Επέκταση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας σε παγκόσμιο επίπεδο

Η Τουρκία, ακολουθώντας μια πολυεπίπεδη και μεθοδική στρατηγική ανάπτυξης της αμυντικής της βιομηχανίας, έχει καταφέρει να εδραιωθεί ως ένας από τους πλέον ενεργούς και αναπτυσσόμενους παίκτες στον παγκόσμιο αμυντικό τομέα. Μέσα από ένα εκτεταμένο πλέγμα διμερών συνεργασιών, κοινοπραξιών, συμφωνιών μεταφοράς τεχνογνωσίας και εγχώριας συμπαραγωγής, η Άγκυρα έχει ενισχύσει την τεχνολογική της αυτάρκεια και διεύρυνε τον γεωπολιτικό της ρόλο. Το τουρκικό δόγμα της «αμυντικής αυτονομίας» επιδιώκει όχι μόνο την ελαχιστοποίηση της εξάρτησης από τρίτες χώρες, αλλά και την ενίσχυση των εθνικών δυνατοτήτων παραγωγής, ανάπτυξης και εξαγωγής στρατιωτικών συστημάτων.

Στην ευρωπαϊκή ήπειρο, η Τουρκία διατηρεί μακρόχρονες αμυντικές σχέσεις με τη Γερμανία, από τις οποίες έχει αποκομίσει σημαντική τεχνογνωσία από την εποχή των G-3 και MG-3, μέχρι και τη σύγχρονη συνεργασία στα υποβρύχια και τα άρματα Leopard. Παράλληλα, υπάρχουν διαρκείς ροές τεχνολογιών επικοινωνίας και ψηφιακών συστημάτων, που αξιοποιούνται σε πολλαπλά εξοπλιστικά προγράμματα. Με το Ηνωμένο Βασίλειο, οι σχέσεις έχουν περάσει σε νέα φάση, με έμφαση στη συμπαραγωγή κινητήρων, αεροπορικών εξαρτημάτων και τη συνεργασία σε τεχνολογίες προηγμένης συντήρησης.

Η Ιταλία αποτελεί έτερο βασικό πυλώνα, μέσω της εμπλοκής της σε κοινά προγράμματα ανάπτυξης επιθετικών ελικοπτέρων, όπως ο T-129 ATAK, βασισμένος σε ιταλικό μοντέλο, καθώς και σε πυραυλικά και ναυτικά συστήματα. Οι αμυντικές σχέσεις με την Ισπανία επικεντρώνονται σε ναυπηγικά προγράμματα και την ενίσχυση των δυνατοτήτων του τουρκικού ναυτικού, ενώ η Φινλανδία υπέγραψε πρόσφατα μνημόνιο κατανόησης για την αμυντική βιομηχανία, δίνοντας έμφαση στην τεχνολογική συνεργασία λόγω των αυξημένων απειλών από τη Ρωσία. Πολωνία, Ρουμανία, Κροατία και Βόρεια Μακεδονία έχουν υπογράψει συμφωνίες για την προμήθεια τεθωρακισμένων και ναυτικών συστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην εγχώρια συναρμολόγηση και στη μεταφορά τεχνογνωσίας.

Στη Μέση Ανατολή, η στρατηγική της Τουρκίας είναι πιο επιθετική και εντατική. Στη Σαουδική Αραβία, η συνεργασία επικεντρώνεται σε UAV υψηλών δυνατοτήτων, όπως το AKINCI, με συμφωνίες ύψους 3 δισ. δολαρίων που περιλαμβάνουν εκπαίδευση, μεταφορά τεχνολογίας και τεχνική υποστήριξη. Στο Κατάρ, η συμπαραγωγή αρμάτων Altay και η εξαγορά μεριδίου της BMC, κορυφαίας τουρκικής αμυντικής εταιρείας, αποτελούν ενδείξεις στρατηγικής συνέργειας.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν προβεί σε μαζικές αγορές UAV TB2, αξίας άνω των 2 δισ. δολαρίων, ενώ η συνεργασία ενισχύθηκε με την υπογραφή συμφωνιών για την προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών. Παράλληλα, το Κουβέιτ υπέγραψε συμφωνία για την αγορά τουρκικών UAV ύψους 370 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ στο Ομάν, η συνεργασία περιλαμβάνει την εγχώρια παραγωγή θωρακισμένων οχημάτων Pars III και την ίδρυση κοινής επιχείρησης στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας.

