Έξι χώρες πιέζουν για φόρο στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών

Η άνοδος των τιμών των καυσίμων στις αντλίες έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο πιεστικά πολιτικά ζητήματα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με το νέο ενεργειακό σοκ να βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στο Δουβλίνο. Στο πλαίσιο της συνεδρίασης του Eurogroup, έξι κράτη-μέλη ασκούν συντονισμένη πίεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να εξετάσει το ενδεχόμενο φορολόγησης των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιρειών, μια συζήτηση που αναμένεται να συνεχιστεί και στο άτυπο ECOFIN που ολοκληρώνεται αύριο.

Οι χώρες που συνυπογράφουν την πρωτοβουλία — Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία και Αυστρία — ζητούν από την Κομισιόν να αξιολογήσει κατά πόσον η τρέχουσα ενεργειακή κρίση δημιουργεί έκτακτα κέρδη για τις πετρελαϊκές εταιρείες και ποιες δυνατότητες υπάρχουν για τη φορολόγησή τους. Η κίνηση αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για την επίδραση του ενεργειακού κόστους στην αγοραστική δύναμη των πολιτών και στην πολιτική σταθερότητα.

Το Βερολίνο εμφανίζεται ιδιαίτερα πιεστικό, με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών να ζητά συγκεκριμένα μοντέλα για φόρο υπερκερδών το αργότερο έως το ECOFIN του Οκτωβρίου. «Χρειαζόμαστε ένα αισθητό μήνυμα στις αντλίες», τόνισε προσερχόμενος στη συνεδρίαση, θέτοντας στο τραπέζι τόσο την επιβολή πλαφόν στις τιμές όσο και τη φορολόγηση των υπερκερδών. Η γερμανική κυβέρνηση υπό τον Μερτς βρίσκεται υπό έντονη πολιτική πίεση μετά τις πρόσφατες εκλογικές απώλειες και την άνοδο της Ακροδεξιάς, γεγονός που καθιστά μια ορατή ελάφρυνση στο κόστος καυσίμων πολιτικά επείγουσα.

Η Ισπανία, από την πλευρά της, ζητεί πρώτα να διαπιστωθεί εάν πράγματι υπάρχουν έκτακτα κέρδη. Εάν επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο, «θα πρέπει να προχωρήσουμε και να τα φορολογήσουμε», δήλωσε ο Ισπανός υπουργός, επικαλούμενος την ανάγκη «δίκαιης κατανομής του βάρους» της ενεργειακής μετάβασης. Η θέση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη συζήτηση για την κοινωνική δικαιοσύνη στην κατανομή των βαρών της κλιματικής πολιτικής.

Η Γαλλία, η οποία δεν συνυπογράφει την πρωτοβουλία των έξι, δηλώνει ανοιχτή στη συζήτηση αλλά απορρίπτει μια ενιαία λύση για όλα τα κράτη-μέλη, επισημαίνοντας ότι οι ενεργειακές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Η στάση αυτή υπογραμμίζει τις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες και τις προκλήσεις συντονισμού μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της ενέργειας.

Η Κομισιόν κρατά αποστάσεις από τον φόρο υπερκερδών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προς το παρόν, τηρεί στάση αναμονής. «Σε αυτή τη φάση δεν παρουσιάζουμε προτάσεις σε επίπεδο ΕΕ», δήλωσε ο αρμόδιος επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις, παραπέμποντας στις δυνατότητες των κρατών-μελών να κινηθούν σε εθνικό επίπεδο. Άφησε ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικών πρωτοβουλιών, λέγοντας ότι η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα αντιδράσει με προτάσεις όπου κρίνεται σκόπιμο.

Το ίδιο δίλημμα φθάνει και στην Αθήνα, όπου με τις τιμές στην αντλία να ξεπερνούν τα δύο ευρώ, η κυβέρνηση εξετάζει νέα παράταση της επιδότησης στο diesel, αναμένοντας παράλληλα και τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ελληνική κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει μεταξύ δημοσιονομικών περιορισμών και της ανάγκης στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Η «μάχη» για τις τιμές των καυσίμων έχει σαφή πολιτική διάσταση σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γαλλία και την Ιταλία, το ενεργειακό κόστος επιστρέφει στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας, καθώς οι δύο χώρες πλησιάζουν σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις το 2027. Η αγοραστική δύναμη μετατρέπεται έτσι ξανά σε πολιτικό «τεστ» για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με τις επιλογές τους στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής να αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά το εκλογικό αποτέλεσμα.

Το ζήτημα δεν αναμένεται να κλείσει στο Δουβλίνο. Ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις δήλωσε ότι πιθανότατα θα ζητήσει από την Κομισιόν να επανέλθει με «περαιτέρω σκέψεις» στο ECOFIN του Οκτωβρίου. Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι η παρέμβαση με τη μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές θα ήταν η αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση μεταξύ γεωπολιτικών εξελίξεων και ενεργειακής ασφάλειας.