Επανάνοιγμα Στενού Ορμούζ: Οι οικονομικές επιπτώσεις

Η υπογραφή μνημονίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας τετράμηνης σύγκρουσης που είχε διαταράξει σοβαρά τις παγκόσμιες ενεργειακές αλυσίδες εφοδιασμού. Παρά την αποκλιμάκωση της στρατιωτικής απειλής, οι οικονομικές αναταράξεις που προκλήθηκαν αναμένεται να χρειαστούν μήνες για να εξομαλυνθούν, σύμφωνα με αναλυτές.

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στις τιμές και τον πληθωρισμό

Ο Simon MacAdam, αναπληρωτής επικεφαλής παγκόσμιος οικονομολόγος της Capital Economics, επεσήμανε ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός έχει ήδη ενσωματωθεί σε πολλές οικονομίες. Όπως ανέφερε, η μετακύλιση των αυξημένων τιμών ενέργειας και λιπασμάτων στις αλυσίδες τροφίμων προς τους τελικούς καταναλωτές ενδέχεται να απαιτήσει πολλούς μήνες. Ενδεικτικά, οι τιμές του φυσικού αερίου που φτάνουν στα νοικοκυριά παρουσιάζουν συνήθως καθυστέρηση περίπου τριών μηνών σε σχέση με την αγορά χονδρικής.

Οι τιμές του πετρελαίου, που είχαν εκτοξευθεί στα 118 δολάρια το βαρέλι τον Μάρτιο, υποχώρησαν γύρω στα 80 δολάρια την Παρασκευή. Η Goldman Sachs αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της, εκτιμώντας ότι το Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 80 δολάρια στα τέλη του 2026 και στα 75 δολάρια το 2027, αποδίδοντας την εξέλιξη αυτή στην ταχύτερη από την αναμενόμενη ανάκαμψη των ροών αργού από τον Περσικό Κόλπο.

Παρά την υποχώρηση των τιμών, η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 4% φέτος, από 3,3% το 2025, ακόμη και αν οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου υποχωρήσουν πλήρως. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκτίμηση για αύξηση των τιμών των λιπασμάτων έως και 38% φέτος, λόγω των ελλείψεων βασικών εισροών από την περιοχή του Κόλπου, γεγονός που θα επιβαρύνει περαιτέρω τις αγορές γεωργικών προϊόντων.

Οι πιέσεις στην Ευρώπη και οι κινήσεις των κεντρικών τραπεζών

Η Ευρώπη αναμένεται να αντιμετωπίσει ιδιαίτερες προκλήσεις, καθώς τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου παραμένουν ιστορικά χαμηλά. Ο MacAdam προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην Ευρώπη και την Ιαπωνία θα αυξηθεί κατά επιπλέον 3 έως 4 ποσοστιαίες μονάδες, λόγω της ανόδου των τιμών εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αντέδρασε αυξάνοντας τα επιτόκια την περασμένη εβδομάδα, στην πρώτη της κίνηση σύσφιξης εδώ και σχεδόν τρία χρόνια.

Από την άλλη πλευρά, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), υπό την προεδρία του Κέβιν Γουόρς, διατήρησε αμετάβλητα τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, αλλά αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό (PCE) στο 3,6% έως τον Δεκέμβριο, από 2,7% που είχε προβλεφθεί τον Μάρτιο. Εννέα από τα 18 μέλη με δικαίωμα ψήφου αναμένουν τουλάχιστον μία αύξηση επιτοκίων πριν το τέλος του έτους.

Η Τράπεζα της Αγγλίας, διατηρώντας επίσης αμετάβλητα τα επιτόκια, προειδοποίησε ότι ακόμη και σε περίπτωση άμεσης επίλυσης της σύγκρουσης, ενδέχεται να υπάρξει καθυστέρηση στην αποκατάσταση της παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας. Ο Alex Holmes, περιφερειακός διευθυντής στο Economist Intelligence Unit, σημείωσε ότι οι κεντρικές τράπεζες που έχουν στραφεί σε πιο σφιχτή νομισματική πολιτική είναι απίθανο να αλλάξουν γρήγορα πορεία, καθώς οι τιμές καυσίμων και ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνουν υψηλά, ενώ η επισιτιστική κρίση επιδεινώνεται από το ισχυρό φαινόμενο El Niño.

Αναθεώρηση των στρατηγικών ενεργειακής ασφάλειας

Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ έχει λειτουργήσει ως καταλύτης για την επανεξέταση των στρατηγικών ενεργειακής ασφάλειας από πολλές κυβερνήσεις. Οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο αναμένεται να ενισχύσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα, να κατευθύνουν πόρους για την αύξηση της εγχώριας παραγωγής και να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές εφοδιασμού, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από ένα μόνο σημείο συμφόρησης. Ο Matteo Lanzafame, διευθυντής στην Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης, τόνισε ότι η διασφάλιση ενός συγκεκριμένου επιπέδου αποθέματος σε ειρηνικές περιόδους θα μπορούσε να παρέχει την απαραίτητη προστασία ακόμη και απέναντι σε μια παγκόσμια κρίση.