Η Τουρκία έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση και στην Ασία. Η Πακιστανική συνεργασία, παλαιά και στρατηγική, περιλαμβάνει συμπαραγωγή πλοίων, UAV και πυραυλικών συστημάτων, με ισχυρούς δεσμούς στρατιωτικής συνεργασίας. Η Ινδονησία έχει προχωρήσει σε κοινά προγράμματα ανάπτυξης drones και γενικότερα αμυντικό εκσυγχρονισμό, ενώ η Μαλαισία διατηρεί σχέσεις στρατηγικής σημασίας, αξιοποιώντας τουρκική τεχνολογία για την ανάπτυξη τοπικής αμυντικής παραγωγής.

Με τη Νότια Κορέα, η Τουρκία συνεργάζεται στην παραγωγή του άρματος Altay, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία του K2 Black Panther, ενώ Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία συνεργάζονται μέσω του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών για εξοπλιστικά προγράμματα UAV και άλλων συστημάτων.

Η σινοτουρκική συνεργασία έχει μακρά ιστορία, με σταθμό την προμήθεια και συνεκμετάλλευση του αντιαεροπορικού συστήματος HQ-9, έκδοση του ρωσικού S-300. Μέσα από το πρόγραμμα T-LORAMIDS, η Τουρκία απέκτησε κρίσιμες γνώσεις στις κρυπτογραφημένες επικοινωνίες και στα δίκτυα διοίκησης. Οι σινοτουρκικές σχέσεις επεκτάθηκαν και στον τομέα των ηλεκτρονικών, με εταιρείες όπως η Huawei να συνεργάζονται με την Aselsan για δίκτυα 5G και συστήματα C4I, αν και υπόκεινται σε περιορισμούς λόγω των δεσμεύσεων της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία έχει αναπτύξει σημαντικές εξαγωγικές σχέσεις και με πάνω από 25 αφρικανικά κράτη, εστιάζοντας τόσο στην εξαγωγή στρατιωτικού υλικού όσο και στη δημιουργία εκπαιδευτικών βάσεων και υποδομών. Σε χώρες όπως η Σομαλία και το Τσαντ, διατηρούνται στρατιωτικές βάσεις, ενώ πραγματοποιούνται τακτικές ασκήσεις και διακρατικές εκπαιδεύσεις. Η στρατηγική παρουσία στην Αφρική συνοδεύεται από συμφωνίες για την τοπική παραγωγή UAV, πυρομαχικών και οχημάτων.

Όσον αφορά τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές διακρίνονται για τον συνδυασμό ανταγωνισμού και συνεργασίας. Η Τουρκία εξακολουθεί να συμμετέχει σε κοινές γραμμές παραγωγής F-16 και να ενσωματώνεται στην εφοδιαστική αλυσίδα του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, συνεχίζονται συμφωνίες για την αναβάθμιση κινητήρων και άλλα εξαρτήματα αεροναυπηγικής. Με την Ουκρανία, η συνεργασία ενισχύθηκε τα τελευταία χρόνια και αφορά την παραγωγή UAV, κινητήρων και άλλα συστήματα τεχνολογικής αιχμής.

Στο ιδιαίτερο κεφάλαιο της συνεργασίας με τη Ρωσία, η προμήθεια των S-400 συνοδεύτηκε από περιορισμένη μεταφορά τεχνογνωσίας, αλλά σημαντική ενίσχυση της τουρκικής εγχώριας ικανότητας παραγωγής συστημάτων αεράμυνας. Παράλληλα, η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε το κενό στην ευρωπαϊκή αγορά από τον αποκλεισμό της Ρωσίας, αναπτύσσοντας μεταλλουργικές εφαρμογές και όπλα μικρού διαμετρήματος, καλύπτοντας ζήτηση σε κυνηγετικά και ελαφρά τυφέκια.

Συνολικά, η Τουρκία έχει υπογράψει διμερείς αμυντικές συμφωνίες με 89 χώρες οι οποίες δεν περιορίζονται στην απλή εξαγωγή, αλλά εστιάζουν στην ανταλλαγή τεχνολογίας και στην από κοινού ανάπτυξη καινοτόμων συστημάτων. Οι κυριότεροι προμηθευτές όπλων της χώρας βάσει των στοιχείων του SIPRI περιλαμβάνουν τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία και τη Νότια Κορέα, με έμφαση σε συστήματα όπως μαχητικά αεροσκάφη, τεθωρακισμένα άρματα και υποβρύχια. Η Τουρκία επιδιώκει με συνέπεια την οικοδόμηση ενός πολυεθνικού πλέγματος στρατηγικών συνεργασιών, ενισχύοντας ταυτόχρονα την εθνική της αμυντική αυτάρκεια και διεκδικώντας αυξημένο ρόλο στον παγκόσμιο αμυντικό χάρτη.