Ευρωπαϊκή Εισαγγελία: Στο επίκεντρο η θητεία εισαγγελέων

Στον Άρειο Πάγο μεταφέρεται μεθαύριο, Τετάρτη 24 Ιουνίου, μια κρίσιμη θεσμική αναμέτρηση με ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς στη Διοικητική Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναμένεται να συζητηθεί η προσφυγή της Ευρωπαίας Εισαγγελέα, Λάουρας Κοβέσι.

Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ζητεί την ακύρωση της απόφασης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου σχετικά με την ανανέωση της θητείας των τριών Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, Παπανδρέου, Μουζάκη και Θάνου, για δύο χρόνια αντί για πέντε, όπως είχε ζητήσει η ίδια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η κ. Κοβέσι έχει κληθεί να παραστεί στη συνεδρίαση και αναμένεται να είναι παρούσα στον Άρειο Πάγο, καθώς είναι το μόνο πρόσωπο που μπορεί να υποστηρίξει την προσφυγή που κατέθεσε.

Η συζήτηση προδιαγράφεται ιδιαίτερα φορτισμένη. Οι πληροφορίες από δικαστικούς κύκλους αναφέρουν ότι η εικόνα περί ενιαίας στάσης και κλίματος ομοψυχίας στο εσωτερικό του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αντιθέτως, το κλίμα περιγράφεται ως έντονα ταραγμένο.

Η ένταση αυτή αποτυπώθηκε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, και στη στάση των υποψηφίων για την προεδρία του Αρείου Πάγου κατά τη διαδικασία ακρόασης στη Βουλή. Από τους 27 αντιπροέδρους και αρεοπαγίτες προσήλθαν μόνο οι 11, γεγονός που ερμηνεύθηκε ως έμμεση ένδειξη δυσαρέσκειας για τις κυβερνητικές διαρροές περί δύο «εκλεκτών» της κυβέρνησης για τη νέα ηγεσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Διχασμός για το παραδεκτό της προσφυγής

Οι νεότερες διαρροές ότι η προσφυγή της Λάουρας Κοβέσι θα απορριφθεί από την αρχή ως απαράδεκτη δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα επιβεβαιωθούν. Οι γνώμες μεταξύ των ανώτατων δικαστών φέρονται να διίστανται και η διαφοροποίηση αυτή αναμένεται να αποτυπωθεί στη συνεδρίαση της Διοικητικής Ολομέλειας.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, έχει ήδη διαμορφωθεί ισχυρή τάση στο εσωτερικό του Αρείου Πάγου υπέρ της άποψης ότι η προσφυγή της Ευρωπαίας Εισαγγελέα πρέπει να κριθεί παραδεκτή. Ορισμένοι ανώτατοι δικαστές φέρονται έτοιμοι να υποστηρίξουν αυτή τη θέση με σοβαρά νομικά επιχειρήματα.

Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη νομική προσέγγιση, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου θα πρέπει να δεχθεί την προσφυγή ως ένδικο μέσο και στη συνέχεια να απευθυνθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποβάλλοντας προδικαστικό ερώτημα για το ποιο δίκαιο υπερισχύει στο ζήτημα της επιλογής και της θητείας των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων.

Η εξέλιξη αυτή, εφόσον προχωρήσει, θα μεταφέρει τη θεσμική σύγκρουση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με αντικείμενο τον συσχετισμό ανάμεσα στο ελληνικό δικαστικό πλαίσιο και στο κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες ότι, κατά την άποψη ανώτατων δικαστών που διαφωνούν με την απόρριψη της προσφυγής, εάν το Δικαστήριο της ΕΕ κρίνει πως υπερισχύει το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, τότε η ελληνική πλευρά θα κληθεί να κινηθεί σε μία από δύο κατευθύνσεις: είτε να ανανεώσει τη θητεία των τριών Ελλήνων εισαγγελέων για πέντε χρόνια είτε να απορρίψει συνολικά την ανανέωσή της.

Στο ίδιο νομικό σκεπτικό, η διετής ανανέωση χαρακτηρίζεται προβληματική, καθώς το άρθρο 17 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1939, που διέπει τη σύσταση και λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ορίζει ότι οι Ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς διορίζονται για πενταετή θητεία.

Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστή η εισήγηση της αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου που έχει οριστεί εισηγήτρια στη Διοικητική Ολομέλεια, ούτε η στάση που θα τηρήσει απέναντι στην προσφυγή της Λάουρας Κοβέσι για την ανανέωση της θητείας των τριών εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ

Παρότι οι πιθανότητες να προχωρήσει η προσφυγή της Ευρωπαίας Εισαγγελέα θεωρούνται περιορισμένες, καθώς δεν προβλέπεται ειδικό ένδικο μέσο κατά της συγκεκριμένης απόφασης του Αρείου Πάγου, η πρωτοβουλία της κ. Κοβέσι έχει σαφές θεσμικό βάρος.

Δικαστικές πηγές τη θεωρούν προάγγελο επόμενων κινήσεων, με πιθανό τελικό σταθμό το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ίδια η κ. Κοβέσι, κατά την πρόσφατη παρουσία της στην Ελλάδα για το Φόρουμ των Δελφών, είχε δείξει προς αυτή την κατεύθυνση, στην περίπτωση που το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δεν ανανέωνε τη θητεία των τριών εισαγγελέων με τον τρόπο που είχε ζητήσει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή δύο από τους τρεις συγκεκριμένους εισαγγελείς έχουν εξετάσει τη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η οποία διαβιβάστηκε στη Βουλή. Το γεγονός αυτό φορτίζει πολιτικά τη διαδικασία, καθώς η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο ερευνών που αφορούν τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Η κίνηση της Λάουρας Κοβέσι έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Από τη μία πλευρά, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά υποθέσεις με σοβαρό δημοσιονομικό και πολιτικό αποτύπωμα, ανάμεσά τους και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Από την άλλη, η Ελλάδα αναμένεται να αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Το διακύβευμα, επομένως, ξεπερνά την τυπική διάρκεια θητείας τριών εισαγγελικών λειτουργών. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης ανάμεσα στην ελληνική δικαιοσύνη, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις εγγυήσεις ανεξαρτησίας των ερευνών που αφορούν ευρωπαϊκά χρήματα.

Η συνεδρίαση της Τετάρτης αναμένεται να δείξει εάν ο Άρειος Πάγος θα επιλέξει μια εσωτερική, περιοριστική ανάγνωση της υπόθεσης ή εάν θα ανοίξει τον δρόμο για ευρωπαϊκή κρίση επί της σύγκρουσης. Σε κάθε περίπτωση, η παρέμβαση Κοβέσι έχει ήδη μετατρέψει μια φαινομενικά υπηρεσιακή απόφαση σε μείζον θεσμικό ζήτημα με πολιτικές προεκτάσεις.