Επιφυλάξεις CIA για τη συμφωνία με το Ιράν

Σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με την ειλικρίνεια των προθέσεων του Ιράν στο πλαίσιο της προκαταρκτικής πυρηνικής συμφωνίας εξέφρασε ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, προς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και ανώτατους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που μεταδίδει ο ιστότοπος Axios, επικαλούμενος τρεις διαφορετικές πηγές με άμεση γνώση των συνομιλιών, τα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών υποδηλώνουν ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να μην είναι διατεθειμένη να προχωρήσει στις ουσιαστικές πυρηνικές παραχωρήσεις που απαιτεί η Ουάσιγκτον.

Οι αντιρρήσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται αποκλειστικά στον επικεφαλής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Οι ίδιες πηγές αποκαλύπτουν ότι τόσο ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο όσο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ διατύπωσαν σαφείς ενστάσεις κατά τη διάρκεια των εσωτερικών διαβουλεύσεων που προηγήθηκαν της ανακοίνωσης του μνημονίου κατανόησης την περασμένη Κυριακή. Από την άλλη πλευρά, ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς, καθώς και οι ειδικοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, τάχθηκαν υπέρ της συμφωνίας, δημιουργώντας ένα σκηνικό έντονου διχασμού στο εσωτερικό της κυβέρνησης.

Διπλά μηνύματα από την Τεχεράνη

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σε μια σειρά από διαδοχικές συσκέψεις υψηλού επιπέδου που πραγματοποιήθηκαν πριν από την επίσημη ανακοίνωση, ο πρόεδρος Τραμπ και οι σύμβουλοί του εξέτασαν λεπτομερώς στοιχεία που καταδεικνύουν ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι εκπέμπουν διαφορετικά μηνύματα στις μυστικές τους επικοινωνίες, σε σύγκριση με όσα μεταφέρουν δημοσίως στους διεθνείς διαμεσολαβητές και στις αμερικανικές αρχές. Ο Ράτκλιφ και ο Ρούμπιο φέρονται να υποστήριξαν με έμφαση ότι, βάσει αυτών των δεδομένων, καθίσταται εξαιρετικά αμφίβολο αν η Τεχεράνη θα αποδεχθεί τελικά τις πυρηνικές δεσμεύσεις που θέτει ως προαπαιτούμενο η Ουάσιγκτον.

Η προκαταρκτική συμφωνία, όπως περιγράφεται από τις ίδιες πηγές, προβλέπει μια 60ήμερη διαδικασία διαπραγματεύσεων με στόχο την κατάρτιση μιας πιο ολοκληρωμένης πυρηνικής συμφωνίας, με δυνατότητα παράτασης εφόσον υπάρξει αμοιβαία συναίνεση. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Ιράν δεσμεύεται να διατηρήσει το υφιστάμενο καθεστώς του πυρηνικού του προγράμματος, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα προχωρήσουν σε περαιτέρω στρατιωτική ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Το αντάλλαγμα και το αμφιλεγόμενο ταμείο

Ως αντάλλαγμα για αυτή τη δέσμευση, προβλέπεται μια σταδιακή αποκλιμάκωση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, με απώτερο στόχο την πλήρη αποκατάσταση της απρόσκοπτης διέλευσης των εμπορικών πλοίων εντός 30 ημερών. Παράλληλα, έχει συμφωνηθεί ένας μηχανισμός για τη μελλοντική διαχείριση των ιρανικών δεσμευμένων κεφαλαίων, υπό τον όρο της λεγόμενης "ανταποδοτικότητας".

Το πλέον αμφιλεγόμενο σημείο της συμφωνίας, ωστόσο, αφορά το ενδεχόμενο απελευθέρωσης των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τη δημιουργία ενός πιθανού ταμείου, το οποίο θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια. Το ποσό αυτό προορίζεται για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα επιτευχθεί μια τελική συμφωνία και θα υπάρξουν ουσιαστικοί πυρηνικοί περιορισμοί από την πλευρά της Τεχεράνης.

Παρά τις εσωτερικές επιφυλάξεις και τον έντονο σκεπτικισμό, η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το συμφωνηθέν πλαίσιο βασίζεται στην αρχή της "ανταποδοτικότητας", όπου η πρόοδος θα εξαρτάται από απτά και μετρήσιμα βήματα της Τεχεράνης μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Μια κρίσιμη αξιολόγηση της προόδου αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε ορίζοντα δύο έως τριών εβδομάδων. Οι επικριτές της συμφωνίας, ωστόσο, εκφράζουν τον φόβο ότι το Ιράν ενδέχεται να αποκομίσει βραχυπρόθεσμα περισσότερα οφέλη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς τελικά να προχωρήσει στις απαιτούμενες και ουσιαστικές πυρηνικές παραχωρήσεις.