Εισαγγελέας ΔΕΕ: Να απορριφθεί η έφεση της Κομισιόν για τα εμβόλια

Ο Γενικός Εισαγγελέας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Αθανάσιος Ράντος, εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η υπόθεση αφορά την απόφαση του 2024, η οποία υποχρεώνει την Επιτροπή να δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες σχετικά με τα συμβόλαια προμήθειας εμβολίων κατά του COVID-19. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του κ. Ράντου, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ορθά ότι η διαφάνεια στη διαδικασία διαπραγμάτευσης αυτών των συμφωνιών αποτελεί συγκεκριμένο σκοπό δημοσίου συμφέροντος, όπως ορίζεται από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενεργώντας εξ ονόματος των 27 κρατών-μελών, διαπραγματεύτηκε συμβόλαια πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ με φαρμακευτικές εταιρείες, όπως οι Pfizer και BioNTech, κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η πρόταση του Εισαγγελέα υποστηρίζει την επικύρωση της προηγούμενης δικαστικής απόφασης, η οποία ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής να διαγράψει τα ονόματα των μελών της διαπραγματευτικής ομάδας, καθώς και ορισμένους συμβατικούς όρους που σχετίζονται με την αποζημίωση των φαρμακευτικών εταιριών. Η Επιτροπή είχε επικαλεστεί την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των εμπορικών συμφερόντων για να δικαιολογήσει την απόκρυψη αυτών των στοιχείων.

Ο Αθανάσιος Ράντος τόνισε ότι, και στις δύο περιπτώσεις, η στάση της Επιτροπής δεν επιτρέπει την απαραίτητη λογοδοσία. Η γνωμοδότηση του Εισαγγελέα, αν και δεν είναι δεσμευτική για το δικαστήριο, αποτελεί μια σημαντική νομική ένδειξη. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, δεν έχει ακόμη ανταποκριθεί σε αιτήματα για σχόλια επί της εξέλιξης αυτής.

Οι προτάσεις αυτές συνιστούν ένα σημαντικό πλήγμα για την Επιτροπή και την πρόεδρό της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία βρισκόταν επικεφαλής του θεσμού κατά τη διάρκεια της κρίσης της πανδημίας. Το ζήτημα της διαφάνειας γύρω από τις διαπραγματεύσεις για τα εμβόλια έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα ως στοιχείο που καταδεικνύει έλλειμμα διαφάνειας στον εκτελεστικό βραχίονα της ΕΕ υπό την ηγεσία της.

Σε μια ξεχωριστή, αλλά συνδεόμενη, υπόθεση, το δικαστήριο είχε αποφασίσει το 2025 ότι η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να αποκαλύψει τα μηνύματα κειμένου που αντάλλαξαν η φον ντερ Λάιεν και ο διευθύνων σύμβουλος της Pfizer κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή δεν είχε προσφύγει κατά εκείνης της απόφασης, ενώ είχε απορρίψει σχετικό αίτημα των New York Times, υποστηρίζοντας ότι τα μηνύματα δεν υπάρχουν πλέον, χωρίς ωστόσο να παράσχει αξιόπιστη αιτιολογία.