Σε προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας βρίσκεται το σχέδιο της κυβέρνησης για νέα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με φόντο την αναζωπύρωση της ενεργειακής κρίσης και την έντονη άνοδο των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκονται έκτακτες επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, οι οποίες αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ρύπων.
Η ενεργοποίηση των μέτρων τοποθετείται χρονικά από τον Μάιο, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται αμέσως μετά το Πάσχα. Καθοριστικό ρόλο για την τελική μορφή των παρεμβάσεων θα παίξει η πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία εξακολουθεί να επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας, παρά την προσωρινή εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Στοχευμένες επιδοτήσεις με εισοδηματικά κριτήρια
Το σχέδιο του οικονομικού επιτελείου προβλέπει στοχευμένες παρεμβάσεις με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να ενισχυθούν κυρίως οι πιο ευάλωτοι καταναλωτές και να περιοριστεί η επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για τέτοιες κινήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα διαταραχθούν οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα και η συνολική δημοσιονομική ισορροπία.
Η προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στη στήριξη της κοινωνίας και στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας αποτελεί κεντρικό άξονα της κυβερνητικής στρατηγικής, καθώς η Ελλάδα επιδιώκει να παραμείνει εντός των ευρωπαϊκών κανόνων, αποφεύγοντας υπερβάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιοπιστία της οικονομίας.
Ενεργειακή κρίση με διάρκεια και αβεβαιότητα
Η διεθνής ενεργειακή αγορά εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση έντονης αναταραχής. Οι ζημιές σε κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές στον Περσικό Κόλπο έχουν περιορίσει σημαντικά την προσφορά, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για απώλεια έως και 40% της παραγωγικής δυναμικότητας σε ορισμένες περιοχές. Ακόμη και σε περίπτωση πλήρους αποκλιμάκωσης των συγκρούσεων, η αποκατάσταση των εγκαταστάσεων εκτιμάται ότι θα απαιτήσει μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια παρατεταμένης ενεργειακής πίεσης.
Η τιμή του πετρελαίου, η οποία τις προηγούμενες ημέρες ξεπέρασε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, επηρεάζει ήδη το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας, από την παραγωγή και τις μεταφορές έως την τελική τιμή των προϊόντων. Η πρόσφατη αποκλιμάκωση στα 95 δολάρια δεν αρκεί για να αλλάξει τη συνολική εικόνα αβεβαιότητας.
Σενάρια επιβάρυνσης και αναθεώρηση της ανάπτυξης
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους βρίσκονται σε εξέλιξη πολλαπλά σενάρια προσομοίωσης, που εξετάζουν την ένταση της κρίσης και τις επιπτώσεις της στην ελληνική οικονομία. Στο βασικό σενάριο, η ανάγκη για πρόσθετα μέτρα στήριξης δημιουργεί σημαντική δημοσιονομική πίεση. Στα δυσμενέστερα σενάρια, η αύξηση των τιμών ενέργειας οδηγεί σε γενικευμένο πληθωριστικό σοκ, περιορίζοντας την κατανάλωση και επιβραδύνοντας την ανάπτυξη.
Ήδη, η Τράπεζα της Ελλάδος και το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής έχουν αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για την ανάπτυξη το 2026, τοποθετώντας τον ρυθμό κάτω από το 2%, έναντι αρχικών εκτιμήσεων για 2,4%.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις σε παραγωγή και τουρισμό
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει άμεσα βασικούς τομείς της οικονομίας. Η βιομηχανία, το εμπόριο και η αγροτική παραγωγή δέχονται ισχυρές πιέσεις, καθώς αυξάνεται το κόστος πρώτων υλών και εφοδίων, όπως τα λιπάσματα, τα οποία ήδη επιδοτούνται με ποσοστό 15% από τα μέσα Μαρτίου.
Παράλληλα, η επιβάρυνση στις μεταφορές δημιουργεί ένα ντόμινο ανατιμήσεων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι αεροπορικές εταιρείες μετακυλούν το αυξημένο κόστος καυσίμων στα εισιτήρια, ενώ αντίστοιχη πίεση καταγράφεται σε θαλάσσιες και οδικές μεταφορές. Για την Ελλάδα, όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τη ζήτηση και τα συνολικά έσοδα της περιόδου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πακέτο μέτρων που θα περιορίσει τις άμεσες επιπτώσεις στους πολίτες, χωρίς να διακινδυνεύσει τη μακροοικονομική σταθερότητα της χώρας.
