Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν τη νύχτα της Τετάρτης 6 Μαΐου σε συμφωνία για την απαγόρευση υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης που επιτρέπουν τη δημιουργία ψευδών γυμνών εικόνων προσώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
Η νέα ρύθμιση έρχεται μετά την έντονη ανησυχία που προκάλεσαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ικανά να παράγουν deepfakes με σεξουαλικό περιεχόμενο, βασισμένα σε πραγματικές φωτογραφίες ενηλίκων ή ανηλίκων. Το ζήτημα πήρε μεγάλη έκταση μετά την εισαγωγή σχετικής λειτουργίας στο Grok, τον βοηθό τεχνητής νοημοσύνης της xAI του Έλον Μασκ, η οποία επέτρεπε τη δημιουργία ψευδών εικόνων χωρίς συναίνεση των εικονιζόμενων.
Απαγόρευση για deepfakes χωρίς συναίνεση
Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και οδήγησε στην έναρξη έρευνας σε επίπεδο ΕΕ. Το πρόβλημα αναδείχθηκε ακόμη περισσότερο όταν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι κατήγγειλε την κυκλοφορία ψευδών φωτογραφιών της, δημιουργημένων με τεχνητή νοημοσύνη, χαρακτηρίζοντας τα deepfakes επικίνδυνο εργαλείο.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η απαγόρευση θα καλύπτει συστήματα που επιτρέπουν τη δημιουργία εικόνων, βίντεο ή ηχητικού υλικού με παιδοπορνογραφικό χαρακτήρα, καθώς και περιεχομένου που εμφανίζει αναγνωρίσιμο πρόσωπο σε σεξουαλικές πράξεις ή αποκαλύπτει απόκρυφα σημεία του σώματός του χωρίς συγκατάθεση.
Η ρύθμιση στοχεύει να περιορίσει την ανεξέλεγκτη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στην προσωπικότητα, την ιδιωτικότητα και την αξιοπρέπεια των θυμάτων. Η ΕΕ επιχειρεί με τον τρόπο αυτό να θέσει σαφές νομικό όριο σε τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για ψηφιακή κακοποίηση, εκβιασμό και σεξουαλική εκμετάλλευση.
Εφαρμογή από τον Δεκέμβριο του 2026
Ο νέος κανονισμός θα τεθεί σε εφαρμογή στις 2 Δεκεμβρίου 2026. Από την ημερομηνία αυτή, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς ασφαλείας που θα αποτρέπουν τη δημιουργία τέτοιου είδους περιεχομένου.
Το μέτρο υιοθετήθηκε στο πλαίσιο αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη, του γνωστού AI Act, ο οποίος εγκρίθηκε επισήμως πριν από δύο χρόνια και θεωρείται ένα από τα πρώτα ολοκληρωμένα νομοθετικά πλαίσια διεθνώς για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα κράτη μέλη και οι ευρωβουλευτές αποδέχθηκαν την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αναβολή στην εφαρμογή νέων κανόνων που αφορούν τα λεγόμενα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου. Πρόκειται για τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται σε ευαίσθητους τομείς, όπως η ασφάλεια, η υγεία και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Νέο χρονοδιάγραμμα για τα συστήματα υψηλού κινδύνου
Οι κανόνες αυτοί επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ τον Αύγουστο, όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε περισσότερο χρόνο για τις επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσουν να προσαρμοστούν στο νέο και ιδιαίτερα απαιτητικό κανονιστικό περιβάλλον.
Η βασική αλλαγή που επέφεραν τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο σχέδιο της Επιτροπής αφορά την καθιέρωση συγκεκριμένων ημερομηνιών για την αναβολή. Οι Βρυξέλλες είχαν προτείνει πιο ευέλικτο χρονοδιάγραμμα, όμως τελικά υιοθετήθηκαν σαφείς προθεσμίες εφαρμογής.
Έτσι, η νέα ημερομηνία για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου ορίστηκε για τις 2 Δεκεμβρίου 2027, ενώ για τα συστήματα που είναι ενσωματωμένα σε άλλα προγράμματα ή προϊόντα η εφαρμογή μετατίθεται στις 2 Αυγούστου 2028.
Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανησυχίες για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης αναζωπυρώνονται στην Ευρώπη. Αφορμή αποτέλεσε και το νέο μοντέλο Mythos της αμερικανικής εταιρείας Anthropic, οι δυνατότητες του οποίου στον τομέα της κυβερνοασφάλειας έχουν προκαλέσει προβληματισμό για τη χρήση προηγμένων συστημάτων AI σε κρίσιμα πεδία.
Με τη νέα απαγόρευση, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να προλάβει την επέκταση τεχνολογιών που μπορούν να πλήξουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την προσωπική ασφάλεια, θέτοντας αυστηρότερα όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και ενισχύοντας την προστασία πολιτών απέναντι σε ψηφιακές μορφές κακοποίησης.
