Σημαντικές διαφοροποιήσεις στους χρόνους ολοκλήρωσης κρίσιμων διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την επιχειρηματική δραστηριότητα, καταγράφει νέα έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την Ελλάδα. Η εικόνα που προκύπτει είναι γνώριμη για την ελληνική οικονομία: καταγράφεται πρόοδος σε συγκεκριμένους τομείς, ενώ παραμένουν έντονες οι ανισότητες στην εφαρμογή κανόνων και υπηρεσιών ανά περιοχή.
Σύμφωνα με την έκθεση «Subnational Business Ready in Greece», η μεταβίβαση ακινήτου μπορεί να ολοκληρωθεί σε 56 ημέρες στην Αλεξανδρούπολη, ενώ στη Θεσσαλονίκη η ίδια διαδικασία μπορεί να φτάσει τις 213 ημέρες. Η απόκλιση αυτή συνδέεται κυρίως με τον διαφορετικό ρυθμό μετάβασης από το παλαιό σύστημα των υποθηκοφυλακείων στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Αντίστοιχες καθυστερήσεις παρατηρούνται και στην απονομή δικαιοσύνης, έναν από τους πιο επιβαρυντικούς παράγοντες για το επιχειρηματικό περιβάλλον. Ο χρόνος εκδίκασης εμπορικών διαφορών κυμαίνεται από 905 ημέρες στην Πάτρα έως 1.410 ημέρες στην Αθήνα, δηλαδή σχεδόν τέσσερα χρόνια. Οι καθυστερήσεις αυτές επηρεάζουν ουσιαστικά τη λειτουργία των επιχειρήσεων, ιδίως όταν η δικαστική επίλυση μιας διαφοράς αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση οικονομικών δραστηριοτήτων.
Μεγάλες αποκλίσεις σε άδειες, δίκτυα και μεταβιβάσεις
Στον τομέα των αδειοδοτήσεων, η εικόνα εμφανίζεται κάπως βελτιωμένη, χωρίς όμως να υπάρχει ομοιομορφία. Η έκδοση οικοδομικής άδειας απαιτεί από 73 ημέρες στη Λάρισα έως 120 ημέρες στο Ηράκλειο. Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει ότι η διοικητική αποτελεσματικότητα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την περιοχή και τις τοπικές υπηρεσίες.
Παρόμοιες αποκλίσεις καταγράφονται και στις συνδέσεις επιχειρήσεων με βασικά δίκτυα. Η ηλεκτροδότηση μπορεί να ολοκληρωθεί σε διάστημα από 71 έως 124 ημέρες, ενώ η σύνδεση με το δίκτυο ύδρευσης χρειάζεται από 40 έως 99 ημέρες, ανάλογα με τον δήμο. Οι χρόνοι αυτοί έχουν άμεση επίπτωση στην έναρξη ή επέκταση επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Ανομοιογένεια διαπιστώνεται και στις πτωχευτικές διαδικασίες. Οι επιδόσεις των δήμων διαφέρουν αισθητά, με τη βαθμολογία να κυμαίνεται από 57 μονάδες στην Αλεξανδρούπολη έως 78 στο Ηράκλειο, σε κλίμακα από 0 έως 100. Οι διαφορές συνδέονται κυρίως με τον χρόνο ολοκλήρωσης των διαδικασιών εκκαθάρισης και με τον βαθμό αξιοποίησης εργαλείων εξυγίανσης.
Σε μικρότερους δήμους, όπως η Λάρισα και η Αλεξανδρούπολη, η χρήση τέτοιων εργαλείων παραμένει περιορισμένη. Η κατάσταση αυτή αποδίδεται εν μέρει στην ανεπαρκή ενημέρωση των επιχειρήσεων, γεγονός που περιορίζει την αξιοποίηση διαθέσιμων θεσμικών μηχανισμών.
Πρόοδος στη σύσταση επιχειρήσεων
Παρά τις καθυστερήσεις σε κρίσιμους τομείς, η έκθεση καταγράφει και πεδία στα οποία η Ελλάδα έχει σημειώσει ουσιαστική βελτίωση. Η σύσταση επιχειρήσεων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς οι σχετικές διαδικασίες έχουν απλοποιηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Μέσω της πλατφόρμας e-ΥΜΣ, μια επιχείρηση μπορεί πλέον να συσταθεί σε μόλις δύο ημέρες, με κόστος που περιορίζεται στα 18 ευρώ. Η μείωση των διοικητικών βημάτων και του ελάχιστου μετοχικού κεφαλαίου συνέβαλε καθοριστικά στη βελτίωση της εικόνας σε αυτόν τον τομέα.
Η θετική αυτή πρόοδος, ωστόσο, δεν έχει επεκταθεί με την ίδια ταχύτητα σε όλες τις λειτουργίες του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Στα δικαστήρια, για παράδειγμα, το επίπεδο ψηφιοποίησης παραμένει χαμηλό. Η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων, η ψηφιακή έκδοση αποφάσεων και η αυτοματοποιημένη κατανομή υποθέσεων δεν έχουν καθιερωθεί πλήρως, με αποτέλεσμα οι καθυστερήσεις να παραμένουν μεγάλες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση μεταξύ των δήμων που συμμετείχαν στην έρευνα: Αλεξανδρούπολη, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα και Ηράκλειο. Η Λάρισα εμφανίζεται με καλύτερες συνολικές επιδόσεις σε αρκετούς δείκτες, όπως οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, η χωροθέτηση επιχειρήσεων και η επίλυση διαφορών.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι το μέγεθος ενός δήμου δεν αποτελεί από μόνο του καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματικότητα της διοίκησης. Η οργάνωση, η εφαρμογή των διαδικασιών και η τοπική διοικητική ικανότητα φαίνεται να παίζουν εξίσου κρίσιμο ρόλο.
Οι προτάσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας
Η παρουσίαση της έκθεσης πραγματοποιήθηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσαν το ΙΟΒΕ και η Παγκόσμια Τράπεζα, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κυβέρνησης, ευρωπαϊκών θεσμών και οικονομικών φορέων. Όπως επισημάνθηκε, η Ελλάδα έχει κάνει βήματα προόδου, κυρίως στη δημιουργία ψηφιακών υποδομών, όμως η ομοιόμορφη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων σε τοπικό επίπεδο παραμένει βασικό ζητούμενο.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η καθιέρωση ενιαίου κωδικού ταυτοποίησης επιχειρήσεων, η επιτάχυνση της διαδικασίας ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών, η επέκταση της πλατφόρμας e-Άδειες και η ενίσχυση της ψηφιοποίησης στα δικαστήρια.
Στις προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται επίσης ηλεκτρονικές διαδικασίες και διαδικτυακές ακροάσεις, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και να ενισχυθεί η προβλεψιμότητα για τις επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και στην ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των δήμων.
Το βασικό πρόβλημα που αναδεικνύεται δεν αφορά μόνο την ύπαρξη θεσμικού πλαισίου. Αφορά κυρίως την πρακτική εφαρμογή του, η οποία εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Αυτή η ανομοιογένεια δημιουργεί διαφορετικές ταχύτητες στην επιχειρηματικότητα και επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Η συνολική εικόνα είναι σύνθετη. Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που διευκολύνουν την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας. Από την άλλη, η καθημερινή λειτουργία της αγοράς εξακολουθεί να επιβαρύνεται από καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και άνιση εφαρμογή κανόνων, στοιχεία που παραμένουν σοβαρή πρόκληση για τις επιχειρήσεις και την ανάπτυξη.
