Ενεργειακή κρίση: Εκρηκτικές αυξήσεις σε ρεύμα και αέριο – Συναγερμός για τον χειμώνα

Συνθήκες που παραπέμπουν στην ενεργειακή κρίση του 2022 διαμορφώνονται ξανά στις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου καταγράφουν έντονη άνοδο, προκαλώντας σοβαρή ανησυχία σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Με το πετρέλαιο να διατηρείται πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι, τις γεωπολιτικές εντάσεις να επιβαρύνουν τον ενεργειακό εφοδιασμό και τον χειμώνα να πλησιάζει, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο νέου κύματος ακρίβειας.

Η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής ολοκληρώθηκε χωρίς να διαμορφωθεί ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή αναταραχή. Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στο Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου, όπου αναμένεται να τεθούν εκ νέου οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης και η ανάγκη παρεμβάσεων για την προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων.

Η νέα εκτίναξη των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας συνδέεται άμεσα με την ανατίμηση του φυσικού αερίου, το οποίο στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF προσεγγίζει τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής σε ολόκληρη την Ευρώπη, επαναφέροντας πιέσεις που είχαν εμφανιστεί κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση.

Ελλάδα: Στα 247,82 ευρώ η μεγαβατώρα – Αύξηση 125,39%

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου η μέση χονδρεμπορική τιμή διαμορφώθηκε στα 247,82 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 2023.

Η ανοδική πορεία άρχισε τον Ιούλιο και ενισχύθηκε σημαντικά από τον Σεπτέμβριο, με αλλεπάλληλες αυξήσεις. Η συνολική μεταβολή φθάνει πλέον το 125,39%, αποτυπώνοντας το μέγεθος της επιβάρυνσης στην εγχώρια αγορά ενέργειας.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει το φυσικό αέριο, το οποίο εξακολουθεί να καλύπτει έως και το 40% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα. Παρά την αυξημένη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι μονάδες φυσικού αερίου καθορίζουν για σημαντικό μέρος της ημέρας την οριακή τιμή της αγοράς.

Οι μεγάλες διακυμάνσεις γίνονται ιδιαίτερα αισθητές κατά τις βραδινές ώρες, όταν η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας έχει φθάσει ακόμη και τα 406,48 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον κίνδυνο μεταφοράς των αυξήσεων στους λογαριασμούς των καταναλωτών.

Φυσικό αέριο, LNG και γεωπολιτική αβεβαιότητα πιέζουν τις αγορές

Στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF, το φυσικό αέριο αναρριχήθηκε στα 89 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πριν περιοριστεί στα 87,45 ευρώ. Πρόκειται για τιμές σχεδόν τριπλάσιες από εκείνες που επικρατούσαν πριν από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με την ετήσια αύξηση να υπολογίζεται στο 182,19%, έναντι των 30,99 ευρώ της αντίστοιχης περσινής περιόδου.

Πρόσθετες πιέσεις προκαλεί η αβεβαιότητα στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η Capital Economics επισημαίνει την ευάλωτη κατάσταση του ενεργειακού εφοδιασμού, καθώς οι εξαγωγές από τις χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες.

Παρότι οι διελεύσεις πλοίων μεταφοράς LNG από τα Στενά του Ορμούζ τετραπλασιάστηκαν τον Σεπτέμβριο σε σύγκριση με τον Αύγουστο, οι εξαγωγικές ποσότητες από την περιοχή παρέμεναν μόλις στο 30% των επιπέδων πριν από τον πόλεμο. Παράλληλα, η πρόσφατη επίθεση των Χούθι φέρεται να έχει προκαλέσει νέα επιβράδυνση στις ενεργειακές ροές.

Στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση προστίθενται οι προβλέψεις για χαμηλότερες θερμοκρασίες και αυξημένη κατανάλωση κατά τους χειμερινούς μήνες. Τα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα για την επάρκεια και το κόστος εφοδιασμού.

Η σύνδεση φυσικού αερίου και ηλεκτροπαραγωγής καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη την αγορά ρεύματος. Για κάθε μία μεγαβατώρα παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας απαιτούνται περίπου δύο έως τρεις θερμικές μεγαβατώρες φυσικού αερίου, ανάλογα με την απόδοση της μονάδας.

Εφόσον συνεχιστεί η άνοδος του φυσικού αερίου, οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ενδέχεται να παραμείνουν πάνω από τα 240 ευρώ ανά μεγαβατώρα κατά τη διάρκεια του χειμώνα, αυξάνοντας την ανάγκη για οικονομικές παρεμβάσεις.

Σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές οι τιμές υπερβαίνουν ήδη τα 200 και 240 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Στην Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Σερβία έχουν ξεπεράσει τα 300 ευρώ, ενώ στη Βουλγαρία πλησιάζουν αντίστοιχα επίπεδα.

Την εικόνα επιβαρύνει και το πετρέλαιο, το οποίο παραμένει πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι, εξαιτίας της διεθνούς αστάθειας και των κινδύνων διακοπής της τροφοδοσίας.

Για την Ελλάδα, η προοπτική ενός χειμώνα με παρατεταμένα υψηλές τιμές ενέργειας δημιουργεί σοβαρές οικονομικές προκλήσεις. Η πίεση προς την κυβέρνηση για ουσιαστικά μέτρα περιορισμού του ενεργειακού κόστους αναμένεται να ενταθεί, καθώς οι αυξήσεις απειλούν να επιβαρύνουν περαιτέρω τα οικογενειακά εισοδήματα, την παραγωγή και την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.

Η απουσία κοινής ευρωπαϊκής λύσης αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης νέων επιδοτήσεων, με τις επόμενες αποφάσεις να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την πορεία της ενεργειακής ακρίβειας τους προσεχείς μήνες.