Δίστομο: Μνήμες και αποζημιώσεις

Στο Δίστομο Βοιωτίας, η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στις ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης για τη σφαγή του 1944. Πρόκειται για ένα από τα πιο ειδεχθή εγκλήματα των ναζιστικών δυνάμεων κατοχής στην Ελλάδα, το οποίο συγκλονίζει ακόμη και σήμερα τη συλλογική συνείδηση. Οι τελετές φιλοξενούνται στη βιβλιοθήκη του Μουσείου Θυμάτων, όπου η ατμόσφαιρα είναι βαριά από συγκίνηση, ενώ φέτος η προσοχή εστιάζεται με έμφαση στους επιζώντες εκείνης της τραγικής ημέρας.

Μαρτυρίες φρίκης από τους επιζώντες

Ο δικηγόρος Μιλτιάδης Σφουντούρης, μιλώντας από τον χώρο του Μουσείου, μετέφερε συγκλονιστικές προσωπικές μαρτυρίες που περιγράφουν την ακραία βιαιότητα των ναζί. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι δράστες δεν στόχευσαν μόνο άνδρες που θεωρούνταν ύποπτοι για αντιστασιακή δράση, αλλά προχώρησαν σε μια γενικευμένη σφαγή αμάχων. «Έσφαξαν νήπια, γυναίκες, ό,τι βρήκαν», τόνισε, αποτυπώνοντας το μέγεθος της θηριωδίας. Ο ίδιος αναφέρθηκε στην προσωπική του ιστορία, περιγράφοντας πώς η μητέρα του σώθηκε ως παιδί πηδώντας από ένα παράθυρο, ενώ οι ναζί δολοφονούσαν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς της. «Σκότωσαν τον πατέρα της, τη μητέρα της και τις δύο ανήλικες αδελφές της, που τις κρατούσε στην αγκαλιά της», είπε, υπογραμμίζοντας το ανείπωτο τραύμα που κουβαλούν οι επιζώντες.

Ο κ. Σφουντούρης επισήμανε ότι οι συνέπειες της σφαγής δεν περιορίστηκαν μόνο στους νεκρούς, αλλά στιγμάτισαν ανεξίτηλα και εκείνους που επέζησαν. «Μιλάμε πάντα για αυτούς που χάθηκαν. Όμως αυτοί που έμειναν πέθαναν πολλές φορές στη ζωή τους», ανέφερε, περιγράφοντας τη διαρκή ψυχική οδύνη. Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του για τη μητέρα του, η οποία σε στιγμές απόγνωσης αναρωτιόταν: «Χάθηκε η Γερμανός για μένα;». Ο ίδιος κατέληξε λέγοντας πως οι επιζώντες «πέθαναν 100άδες φορές και έφυγαν αδικαίωτοι».

Αφιέρωση και διεκδίκηση δικαιοσύνης

Η φετινή επέτειος είναι αφιερωμένη στους επιζώντες των ναζιστικών εγκλημάτων, με τη συμμετοχή ανθρώπων και από άλλα μαρτυρικά χωριά. Στόχος είναι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η ανταλλαγή εμπειριών, σε μια προσπάθεια να μην ξεχαστούν ποτέ τα εγκλήματα πολέμου. Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συνεχιζόμενη δικαστική διεκδίκηση αποζημιώσεων από τη Γερμανία. Σύμφωνα με τον κ. Σφουντούρη, έχουν περάσει 20 χρόνια από την απόφαση του Εφετείου Φλωρεντίας που την καθιστά εκτελεστή. Ωστόσο, το γερμανικό δημόσιο επιχειρεί συστηματικά να μπλοκάρει την εκτέλεσή της, ενώ και τα ιταλικά δικαστήρια απορρίπτουν διαρκώς τις σχετικές προσφυγές. Η τελευταία απόφαση, τον Απρίλιο του 2026, επιτρέπει τη συνέχιση της εκτέλεσης στην Ιταλία. Αξίζει να σημειωθεί πως το ποσό των αποζημιώσεων, με τους τόκους, ενδέχεται να ξεπερνά τα 80 εκατομμύρια ευρώ.

Ο ιστός της αράχνης και η γερμανική στάση

Παρά τη δικαστική πρόοδο, ο κ. Σφουντούρης εμφανίστηκε επιφυλακτικός για την τελική έκβαση, χρησιμοποιώντας μια χαρακτηριστική παρομοίωση: «Το δίκαιο είναι ένας ιστός αράχνης. Κρατάει τους μικρούς, αλλά οι μεγάλοι τον σκίζουν». Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα θύματα και οι οικογένειές τους όταν έρχονται αντιμέτωπα με ένα ισχυρό κράτος όπως η Γερμανία. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει αντιπαλότητα με τον γερμανικό λαό, αλλά με τη στάση της γερμανικής κυβέρνησης. «Απέναντι σε μια εκτελεστή απόφαση, ένα κράτος που θέλει να λέγεται πολιτισμένο οφείλει να την εφαρμόσει», κατέληξε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την άρνηση του Βερολίνου να αποζημιώσει τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας.