Σε δημόσια διαβούλευση βρίσκεται το νέο σχέδιο νόμου για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με το οποίο επιχειρείται συνολική αναδιάταξη του εθνικού πλαισίου για την παράνομη μετανάστευση, τις διαδικασίες ασύλου και τις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών.
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το νέο θεσμικό πλαίσιο στοχεύει στην ισχυρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην ταχύτερη εξέταση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας και στη συγκρότηση πιο αυστηρών και αποτελεσματικών μηχανισμών επιστροφής για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις νόμιμης παραμονής.
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει κεντρικές προβλέψεις του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για τη μετανάστευση και το άσυλο, ενώ εισάγει και βασικά στοιχεία του υπό διαπραγμάτευση Ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών. Η κυβερνητική στόχευση είναι η διαμόρφωση ενός συστήματος διαχείρισης μεταναστευτικών ροών με αυξημένη ταχύτητα, σαφέστερους κανόνες και μεγαλύτερη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.
Υποχρεωτικός προέλεγχος και ταχύτερες διαδικασίες ασύλου
Στις βασικές αλλαγές που προβλέπονται περιλαμβάνεται η υποχρεωτική διαδικασία προελέγχου, γνωστή ως screening, για όλους τους υπηκόους τρίτων χωρών που εισέρχονται παράτυπα. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει πλήρη εξακρίβωση ταυτότητας, λήψη βιομετρικών δεδομένων, ελέγχους ασφαλείας και υγειονομικό έλεγχο.
Παράλληλα, προβλέπεται επιτάχυνση των συνοριακών διαδικασιών ασύλου, με συγκεκριμένα και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα για την εξέταση αιτήσεων. Ειδική βαρύτητα δίνεται στις αιτήσεις που χαρακτηρίζονται προδήλως αβάσιμες, καθώς και σε υποθέσεις που αφορούν χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.
Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο επιδιώκει να περιορίσει τις καθυστερήσεις και να αποσυμφορήσει τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενισχύοντας ταυτόχρονα την αξιοπιστία του συστήματος ασύλου. Η νέα διαδικασία συνδέεται άμεσα με την ευρωπαϊκή κατεύθυνση για γρήγορο διαχωρισμό των προσώπων που δικαιούνται προστασία από εκείνα που πρέπει να επιστραφούν.
Νέο πλαίσιο κράτησης, παρακολούθησης και επιστροφών
Το νομοσχέδιο ενισχύει το καθεστώς κράτησης και διοικητικής παρακολούθησης προσώπων που έχουν ενταχθεί σε διαδικασία επιστροφής. Παράλληλα, προβλέπει τη δημιουργία πιο αποτελεσματικού μηχανισμού επιστροφών, με αυξημένη συνεργασία ανάμεσα στην Ελλάδα, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς οργανισμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο εισάγεται πρόβλεψη για αξιοποίηση κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες, σύμφωνα με τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική για τις επιστροφές. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση αποτελεί κρίσιμο πεδίο της ευρωπαϊκής συζήτησης, καθώς συνδέεται με την προσπάθεια ταχύτερης απομάκρυνσης όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ή νόμιμη παραμονή.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης αναβαθμισμένη χρήση των ευρωπαϊκών συστημάτων καταγραφής και ταυτοποίησης, μεταξύ των οποίων και το νέο Eurodac. Παράλληλα, ενισχύεται η επιχειρησιακή συνεργασία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και τη Frontex, τόσο για την επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων όσο και για την υλοποίηση επιστροφών.
Η ελληνική προσαρμογή στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο
Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου τονίζει ότι η Ελλάδα κινείται έγκαιρα προς την προσαρμογή της στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον. Στόχος, σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, είναι η δημιουργία ενός συστήματος που θα συνδυάζει αποτελεσματική φύλαξη συνόρων, ταχεία εξέταση αιτημάτων ασύλου και ουσιαστική εφαρμογή αποφάσεων επιστροφής.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη νέα μεταναστευτική πολιτική ως πλαίσιο σαφών κανόνων: παροχή προστασίας σε όσους πράγματι τη δικαιούνται και άμεση ενεργοποίηση διαδικασιών επιστροφής για όσους δεν καλύπτονται από τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας ή νόμιμης παραμονής στη χώρα.
Το σχέδιο νόμου σηματοδοτεί έτσι μια αυστηρότερη και πιο οργανωμένη προσέγγιση στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, σε πλήρη σύνδεση με το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και με τις ευρύτερες επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα εξωτερικά σύνορα, το άσυλο και τις επιστροφές.
