Σύνοψη Άρθρου
Ο Σταύρος Παπασταύρου παρουσιάζει την Ελλάδα ως ενεργειακή γέφυρα Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και ΗΠΑ.
Στο άρθρο του στο Atlantic Council προβάλλει τη στρατηγική του «ενεργειακού ρεαλισμού», με έμφαση σε ασφάλεια εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα και καθαρή ενέργεια.
Κεντρικοί άξονες είναι οι υδρογονάνθρακες, το ενεργειακό μείγμα, ο Κάθετος Διάδρομος και το σχήμα 3+1 Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ.
Τον ρόλο της Ελλάδας ως κρίσιμου ενεργειακού κόμβου ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες προβάλλει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε άρθρο του στο Atlantic Council, στο πλαίσιο της σειράς Global Energy Agenda.
Ο υπουργός παρουσιάζει την ελληνική ενεργειακή στρατηγική ως πολιτική «ενεργειακού ρεαλισμού», υποστηρίζοντας ότι η μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια πρέπει να προχωρήσει χωρίς να υπονομεύονται η ασφάλεια εφοδιασμού, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, η προσιτή τιμή της ενέργειας και η κοινωνική συνοχή.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Παπασταύρου συνδέει την ενεργειακή πολιτική της χώρας με τη διατλαντική συνεργασία, την περιφερειακή σταθερότητα και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Η κυβερνητική γραμμή επιχειρεί να εμφανίσει την Ελλάδα ως χώρα που δεν περιορίζεται στον ρόλο του καταναλωτή ή του τελικού αποδέκτη ενεργειακών ροών, αλλά διεκδικεί θέση στον νέο γεωπολιτικό χάρτη της ενέργειας.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η ενεργειακή μετάβαση παραμένει αναγκαία, όμως οφείλει να είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνη, οικονομικά βιώσιμη και κοινωνικά ανεκτή. Η Ευρώπη, όπως σημειώνει, πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στους στόχους της απανθρακοποίησης, με τρόπο όμως που να μη διαλύει την ανταγωνιστικότητα, να μη διαρρηγνύει την κοινωνική συνοχή και να μη δημιουργεί νέα ρίσκα για την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη ναυτιλία, επισημαίνοντας ότι, παρότι ευθύνεται για λιγότερο από το 3% των παγκόσμιων εκπομπών, συχνά επιβαρύνεται με δυσανάλογο ρυθμιστικό κόστος. Κατά τον ίδιο, αυτή η προσέγγιση μπορεί να πλήξει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα χωρίς να εξασφαλίζει αντίστοιχο παγκόσμιο περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Οι τέσσερις άξονες της ενεργειακής στρατηγικής
Στο άρθρο του, ο Σταύρος Παπασταύρου περιγράφει τέσσερις βασικούς άξονες της ελληνικής ενεργειακής στρατηγικής: την επιτάχυνση των ερευνών για υδρογονάνθρακες, τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τον μετασχηματισμό του ενεργειακού μείγματος, την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου και την ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών, με ειδική έμφαση στο σχήμα 3+1, δηλαδή Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε ό,τι αφορά τους υδρογονάνθρακες, ο υπουργός υποστηρίζει ότι η Ελλάδα επιταχύνει τις ερευνητικές δραστηριότητες με τη συμμετοχή μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών, μεταξύ των οποίων η ExxonMobil και η Chevron.
Υπενθυμίζει ότι, έπειτα από σχεδόν μισό αιώνα, οι ερευνητικές γεωτρήσεις πρόκειται να επανεκκινήσουν στο Ιόνιο, ενώ σχεδιάζονται νέες σεισμικές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης. Ειδική μνεία γίνεται στη σύμβαση γεώτρησης για το Οικόπεδο 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, η οποία υπεγράφη τον Απρίλιο ανάμεσα στην Energean, ως διαχειρίστρια της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY, και τη Stena Drilling, παρουσία των πρέσβεων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σουηδίας.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτηρίζει την υπογραφή αυτή ιστορικό ορόσημο για την Ελλάδα και την εντάσσει στην εθνική στρατηγική του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και υπεύθυνη ανάπτυξη του υδρογονανθρακικού δυναμικού της χώρας. Η υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει τον Φεβρουάριο του 2027.
Σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, η αξιοποίηση εγχώριων πόρων δεν συνιστά απομάκρυνση από την ενεργειακή μετάβαση, αλλά μέρος μιας ρεαλιστικής στρατηγικής που μπορεί να συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης, στην ενεργειακή ασφάλεια και στην οικονομική ανάπτυξη κατά τη μεταβατική περίοδο. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν αυτή η στρατηγική θα λειτουργήσει με πραγματική διαφάνεια, αυστηρή περιβαλλοντική εποπτεία και ουσιαστικό δημόσιο όφελος.
Για το ενεργειακό μείγμα, ο υπουργός επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από τον λιγνίτη, ενώ οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν πλέον κεντρικό πυλώνα της ηλεκτροπαραγωγής, καλύπτοντας πάνω από το 50% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Κατά τον ίδιο, ο συνδυασμός των ανανεώσιμων πηγών με ευέλικτες μορφές ενέργειας, όπως το φυσικό αέριο, η αποθήκευση ενέργειας και τα ενισχυμένα δίκτυα, μπορεί να οδηγήσει σε ένα καθαρότερο, πιο ανθεκτικό και πιο αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα.
Κάθετος Διάδρομος, LNG και σχήμα 3+1
Ο Σταύρος Παπασταύρου χαρακτηρίζει τον Κάθετο Διάδρομο εμβληματική πρωτοβουλία που αναδιαμορφώνει την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Ελλάδα έχει μετατραπεί από τελικό σημείο εισαγωγής ενέργειας σε δυναμικό διαμετακομιστικό κόμβο.
Η χώρα, όπως σημειώνει, συμβάλλει στον στρατηγικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, μέσα από την αύξηση των εισαγωγών αμερικανικού LNG και την ενίσχυση της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας.
Για το σχήμα 3+1, ο υπουργός τονίζει ότι η ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί βασικό παράγοντα περιφερειακής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά τον ίδιο, η συγκεκριμένη συνεργασία προωθεί τον διάλογο, τις επενδύσεις και τα έργα κοινού ενδιαφέροντος, αποδεικνύοντας ότι η ενέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης συνεργασίας και όχι ως πεδίο σύγκρουσης.
Ο κ. Παπασταύρου υποστηρίζει ακόμη ότι η πρωτοβουλία 3+1, η οποία επιβεβαιώθηκε εκ νέου κατά τη συνάντηση του P-TEC στην Αθήνα, προωθεί την ανάπτυξη, την ενεργειακή ασφάλεια και την κοινή ευημερία, ενισχύοντας παράλληλα την περιφερειακή σταθερότητα και περιορίζοντας τα περιθώρια μονομερών ή αποσταθεροποιητικών ενεργειών.
Οι τέσσερις αυτές πρωτοβουλίες συγκροτούν, σύμφωνα με τον υπουργό, την ουσία του «ενεργειακού ρεαλισμού» που αποδίδεται στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η πραγματική ενεργειακή ασφάλεια, όπως σημειώνει, δεν είναι μονοδιάστατη. Εξαρτάται από τη διαφοροποίηση των πηγών, τις ανθεκτικές υποδομές, την τεχνολογική ευελιξία, τις ανταγωνιστικές αγορές και τις ισχυρές διεθνείς συμμαχίες.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρεται επίσης στην απήχηση που, κατά την εκτίμησή του, έχει η ελληνική ενεργειακή στρατηγική στην Ουάσιγκτον. Κάνει ειδική μνεία στην αναδημοσίευση από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ δηλώσεων για την ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας και τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία, παρουσιάζοντας την εξέλιξη αυτή ως ένδειξη αναγνώρισης της χώρας ως αξιόπιστου εταίρου στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Κλείνοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογραμμίζει ότι στον 21ο αιώνα η ενέργεια ισοδυναμεί με γεωπολιτική ισχύ και ότι όποιος ελέγχει την ενέργειά του ελέγχει και το πεπρωμένο του. Στο ίδιο πνεύμα, παρουσιάζει την Ελλάδα ως χώρα έτοιμη να συμβάλει στο ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης, όχι ως απλός παρατηρητής, αλλά ως παράγοντας λύσεων.
Η κυβερνητική αφήγηση επιχειρεί να αποτυπώσει μια Ελλάδα με αναβαθμισμένο ενεργειακό ρόλο. Η ουσία θα κριθεί στην πράξη: από το αν οι ενεργειακές επιλογές θα υπηρετήσουν πράγματι την ασφάλεια, τη μείωση του κόστους, την προστασία του περιβάλλοντος και το δημόσιο συμφέρον ή αν θα περιοριστούν σε γεωπολιτική ρητορική χωρίς απτό κοινωνικό αντίκρισμα.
