Ευρωκοινοβούλιο: Αυταρχισμός στην Τουρκία

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ένα ψήφισμα που χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα επικριτικό για την Τουρκία, προειδοποιώντας ότι η χώρα κινείται προς ένα καθεστώς πλήρους αυταρχισμού. Η απόφαση ελήφθη στο Στρασβούργο με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές, αποτυπώνοντας μια ευρεία συναίνεση μεταξύ των ευρωβουλευτών για την ανάγκη αυστηρότερης στάσης απέναντι στην Άγκυρα.

Στο κείμενο του ψηφίσματος, οι ευρωβουλευτές καλούν την τουρκική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τις διαρκείς ελλείψεις σε τομείς όπως το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι δημοκρατικές διαδικασίες, η ελευθερία του Τύπου και άλλες θεμελιώδεις ελευθερίες. Παράλληλα, τονίζεται η υποχρέωση της Τουρκίας να σέβεται τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο, ενώ εκφράζεται λύπη για τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην περιορισμένη αντίδραση άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και πολλών κρατών-μελών απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις. Το Ευρωκοινοβούλιο προτρέπει τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν μια πιο αυστηρή στάση για την υπεράσπιση των δημοκρατικών προτύπων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία, υπογραμμίζοντας ότι η ανοχή δεν αποτελεί πλέον επιλογή.

Η υπόθεση Ιμάμογλου και οι αντιδράσεις

Ο Ισπανός εισηγητής, Σάντσο Νάτσεζ Αμόρ, ανέφερε ότι η Τουρκία συνεχίζει να κινείται ραγδαία προς ένα πλήρως αυταρχικό μοντέλο, με τελευταίο παράδειγμα τη διάβρωση του δημοκρατικού πλουραλισμού στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και της νόμιμης ηγεσίας του. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος διορίστηκε Γενικός Εισαγγελέας στη δίκη του πρώην δημάρχου της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου. Σε ένα κατηγορητήριο 4.000 σελίδων, επιβλήθηκαν βαρύτατες ποινές στον Ιμάμογλου, ο οποίος κατηγορήθηκε ως επικεφαλής εγκληματικής οργάνωσης και αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης 2.439 ετών. Μετά το πέρας της δίκης, ο Γκιουρλέκ διορίστηκε υπουργός Δικαιοσύνης, γεγονός που εκλήφθηκε από πολλούς ως επιβράβευση για τον χειρισμό της υπόθεσης του μεγαλύτερου αντιπάλου του Τούρκου προέδρου.

Το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που ζητά περιοριστικά μέτρα κατά του Γκιουρλέκ για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών. Το ψήφισμα καλεί τον Ύπατο Εκπρόσωπο της ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο κυρώσεων στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Καθεστώτος Κυρώσεων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της ΕΕ, με προτεινόμενα μέτρα που περιλαμβάνουν τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων εντός της ΕΕ. Οι ευρωβουλευτές χαρακτήρισαν τον Γκιουρλέκ ως βασικό παράγοντα στον κατασταλτικό μηχανισμό του κράτους και πολιτικό παράγοντα που ακολουθεί πολιτική ατζέντα.

Από τις 55 τροπολογίες που προτάθηκαν στο τελικό σχέδιο της μη δεσμευτικής έκθεσης, έγιναν δεκτές ορισμένες, με αναφορές στον νόμο περί Γαλάζιας Πατρίδας που αναμένεται να παρουσιαστεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας, καθώς και στην απόφαση απόλυτης ακυρότητας κατά του ΡΛΚ της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Η αντίδραση της Αγκυρας

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας το ψήφισμα ως βασισμένο σε αβάσιμους ισχυρισμούς και παραπληροφόρηση από κύκλους κατά της Τουρκίας. Σε ανακοίνωσή του, ανέφερε ότι η έκθεση ετοιμάστηκε στο πλαίσιο μιας σκόπιμης πολιτικής ατζέντας που αντικατοπτρίζει ιδεολογικά δόγματα ορισμένων ευρωβουλευτών, με στόχο να επισκιάσει την τρέχουσα θετική ατζέντα στις σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ. Η δήλωση υποστήριξε ότι αυτή η προσέγγιση παρέχει έδαφος για τρομοκρατικές οργανώσεις και αντιτουρκικούς κύκλους, καταδεικνύοντας πόσο μακριά βρίσκεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από το να παρουσιάσει ένα στρατηγικό όραμα για το μέλλον των σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ.

Δεν είναι η πρώτη φορά που το Ευρωκοινοβούλιο καταδικάζει τη στάση της Τουρκίας σε θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθερίας γνώμης, με βάση τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης. Ωστόσο, αυτή τη φορά έγινε παράλληλα αναφορά και στη σημασία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας. Η Τουρκία, παρά τα μεγάλα δημοκρατικά ελλείμματα, παραμένει μια χώρα με αυξημένη γεωπολιτική βαρύτητα, λόγω των ανακατατάξεων που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στον Κόλπο και η αμφίβολη ενότητα των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ. Η σταθερή επένδυση της Τουρκίας στην άμυνα και την αμυντική βιομηχανία την καθιστά απαραίτητη για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, δημιουργώντας μια περίπλοκη δυναμική στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας.