Δωρεάν ένσημα πριν από τη σύνταξη: Ποιοι άνεργοι μπορούν να καλύψουν το κενό

Χιλιάδες μακροχρόνια άνεργοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν τον ασφαλιστικό χρόνο που τους λείπει χωρίς να καταβάλλουν οι ίδιοι τις απαιτούμενες εισφορές, αξιοποιώντας το πρόγραμμα προαιρετικής ασφάλισης της ΔΥΠΑ.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα λειτουργεί ως ασφαλιστική «γέφυρα» για όσους απέχουν έως πέντε χρόνια από τη θεμελίωση δικαιώματος πλήρους σύνταξης γήρατος και χρειάζονται πρόσθετες ημέρες ασφάλισης προκειμένου να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι ότι καταργήθηκαν τα παλαιότερα ενιαία ηλικιακά όρια των 60 ετών για τους άνδρες και των 55 ετών για τις γυναίκες. Πλέον καθοριστικό στοιχείο είναι η πραγματική απόσταση του ασφαλισμένου από τη δική του πλήρη συνταξιοδότηση.

Ποιοι μπορούν να μπουν στην προαιρετική ασφάλιση της ΔΥΠΑ

Στο πρόγραμμα μπορούν να υπαχθούν ασφαλισμένοι που παραμένουν εγγεγραμμένοι στα μητρώα ανέργων της ΔΥΠΑ για τουλάχιστον 12 συνεχόμενους μήνες και στους οποίους υπολείπονται έως πέντε έτη για τη θεμελίωση δικαιώματος πλήρους σύνταξης από τον e-ΕΦΚΑ, πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Η προαιρετική ασφάλιση συνεχίζεται μέχρι να συμπληρωθεί ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός ημερών ασφάλισης για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το κόστος των εισφορών καλύπτεται από τη ΔΥΠΑ. Ο χρόνος που δημιουργείται μέσω της προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης προσμετράται για τη σύνταξη, χωρίς ο μακροχρόνια άνεργος να χρειάζεται να χρηματοδοτήσει ο ίδιος τις συγκεκριμένες εισφορές.

Η αίτηση γίνεται μέσω της αρμόδιας Τοπικής Διεύθυνσης του e-ΕΦΚΑ με βάση τον τόπο κατοικίας του ενδιαφερομένου, ενώ εξετάζεται αν πληρούνται οι ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές προϋποθέσεις για την ένταξή του.

Το νέο καθεστώς είναι σημαντικό κυρίως επειδή δεν συνδέει πλέον την ένταξη με ένα κοινό ηλικιακό «κατώφλι». Ένας ασφαλισμένος μπορεί να βρίσκεται κοντά στα 62, ενώ κάποιος άλλος να έχει διαφορετικό όριο πλήρους σύνταξης λόγω παλαιότερων ασφαλιστικών διατάξεων ή κατοχυρωμένων προϋποθέσεων.

Το ερώτημα, επομένως, είναι πόσος χρόνος απομένει μέχρι την πλήρη συνταξιοδότηση και πόσες ημέρες ασφάλισης χρειάζονται για να θεμελιωθεί το σχετικό δικαίωμα.

ΟΓΑ και πλασματικά έτη μπορούν να αλλάξουν τα δεδομένα

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χρόνος που έχει πραγματοποιηθεί στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης του πρώην ΟΓΑ, καθώς υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις μπορεί να αξιοποιηθεί στον συνολικό ασφαλιστικό χρόνο.

Το ζήτημα αφορά ασφαλισμένους που είχαν υπαχθεί στον συγκεκριμένο κλάδο κατά την περίοδο λειτουργίας του και στη συνέχεια μετακινήθηκαν σε διαφορετικό ασφαλιστικό καθεστώς, όπως το ΙΚΑ, ο ΟΑΕΕ ή το Δημόσιο.

Ανάλογα με την περίπτωση, η αξιοποίηση αυτού του χρόνου μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών ασφάλισης και να επηρεάσει τον χρόνο εξόδου στη σύνταξη.

Παράλληλα, σημαντικό εργαλείο παραμένουν τα πλασματικά έτη ασφάλισης. Στρατιωτική θητεία, χρόνος σπουδών, τέκνα, γονικές άδειες και άλλες προβλεπόμενες περίοδοι μπορούν, ανάλογα με την ασφαλιστική περίπτωση, να χρησιμοποιηθούν για τη θεμελίωση ή την προσαύξηση της σύνταξης.

Η δυνατότητα αναγνώρισης δεν είναι ίδια για όλους. Το ανώτατο όριο πλασματικών ετών, οι κατηγορίες χρόνου που μπορούν να αξιοποιηθούν και οι προϋποθέσεις εξαρτώνται από το ασφαλιστικό ιστορικό, το έτος θεμελίωσης και το καθεστώς στο οποίο υπάγεται ο ασφαλισμένος.

Για τον λόγο αυτό δεν ισχύει ότι κάθε ασφαλισμένος μπορεί αυτόματα να «αγοράσει» έναν συγκεκριμένο αριθμό ετών. Απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος πριν γίνει οποιαδήποτε αίτηση.

Η εξαγορά πλασματικού χρόνου μπορεί να εξοφληθεί εφάπαξ, με την προβλεπόμενη έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος εξαγοράς, ή σε μηνιαίες δόσεις αντίστοιχες με τους μήνες που αναγνωρίζονται.

Υπάρχει επίσης δυνατότητα, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, το οφειλόμενο ποσό να παρακρατείται από τη σύνταξη μέχρι την εξόφλησή του, με παρακράτηση που μπορεί να φτάνει στο ένα τέταρτο του ποσού της σύνταξης.

Για τους μισθωτούς, το κόστος της αναγνώρισης συνδέεται με τις αποδοχές και τις ασφαλιστικές εισφορές που λαμβάνονται υπόψη κατά τον χρόνο της αίτησης, ενώ για τους μη μισθωτούς ο υπολογισμός συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία και τους ειδικότερους κανόνες του e-ΕΦΚΑ.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η εξαγορά πλασματικών ετών δεν αποτελεί πάντοτε οικονομικά συμφέρουσα λύση. Σε μία περίπτωση μπορεί να επιτρέψει την έξοδο στη σύνταξη αρκετά νωρίτερα, ενώ σε άλλη το κόστος μπορεί να είναι δυσανάλογο προς το όφελος.

Για όσους βρίσκονται λίγα χρόνια πριν από τη σύνταξη, ο συνδυασμός πραγματικού ασφαλιστικού χρόνου, προαιρετικής ασφάλισης μακροχρόνια ανέργων, χρόνου από παλαιότερα Ταμεία και πλασματικών ετών μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Η ουσιαστική διαφορά είναι ότι η προαιρετική ασφάλιση μέσω ΔΥΠΑ μπορεί να καλύψει το τελευταίο ασφαλιστικό κενό χωρίς επιβάρυνση του ανέργου, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.