Ενιαίο Μητρώο Διαφθοράς: Νέα πλατφόρμα για τις ποινικές υποθέσεις

Νέα ψηφιακή πλατφόρμα για την κεντρική καταγραφή και παρακολούθηση των υποθέσεων διαφθοράς δημιουργείται από το υπουργείο Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με στόχο να περιοριστούν τα κενά, οι καθυστερήσεις και τα «σκιώδη» σημεία στη διαχείριση τέτοιων υποθέσεων.

Το Ενιαίο Μητρώο Υποθέσεων Διαφθοράς φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα κεντρικό σύστημα καταγραφής όλων των ποινικών υποθέσεων διαφθοράς, ανεξάρτητα από την υπηρεσία που τις χειρίζεται. Με τον τρόπο αυτό, οι αρμόδιες Αρχές θα έχουν ενιαία εικόνα για την πορεία κάθε υπόθεσης, από το αρχικό στάδιο έως την τελική δικαστική ή θεσμική εξέλιξη.

Η νέα πλατφόρμα παρουσιάζεται ως εργαλείο που θα επιτρέπει στις υπηρεσίες να μη λειτουργούν αποσπασματικά και να μη χάνονται κρίσιμα στοιχεία ανάμεσα σε διαφορετικούς φορείς. Στην πράξη, θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει σε ένα σημείο τη διαδρομή των υποθέσεων διαφθοράς, ώστε να υπάρχει καλύτερη εποπτεία, ταχύτερη ενημέρωση και πιο αξιόπιστη παραγωγή στατιστικών δεδομένων.

Κεντρική εικόνα για όλες τις υποθέσεις

Για τη λειτουργία του μητρώου θα αντλούνται στοιχεία από τη Βουλή, όταν οι υποθέσεις αφορούν πολιτικά πρόσωπα και εμπίπτουν στον νόμο περί ευθύνης υπουργών, από δικαστήρια και Εισαγγελίες, από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, την ΑΑΔΕ, τις αστυνομικές αρχές και τη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων.

Η πρόσβαση στην πλατφόρμα θα δίνεται μόνο σε εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους των αρμόδιων φορέων, με μοναδικούς κωδικούς και ειδική άδεια. Κάθε υπόθεση θα καταχωρείται με συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση, ώστε να αποτυπώνεται το είδος του αδικήματος, ο αριθμός των κατηγορουμένων και η βαρύτητα της υπόθεσης.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχει και το οικονομικό μέγεθος της υπόθεσης. Στο μητρώο θα καταγράφεται εάν το παράνομο όφελος υπερβαίνει ή όχι το 1.000.000 ευρώ, καθώς και αν έχουν ληφθεί προληπτικά μέτρα, όπως δέσμευση περιουσιακών στοιχείων.

Παράλληλα, θα περιλαμβάνονται οι ποινές ή τα μέτρα που έχουν επιβληθεί, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα όχι μόνο για την έναρξη μιας υπόθεσης, αλλά και για την τελική της πορεία μέσα στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης.

Ειδική καταγραφή για πολιτικά πρόσωπα

Ξεχωριστό σκέλος προβλέπεται για τις υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν πολιτικά πρόσωπα και υπάγονται στο ειδικό καθεστώς του νόμου περί ευθύνης υπουργών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα αρμόδια στελέχη της Βουλής θα καταχωρούν συγκεκριμένα στάδια της διαδικασίας.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η σύσταση επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, η ολοκλήρωση της προκαταρκτικής διαδικασίας, η διαβίβαση πορίσματος στην Ολομέλεια με πρόταση άσκησης ποινικής δίωξης, καθώς και η τελική απόφαση για δίωξη ή αρχειοθέτηση.

Στο μητρώο θα καταγράφονται επίσης η κλήρωση των μελών του ειδικού δικαστικού συμβουλίου και η διαβίβαση της υπόθεσης στον Άρειο Πάγο, όταν η διαδικασία φτάνει σε αυτό το στάδιο.

Σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα, στόχος της δημιουργίας του μητρώου είναι η συστηματική παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων διαφθοράς, η συγκέντρωση και παραγωγή στατιστικών στοιχείων, η εξαγωγή συμπερασμάτων για την καλύτερη εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και η ταχύτερη απονομή της ποινικής δικαιοσύνης.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει το Ενιαίο Μητρώο ως βήμα θεσμικού εκσυγχρονισμού στη μάχη κατά της διαφθοράς. Ωστόσο, η πραγματική του αξία θα κριθεί στην πράξη: από το αν θα καταγράφονται όλες οι υποθέσεις χωρίς εξαιρέσεις, από το αν θα υπάρχει ουσιαστική διαφάνεια στην πορεία τους και από το αν το νέο εργαλείο θα οδηγήσει σε πραγματική λογοδοσία ή θα μείνει ένα ακόμη ψηφιακό σύστημα χωρίς πολιτικό και δικαστικό αποτέλεσμα.

Σε μια χώρα όπου οι υποθέσεις διαφθοράς συχνά χάνονται στη γραφειοκρατία, καθυστερούν υπερβολικά ή κλείνουν χωρίς επαρκείς απαντήσεις, ένα τέτοιο μητρώο μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο. Η προϋπόθεση είναι να λειτουργήσει με συνέπεια, ανεξαρτησία και πλήρη θεσμική κάλυψη, ώστε να μη γίνει απλώς αρχείο καταγραφής, αλλά μηχανισμός πραγματικής παρακολούθησης και πίεσης για απονομή δικαιοσύνης.