Νέα διαπραγμάτευση με Βρυξέλλες για ενεργειακές επενδύσεις 1,1 δισ. ευρώ

Νέο γύρο διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες ανοίγει η κυβέρνηση, με στόχο να εξασφαλίσει μεγαλύτερα περιθώρια για τη χρηματοδότηση επενδύσεων που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση. Η Αθήνα ζητά τη διεύρυνση της Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής, ώστε συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες να εξαιρεθούν από το ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπουν οι νέοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.

Η διαδικασία ξεκίνησε επίσημα με αίτημα που υπέβαλε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να επεκταθεί η υφιστάμενη ρήτρα ώστε να καλύπτει και επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα.

Στόχος της κυβέρνησης είναι να δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος για έργα συνολικού ύψους άνω του 1 δισ. ευρώ έως το 2028, χωρίς οι συγκεκριμένες δαπάνες να προσμετρώνται στο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών.

Με βάση τους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου, η νέα ρήτρα θα μπορούσε να καλύψει επενδύσεις ύψους περίπου 350 έως 400 εκατ. ευρώ ετησίως για την περίοδο 2026-2028, ανεβάζοντας το συνολικό πακέτο περίπου στα 1,1 δισ. ευρώ.

Οι συγκεκριμένες δαπάνες θα χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους και δεν θα υπολογίζονται στο δημοσιονομικό όριο που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, δηλαδή έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.

Η εξαίρεση, πάντως, δεν σημαίνει ότι οι δαπάνες παύουν να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά. Θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τόσο το πρωτογενές αποτέλεσμα όσο και το δημόσιο χρέος, γεγονός που περιορίζει την πραγματική έκταση του δημοσιονομικού οφέλους.

Περιορισμένο το πρόσθετο περιθώριο

Η ενεργειακή ρήτρα αποτέλεσε μία από τις βασικές επιλογές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στην προσπάθεια να διευρύνει τα διαθέσιμα περιθώρια ενόψει του σχεδιασμού των μέτρων για το 2027.

Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε αναλυτική καταγραφή των ενεργειακών δαπανών που χρηματοδοτούνται ήδη από τον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε να εντοπιστούν εκείνες που μπορούν να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση.

Η απογραφή, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, δεν απέδωσε το δημοσιονομικό όφελος που αρχικά προσδοκούσε το οικονομικό επιτελείο. Το πρόσθετο περιθώριο αποδείχθηκε μικρότερο, στοιχείο που περιορίζει τις κυβερνητικές δυνατότητες για ευρύτερες παρεμβάσεις και υποχρεώνει το υπουργείο να κινηθεί με μεγαλύτερη στόχευση.

Παρά τον περιορισμένο χώρο, η κυβέρνηση θεωρεί τη ρήτρα χρήσιμο εργαλείο, καθώς μπορεί να επιταχύνει επενδύσεις που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια, την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος και τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Ποια έργα εξετάζεται να ενταχθούν

Στη λίστα των επενδύσεων που εξετάζονται για ένταξη στη νέα ρήτρα περιλαμβάνονται έργα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, με έμφαση στα συστήματα μπαταριών, καθώς και παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας.

Παράλληλα, εξετάζεται η χρηματοδότηση ενεργειακών αναβαθμίσεων σε δημόσια κτίρια, σχολεία και άλλες υποδομές, καθώς και έργων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος.

Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης προγράμματα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων για τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αντικατάσταση συμβατικών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και η εγκατάσταση οικιακών συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι τελικές επιλογές αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος Αυγούστου. Προτεραιότητα θα δοθεί σε ώριμα έργα που μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα και να παρουσιάσουν γρήγορο αναπτυξιακό και ενεργειακό αποτέλεσμα.

Για το οικονομικό επιτελείο, η νέα ενεργειακή ρήτρα λειτουργεί ως συμπληρωματικό χρηματοδοτικό εργαλείο δίπλα στους διαθέσιμους πόρους του ΕΣΠΑ, την ώρα που το Ταμείο Ανάκαμψης εισέρχεται πλέον στην τελική φάση υλοποίησής του.

Η κυβερνητική επιδίωξη, πάντως, εξαρτάται από την αποδοχή του αιτήματος από τις Βρυξέλλες και από το εύρος των δαπανών που τελικά θα εγκριθούν. Η προσπάθεια για πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο είναι σαφής, όμως τα ίδια τα στοιχεία δείχνουν ότι τα διαθέσιμα περιθώρια παραμένουν περιορισμένα και δεν επιτρέπουν εύκολους πανηγυρισμούς για γενναία χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών.