ΕΕ: Πράσινο φως σε κανονισμό για κέντρα επιστροφής

Οι υπουργοί Εσωτερικών των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνεδριάζοντας στο Λουξεμβούργο, ενέκριναν ομόφωνα τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό που διέπει τις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στο έδαφος της Ένωσης. Η απόφαση αυτή συνιστά το τελικό στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας και ανοίγει τον δρόμο για την εφαρμογή ενός ενιαίου πλαισίου που φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα το ζήτημα των μη εκτελεσθέντων αποφάσεων επιστροφής.

Κέντρα επιστροφής εκτός ΕΕ

Κεντρικό στοιχείο του νέου κανονισμού αποτελεί η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής, γνωστών και ως return hubs, σε τρίτες χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα κέντρα αυτά θα μεταφέρονται υπήκοοι τρίτων χωρών των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί και οι οποίοι έχουν λάβει απόφαση επιστροφής. Η λειτουργία των κέντρων προϋποθέτει την προηγούμενη σύναψη σχετικής συμφωνίας ή ρύθμισης μεταξύ του κράτους μέλους και της χώρας υποδοχής. Οι συμφωνίες αυτές οφείλουν να διασφαλίζουν τον σεβασμό των διεθνών κανόνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης, ενώ ρητή εξαίρεση προβλέπεται για τους ασυνόδευτους ανηλίκους.

Οι νέοι κανόνες έρχονται να συμπληρώσουν το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, θεσπίζοντας κοινές διαδικασίες επιστροφής και νέες υποχρεώσεις για τα άτομα που καλούνται να εγκαταλείψουν την Ένωση. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Ιρλανδός υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Μετανάστευσης Τζιμ Ο'Κάλαχαν, περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους που διατάσσονται να εγκαταλείψουν την ΕΕ δεν αποχωρούν τελικά, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη για ταχύτερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες. Ο νέος κανονισμός αναμένεται να ενισχύσει την ικανότητα των κρατών μελών να εφαρμόζουν τις αποφάσεις επιστροφής.

Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής

Παράλληλα, ο κανονισμός εισάγει τον θεσμό της Ευρωπαϊκής Εντολής Επιστροφής, με στόχο τη διευκόλυνση της αναγνώρισης αποφάσεων επιστροφής που έχουν εκδοθεί από άλλο κράτος μέλος. Η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων θα είναι αρχικά προαιρετική και θα επανεξεταστεί μετά από τρία χρόνια, προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά της. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στη μείωση των διοικητικών εμποδίων και στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών.

Ο κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα τεθεί σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής του. Οι διατάξεις που αφορούν τα κέντρα επιστροφής θα εφαρμόζονται άμεσα, ενώ οι λοιπές διατάξεις θα τεθούν σε εφαρμογή ένα χρόνο αργότερα, παρέχοντας στα κράτη μέλη τον απαραίτητο χρόνο προσαρμογής.