ΕΕ: Πρόταση για αποδέσμευση 4,2 δισ. ευρώ προς την Ουγγαρία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε την Τετάρτη σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικής οικονομικής σημασίας, προτείνοντας την αποδέσμευση ποσού ύψους 4,2 δισεκατομμυρίων ευρώ (ή 4,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων) από τα ταμεία συνοχής προς όφελος της Ουγγαρίας. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως άμεση συνέπεια της ταχείας νομοθετικής δραστηριότητας της νέας κυβέρνησης στη Βουδαπέστη, η οποία φαίνεται να υλοποιεί τις δεσμεύσεις της για την ενίσχυση του κράτους δικαίου, βάζοντας τέλος σε μια περίοδο 16 ετών κατά την οποία η χώρα βρισκόταν υπό τη διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το πρακτορείο Bloomberg, η απόφαση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα οικονομικά κονδύλια, αλλά επεκτείνεται και στον τομέα της εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, Ούγγροι φοιτητές και ερευνητές αναμένεται να επανενταχθούν στα εκπαιδευτικά προγράμματα της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του εμβληματικού προγράμματος ανταλλαγής φοιτητών Erasmus. Ο αποκλεισμός από το πρόγραμμα είχε επιβληθεί στο παρελθόν ως αντίδραση στις προσπάθειες του πρώην πρωθυπουργού να ασκήσει πολιτικό έλεγχο στα πανεπιστήμια της χώρας.

Ο νυν πρωθυπουργός, Πέτερ Μαγιάρ, ο οποίος κατάφερε να εκτοπίσει τον Όρμπαν μετά από μια σαρωτική εκλογική νίκη τον περασμένο Απρίλιο, βρίσκεται στη διαδικασία υλοποίησης των προεκλογικών του υποσχέσεων. Κεντρικός άξονας της πολιτικής του είναι η αξιοποίηση των κρίσιμων κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία οι Βρυξέλλες είχαν «παγώσει» λόγω εκτεταμένων ανησυχιών για τη διαφθορά και την υποβάθμιση του κράτους δικαίου. Οι νομοθετικές αλλαγές που προωθήθηκαν περιλαμβάνουν ένα φάσμα μέτρων: από την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και τη διάλυση πολιτικοποιημένων φορέων που επόπτευαν τα πανεπιστήμια, έως την αναμόρφωση του συστήματος δημόσιων προμηθειών για μεγαλύτερη διαφάνεια και την ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης της δαπάνης των ευρωπαϊκών πόρων.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχολιάζοντας την εξέλιξη, δήλωσε σε ανακοίνωσή της: «Η Ουγγαρία έχει λάβει σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης». Η ίδια πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι «αυτό δείχνει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν», στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι η συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές αξίες και κανόνες οδηγεί σε απτά αποτελέσματα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί συνέβαλαν στην αποδέσμευση 10 δισεκατομμυρίων ευρώ από τα κονδύλια ανάκαμψης μετά την πανδημία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η ουγγρική κυβέρνηση αναμένει να λάβει αυτά τα κεφάλαια στο τέλος του έτους, υπό την προϋπόθεση της επικύρωσης των μεταρρυθμίσεων και της έγκρισης των έργων που έχουν υποβληθεί. Μόλις τα κράτη-μέλη εγκρίνουν την τελευταία σύσταση της Επιτροπής, η Ουγγαρία θα έχει καταφέρει να αποδεσμεύσει το μεγαλύτερο μέρος των σχεδόν 17 δισεκατομμυρίων ευρώ που είχαν παγώσει την εποχή του Όρμπαν.

Η σημασία αυτής της χρηματοδότησης είναι ζωτικής σημασίας για τον επιβαρυμένο κρατικό προϋπολογισμό της Ουγγαρίας, ο οποίος αναμένεται να καταγράψει φέτος έλλειμμα ύψους 7,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Το υπουργικό συμβούλιο του Μαγιάρ έχει θέσει ως στόχο τη δραστική μείωση του ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030. Ο στόχος αυτός εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των σχεδίων για την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης του ευρώ και την τελική υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος, μια προοπτική που θα σηματοδοτούσε μια ιστορική αλλαγή στην οικονομική πορεία της χώρας.

Παρά την πρόοδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί ακόμη «παγωμένα» περίπου 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ, λόγω προηγούμενων ανησυχιών που σχετίζονται με την ακαδημαϊκή ελευθερία. Επιπλέον, άλλα 500 εκατομμύρια ευρώ παραμένουν δεσμευμένα εν αναμονή της έγκρισης ενός νέου νόμου για την προστασία των παιδιών. Παράλληλα, η Ουγγαρία εξακολουθεί να επιβαρύνεται με ένα ημερήσιο πρόστιμο ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ, το οποίο καταβάλλει στα ταμεία της ΕΕ, λόγω της μη συμμόρφωσής της με απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της Ένωσης σχετικά με το σύστημα ασύλου.

Η ουγγρική κυβέρνηση αναμένεται να επιλύσει τα εναπομείναντα ζητήματα έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Αυτό περιλαμβάνει τόσο την εκκρεμότητα του ημερήσιου προστίμου όσο και την ψήφιση του νέου νόμου για τα παιδιά. Παράλληλα, το υπουργικό συμβούλιο σχεδιάζει να υποβάλει νέο σχέδιο για την πρόσβαση σε μέρος των αδιάθετων κονδυλίων του ταμείου άμυνας της ΕΕ, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Προς το παρόν, η Ουγγαρία παραμένει η μοναδική χώρα της ΕΕ της οποίας το σχέδιο δεν έχει ακόμη εγκριθεί, γεγονός που καταδεικνύει τις προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στην πορεία προς την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με τις Βρυξέλλες.