις θα φτάσουν πραγματικά στους οφειλέτες που έχουν ανάγκη.