Ευρωπαϊκή αποστολή στα Στενά του Ορμούζ

Η ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχει δημιουργήσει ένα κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με το Βερολίνο να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων. Σε μια συντονισμένη δήλωση, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και η Ιταλίδα ομόλογός του Τζόρτζια Μελόνι υπογράμμισαν ότι η συγκεκριμένη συμφωνία ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας για την επανασταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής και της παγκόσμιας οικονομίας.

Η γερμανική προετοιμασία και η εντολή του Μερτς

Στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας, οι τέσσερις ηγέτες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν λεπτομερώς από τον Αμερικανό πρόεδρο για τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Ο καγκελάριος Μερτς, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την εξέλιξη, ανακοίνωσε την ενεργό συμμετοχή της Γερμανίας σε μια ευρωπαϊκή επιχείρηση διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Η γερμανική συμβολή θα περιλαμβάνει την αποστολή ναρκαλιευτικών και πλοίων παρακολούθησης στην κρίσιμη περιοχή του Κόλπου. Το Πολεμικό Ναυτικό της Γερμανίας, σύμφωνα με τον καγκελάριο, βρίσκεται σε κατάσταση άμεσης ετοιμότητας και θα μπορούσε να λάβει την επιχειρησιακή εντολή εντός ολίγων ημερών, με αποτέλεσμα η παρουσία του στην περιοχή να είναι ταχύτατη.

Ο Μερτς, ωστόσο, έθεσε ως απαραίτητη προϋπόθεση την επίτευξη σταθερής ειρήνευσης, τονίζοντας ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν οριστικά και πλήρως. Οι γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις προετοιμάζονται συστηματικά εδώ και εβδομάδες για μια ενδεχόμενη αποστολή προστασίας της ναυσιπλοΐας. Το ναρκαλιευτικό Fulda και το πλοίο υποστήριξης Mosel βρίσκονται ήδη σε προχωρημένη θέση στην ανατολική Μεσόγειο, και σύμφωνα με το Γερμανικό Υπουργείο Άμυνας, υπολογίζεται ότι μπορούν να φτάσουν στον προορισμό τους εντός επτά έως δέκα ημερών.

Η γαλλική δύναμη και η αμερικανική επιφύλαξη

Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν διαβεβαίωσε ότι η Γαλλία και οι δυτικοί σύμμαχοί της είναι έτοιμοι να δράσουν με ταχύτατους ρυθμούς. Η Γαλλία σχεδιάζει να αποστείλει ναρκαλιευτικά σκάφη για την παροχή βοήθειας, ενώ ένα γαλλικό αεροπλανοφόρο, συνοδευόμενο από ομάδα μάχης, βρίσκεται ήδη στην περιοχή. Η επιχειρησιακή του ανάπτυξη εκτιμάται ότι μπορεί να ολοκληρωθεί εντός δύο έως τριών ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας. Η στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, η οποία θεωρείται κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, είχε ήδη προετοιμαστεί σε προηγούμενη σύνοδο κορυφής στο Παρίσι τον Απρίλιο.

Παρά την ευρωπαϊκή κινητικότητα, ο πρόεδρος Τραμπ υποδέχθηκε τις προσφορές με επιφύλαξη. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ουσιαστικά προσβάσιμα και ότι, παρά την ανάγκη εντοπισμού ναρκών, θα είναι ανοιχτά το αργότερο έως την Παρασκευή. Εκτίμησε ότι η αμερικανική βοήθεια δεν θα είναι απαραίτητη σε μεγάλη κλίμακα, αν και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο αποστολής ενός ή δύο πλοίων από ορισμένες χώρες.

Η ιρανική αντίδραση και οι προκλήσεις

Το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει η στάση της Τεχεράνης. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το Ιράν έχει εκφράσει έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική παρουσία στην πλωτή οδό. Το πρακτορείο Associated Press μετέδωσε τη σαφή προειδοποίηση ανώτερου Ιρανού αξιωματούχου, ο οποίος χαρακτήρισε απαράδεκτη οποιαδήποτε παρουσία ξένων κρατών, είτε για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας είτε για την απομάκρυνση ναρκών. Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, παρέμειναν ουσιαστικά κλειστά κατά τη διάρκεια της πολύμηνης αντιπαράθεσης, προκαλώντας σημαντική άνοδο στις τιμές του μαύρου χρυσού.

Το μνημόνιο συμφωνίας προβλέπει το άνοιγμα των Στενών, ωστόσο οι λεπτομέρειες παραμένουν θολές. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αρχίσει να χρεώνει τέλη διέλευσης μετά από μια μεταβατική περίοδο, με την Ουάσινγκτον να φέρεται να έχει συμφωνήσει. Πάντως, ο πρόεδρος Τραμπ διευκρίνισε ότι η συμφωνία διασφαλίζει ότι τα Στενά θα παραμείνουν ελεύθερα μόνιμα και χωρίς χρέωση. Παρά τη συμφωνία-πλαίσιο, η διεθνής ναυτιλιακή ένωση BIMCO αξιολογεί την κατάσταση ασφαλείας ως ασταθή, προειδοποιώντας ότι η διέλευση παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη και η επιστροφή στην κανονικότητα ενδέχεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες.

Η ουκρανική ατζέντα στη σύνοδο κορυφής

Παράλληλα, οι ηγέτες της G7 συνεχίζουν τις εργασίες τους με επίκεντρο τις ειρηνευτικές προσπάθειες για την Ουκρανία. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έφτασε στο Εβιάν για να συμμετάσχει στις συνομιλίες, με στόχο την αναζωογόνηση των αδιεξόδων διαπραγματεύσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είχε πολύ καλές συνομιλίες τόσο με τον Ζελένσκι όσο και με τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν, εκφράζοντας αισιοδοξία για την επίτευξη προόδου. Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, αποκάλυψε ότι συζήτησε με τον Τραμπ την πιθανότητα διοργάνωσης μιας συνάντησης για την Ουκρανία στις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρώντας ότι μια τέτοια πρόταση θα ήταν δύσκολο να απορριφθεί από τη Μόσχα.