Ιστορικές διανομές από τις συστημικές τράπεζες
Μερίσματα και χρηματικές διανομές-ρεκόρ καλούνται να εγκρίνουν οι γενικές συνελεύσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, σε μια συγκυρία όπου τα κέρδη του κλάδου έχουν εκτοξευθεί και οι ξένοι θεσμικοί μέτοχοι κατέχουν τη μεγάλη πλειονότητα των μετοχών.
Η Τράπεζα Πειραιώς άνοιξε τον κύκλο των συνελεύσεων, ενώ ακολουθούν Eurobank, Εθνική Τράπεζα και Alpha Bank. Τα ποσά που προτείνονται είναι πρωτοφανή για τα ελληνικά τραπεζικά δεδομένα.
Συνολικά, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες διανέμουν για τα κέρδη του 2025 περίπου 2,83 δισ. ευρώ, μέσω μερισμάτων και επαναγορών μετοχών. Το ποσό είναι αυξημένο κατά 50% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο διανομών στην ιστορία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.
Ποιοι ωφελούνται από τα μερίσματα και τα buybacks
Η Εθνική Τράπεζα προτείνει 500 εκατ. ευρώ τακτικό μέρισμα, 200 εκατ. ευρώ σε επαναγορά μετοχών και επιπλέον έκτακτη διανομή 300 εκατ. ευρώ από αποθεματικά. Η Πειραιώς διανέμει 492 εκατ. ευρώ σε μέρισμα και 100 εκατ. ευρώ σε buyback. Η Eurobank προχωρά σε 429 εκατ. ευρώ μέρισμα και 288 εκατ. ευρώ επαναγορά μετοχών, ενώ η Alpha Bank διανέμει 259 εκατ. ευρώ σε μέρισμα και ισόποσο ποσό σε buyback.
Το συνολικό ποσοστό διανομής φτάνει πλέον στο 61% των κερδών του 2025, από 43% το 2024. Η επιτάχυνση αυτή ενισχύει την εικόνα τραπεζικής ευφορίας, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει σοβαρή συζήτηση για το ποιοι επωφελούνται πραγματικά από την κερδοφορία των τραπεζών.
Οι μέτοχοι αναμένεται να εγκρίνουν τις διανομές, καθώς τα μερίσματα και τα buybacks στηρίζουν την αξία των τραπεζικών μετοχών. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των ωφελειών κατευθύνεται σε ξένα χαρτοφυλάκια, καθώς περίπου το 85% των μετοχών των συστημικών τραπεζών βρίσκεται σε ξένους θεσμικούς επενδυτές.
Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες φορολογούμενοι έχουν χρηματοδοτήσει διαχρονικά τη διάσωση των τραπεζών, οι καταθέτες λαμβάνουν χαμηλές αποδόσεις, οι δανειολήπτες πληρώνουν υψηλά επιτόκια και οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δυσκολεύονται να βρουν χρηματοδότηση με βιώσιμους όρους.
Το ερώτημα της φορολόγησης των υπερκερδών
Την τελευταία τετραετία, οι συστημικές τράπεζες εμφάνισαν συνολικά κέρδη 16,35 δισ. ευρώ και διένειμαν περίπου 5,3 δισ. ευρώ στους μετόχους. Τα ποσοστά διανομής εκτινάχθηκαν από μηδενικά επίπεδα το 2022 σε 55%-60% το 2025.
Οι τραπεζικές διοικήσεις παρουσιάζουν την εξέλιξη ως επιβεβαίωση της εξυγίανσης του κλάδου. Υπάρχει όμως και η αντίθετη ανάγνωση: ότι οι τράπεζες επισπεύδουν τις διανομές πριν ανοίξει ουσιαστικά η συζήτηση για έκτακτη φορολόγηση των τραπεζικών υπερκερδών.
Στη δημόσια συζήτηση έχουν ήδη τεθεί προτάσεις για φορολόγηση των κερδών, κατά το πρότυπο άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει νομοθετικές προτάσεις για φορολόγηση κερδών άνω των 400 εκατ. ευρώ ανά χρήση, ενώ αντίστοιχες ιδέες έχουν διατυπωθεί και από άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλούν τα buybacks, τα οποία παρουσιάζονται ως εργαλεία ενίσχυσης των μετόχων, καθώς μειώνουν τον αριθμό των μετοχών και στηρίζουν την τιμή τους στο χρηματιστήριο. Στην πράξη, όμως, ευνοούν κυρίως τους μεγάλους θεσμικούς επενδυτές και όχι την πραγματική οικονομία.
Τα κεφάλαια που κατευθύνονται σε επαναγορές μετοχών θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για περισσότερη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, χαμηλότερα επιτόκια ή ουσιαστικότερη στήριξη της οικονομίας. Αντί γι’ αυτό, μετατρέπονται σε μηχανισμό ενίσχυσης της χρηματιστηριακής εικόνας των τραπεζών.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Εθνική Τράπεζα, η οποία προχωρά και σε έκτακτη διανομή 300 εκατ. ευρώ από αποθεματικά. Η επιλογή αυτή προκαλεί ερωτήματα, καθώς πραγματοποιείται σε περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας και ενώ τα επιτοκιακά έσοδα των τραπεζών δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα διατηρηθούν στα ίδια επίπεδα.
Το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: αν οι τράπεζες, μετά από χρόνια κρατικής στήριξης, εγγυήσεων και φορολογικών διευκολύνσεων, μπορούν να λειτουργούν αποκλειστικά με γνώμονα την απόδοση των μετόχων ή αν οφείλουν να επιστρέψουν μεγαλύτερο μέρος της κερδοφορίας στην κοινωνία και την παραγωγική οικονομία.
