Στεγαστική πίεση με χιλιάδες ακίνητα εκτός αγοράς
Την ώρα που η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα εντείνεται, σημαντικό μέρος του κτιριακού αποθέματος παραμένει ανενεργό και δεν μπορεί να περάσει άμεσα στην αγορά. Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα των «κλειστών» ακινήτων είναι βαθύτερο, καθώς η απλή ύπαρξη ιδιοκτησιών δεν συνεπάγεται και πραγματική διαθεσιμότητα.
Σύμφωνα με ανάλυση που αξιοποιεί τον διεθνή δείκτη FREI και δεδομένα της BluPeak Estate Analytics, μόλις το 19% των ανεκμετάλλευτων ακινήτων εμφανίζεται νομικά «καθαρό», χωρίς εκκρεμότητες που εμποδίζουν τη χρήση ή τη μεταβίβασή του. Ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό των ακινήτων που μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα, καθώς δεν ξεπερνά το 10%.
Το 32% των ακινήτων παραμένει αναξιοποίητο
Η συνολική εικόνα της αγοράς αποκαλύπτει ότι περίπου το 32% των ακινήτων στη χώρα παραμένει αναξιοποίητο. Από αυτά, μόνο ένα μέρος είναι επαρκώς καταγεγραμμένο, γεγονός που αναδεικνύει σοβαρά κενά πληροφόρησης, διαφάνειας και διοικητικής οργάνωσης.
Περίπου τέσσερα στα δέκα ακίνητα του ανενεργού αποθέματος θα μπορούσαν να περάσουν στην αγορά έπειτα από τεχνικές ή διοικητικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, μεγάλο τμήμα εξακολουθεί να βρίσκεται μπλοκαρισμένο λόγω νομικών, πολεοδομικών ή θεσμικών εμποδίων.
Το ίδιο πρόβλημα καταγράφεται και στη δημοτική ακίνητη περιουσία. Παρότι οι δήμοι θεωρητικά διαθέτουν ακίνητα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για στεγαστικές πολιτικές, στην πράξη μόνο μικρό ποσοστό είναι άμεσα διαθέσιμο. Τα περισσότερα απαιτούν χρονοβόρες διαδικασίες ωρίμανσης ή παραμένουν εκτός ενεργού σχεδιασμού.
Ανάγκη για ενιαίο δημόσιο μητρώο ακινήτων
Η ελληνική υστέρηση γίνεται εμφανής σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε κράτη όπως η Ολλανδία και η Δανία λειτουργούν ψηφιακά μητρώα που συνδυάζουν ιδιοκτησιακά και τεχνικά στοιχεία, επιτρέποντας στους δημόσιους φορείς να έχουν ολοκληρωμένη εικόνα της ακίνητης περιουσίας σε πραγματικό χρόνο.
Αντίστοιχα, στη Γερμανία και τη Γαλλία η αξιοποίηση δεδομένων αποτελεί βασικό εργαλείο για τον σχεδιασμό στεγαστικής πολιτικής. Στην Ελλάδα, η απουσία ενιαίας και αξιόπιστης καταγραφής επιβαρύνει την αγορά και αφήνει αναξιοποίητες δυνατότητες παρέμβασης.
Έρευνα της Ierax Analytix για λογαριασμό της BluPeak δείχνει ότι η στεγαστική πίεση επηρεάζει πλέον κρίσιμες αποφάσεις ζωής. Στην ηλικιακή ομάδα 25-35 ετών, περισσότεροι από οκτώ στους δέκα θεωρούν ότι η έλλειψη ελέγχου στην αγορά ακινήτων επηρεάζει άμεσα τις τιμές.
Παράλληλα, το 81% των νέων δηλώνει ότι το ζήτημα της κατοικίας επηρεάζει αποφάσεις που σχετίζονται με την εργασία, την ανεξαρτησία και τη δημιουργία οικογένειας. Στις ηλικίες 36-55 ετών, το 70% τάσσεται υπέρ της δημιουργίας ενιαίου δημόσιου μητρώου ακινήτων, ενώ το 72% θεωρεί ότι η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Το βασικό πρόβλημα, επομένως, δεν εντοπίζεται μόνο στην έλλειψη κατοικιών, αλλά στη δυσκολία ενεργοποίησης όσων ήδη υπάρχουν. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, απλούστερες διαδικασίες και συντονισμένη στρατηγική, μεγάλο μέρος του διαθέσιμου αποθέματος θα παραμένει εκτός αγοράς, ενώ η ανάγκη για προσιτή στέγη θα συνεχίσει να αυξάνεται.
