Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού αλλά και ωμής πολιτικής πρόκλησης, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απάντησε δημοσίως στις πληροφορίες που τον ήθελαν να έχει δεχθεί πρόσκληση από το Κρεμλίνο για επίσημη συνάντηση στη Μόσχα. Η απάντησή του ήταν κατηγορηματική: μια τέτοια συνάντηση είναι «απολύτως αδύνατη». Όχι μόνο στη ρωσική πρωτεύουσα, αλλά ούτε στη Λευκορωσία ή σε οποιοδήποτε έδαφος με άμεσους και ισχυρούς δεσμούς με τη ρωσική εξουσία.
Ο Ζελένσκι δεν αρκέστηκε σε μια τυπική διπλωματική άρνηση. Αντιθέτως, επέλεξε να μετατρέψει την απόρριψη σε δημόσια πρό(σ)κληση, θέτοντας τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν προ των πολιτικών και ηθικών του ευθυνών. «Είναι αδύνατο για μένα να συναντήσω τον Πούτιν στη Μόσχα. Θα ήταν το ίδιο με το να με συναντούσε εκείνος στο Κίεβο», δήλωσε χαρακτηριστικά, πριν προσθέσει με αιχμηρό τόνο: «Μπορώ κάλλιστα να τον προσκαλέσω στο Κίεβο – ας έρθει. Τον προσκαλώ δημόσια, αν τολμάει φυσικά».
Σύνοδος ναι, αλλά όχι υπό ρωσικούς όρους
Παρά την έντονη ρητορική, ο Ουκρανός πρόεδρος φρόντισε να αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας συνάντησης σε διαφορετικό πλαίσιο. Δήλωσε έτοιμος για σύνοδο ηγετών «σε οποιαδήποτε άλλη μορφή», αρκεί αυτή να μην πραγματοποιηθεί σε χώρα που λειτουργεί ως πολιτική ή στρατιωτική προέκταση της Μόσχας. Το μήνυμα είναι σαφές: η Ουκρανία δεν απορρίπτει τον διάλογο, απορρίπτει όμως τους όρους και τον συμβολισμό μιας συνάντησης που θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση νομιμοποίηση της ρωσικής επιθετικότητας.
Η στάση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική του Κιέβου να αποδομήσει τη ρωσική αφήγηση περί «ίσων συνομιλητών» υπό ρωσική αιγίδα. Για τον Ζελένσκι, μια συνάντηση στη Μόσχα δεν θα ήταν απλώς ακατάλληλη διπλωματικά, αλλά πολιτικά αυτοϋπονομευτική, τη στιγμή που η Ουκρανία εξακολουθεί να βρίσκεται υπό στρατιωτική πίεση και να διεκδικεί διεθνή στήριξη.
Ενεργειακή εκεχειρία με αστερίσκους και δυσπιστία
Την ίδια ώρα, ο Ουκρανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στις πληροφορίες που θέλουν τη Ρωσία να έχει συμφωνήσει σε παύση των επιθέσεων κατά ουκρανικών ενεργειακών υποδομών για διάστημα μίας εβδομάδας. Σύμφωνα με το Sky News, ο Ζελένσκι αμφισβητεί ανοιχτά τις πραγματικές προθέσεις του Κρεμλίνου, αφήνοντας να εννοηθεί ότι παρόμοιες «εκεχειρίες» στο παρελθόν λειτούργησαν περισσότερο ως τακτικοί ελιγμοί παρά ως ουσιαστικά βήματα αποκλιμάκωσης.
Η δυσπιστία αυτή δεν είναι αδικαιολόγητη. Οι ενεργειακές υποδομές έχουν επανειλημμένα μετατραπεί σε πεδίο πίεσης και στρατηγικού εκβιασμού, με βαρύ κόστος για τον άμαχο πληθυσμό. Σε αυτό το πλαίσιο, οι δηλώσεις Ζελένσκι λειτουργούν ως προειδοποίηση προς τη διεθνή κοινότητα να μην εκλάβει πρόσκαιρες κινήσεις ως ένδειξη μεταστροφής της ρωσικής πολιτικής.
Η δημόσια πρόσκληση προς τον Πούτιν, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια επικοινωνιακή κίνηση. Είναι μια συνειδητή αντιστροφή ρόλων: ο ηγέτης της χώρας που δέχεται την επίθεση καλεί τον επιτιθέμενο να αναλάβει το ρίσκο της παρουσίας στο έδαφος που βομβαρδίζει. Και αυτή ακριβώς η αντιστροφή καθιστά την πρό(σ)κληση τόσο πολιτικά εκρηκτική όσο και αποκαλυπτική για τα όρια της ρωσικής διπλωματίας.
