Επτά «εισβολείς» στις ελληνικές θάλασσες: Τα ξενικά είδη που αλλάζουν το θαλάσσιο τοπίο
Περισσότερα από 1.000 ξενικά είδη έχουν εισέλθει στη Μεσόγειο, μεταβάλλοντας σταδιακά την εικόνα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την εξάπλωσή τους, ωστόσο δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας. Η ανθρώπινη δραστηριότητα και ειδικότερα η υπεραλίευση δημιουργούν επίσης συνθήκες που διευκολύνουν την εγκατάστασή τους.
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» παρουσιάζει επτά χαρακτηριστικά ξενικά είδη που συναντώνται πλέον στις ελληνικές θάλασσες, εξηγώντας την προέλευση και τις ιδιαιτερότητές τους. Παράλληλα, καλεί τους πολίτες να συμβάλουν στην επιστημονική καταγραφή τους, φωτογραφίζοντας ασυνήθιστους θαλάσσιους οργανισμούς και αποστέλλοντας τις παρατηρήσεις τους στους ερευνητές.
Όπως επισημαίνει το Ινστιτούτο, δεν είναι όλα τα ξενικά είδη επιβλαβή. Η αναγνώρισή τους, ωστόσο, είναι σημαντική για την καλύτερη κατανόηση των αλλαγών που συντελούνται στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Τα επτά ξενικά είδη που συναντάμε στις ελληνικές θάλασσες
1. Καλαμάρι (Sepioteuthis lessoniana)
Πρόκειται για το μοναδικό ξενικό είδος καλαμαριού που έχει καταγραφεί στις ελληνικές θάλασσες. Έφτασε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και καταγράφηκε για πρώτη φορά στο Αιγαίο το 2009. Στον Ινδο-Ειρηνικό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά είδη για την παράκτια αλιεία.
2. Λεοντόψαρο (Pterois miles)
Με προέλευση από τον Ινδικό Ωκεανό, το λεοντόψαρο εξαπλώνεται με ταχύτητα στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με το «Αρχιπέλαγος», είναι ασφαλές για κατανάλωση και η αλιεία του μπορεί να συμβάλει στον έλεγχο του πληθυσμού του, στηρίζοντας παράλληλα τους ψαράδες στην προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες.
Απαιτείται, ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή, καθώς τα αγκάθια στα πτερύγιά του είναι δηλητηριώδη.
3. Οπισθοβράγχιο (Bursatella leachii)
Ζει σε τροπικές θάλασσες σε όλο τον κόσμο. Γενετικές μελέτες δείχνουν ότι οι μεσογειακοί πληθυσμοί του πιθανότατα προέρχονται από τον Ατλαντικό. Καταγράφηκε για πρώτη φορά στη Μεσόγειο περίπου το 1940 και πλέον έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος του Αιγαίου.
Συναντάται σε ρηχά νερά, ανάμεσα σε φύκη και λιβάδια θαλάσσιων φυτών. Αναπτύσσεται γρήγορα και μπορεί να σχηματίζει μεγάλες ομάδες κατά την αναπαραγωγή. Όταν απειληθεί, απελευθερώνει ένα εντυπωσιακό μοβ μελάνι για να αμυνθεί.
4. Μακράκανθος αχινός (Diadema setosum)
Εντοπίστηκε για πρώτη φορά στις ελληνικές θάλασσες το 2010. Σύμφωνα με τις έρευνες του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος», τα προηγούμενα χρόνια είχε καταγραφεί σε ιδιαίτερα υψηλές πυκνότητες, από τα επιφανειακά νερά έως και τα 95 μέτρα βάθος.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται σημαντική μείωση του πληθυσμού του στην ανατολική Μεσόγειο.
5. Γερμανός (Siganus luridus)
Πρόκειται για φυτοφάγο ψάρι που έχει εγκατασταθεί εδώ και δεκαετίες στις ελληνικές θάλασσες και πλέον αποτελεί κοινό είδος.
Ανταγωνίζεται τα αυτόχθονα φυτοφάγα ψάρια, όπως η σάλπα, ενώ η έντονη βόσκηση που προκαλεί μπορεί να επηρεάσει τα φύκη και τα λιβάδια Ποσειδωνίας. Παράλληλα, έχει γίνει πλέον δημοφιλές είδος για κατανάλωση.
6. Ακανθόπερκα (Sargocentron rubrum)
Νυχτόβιο είδος που τρέφεται με καρκινοειδή και μικρά ψάρια. Έφτασε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η πρώτη καταγραφή του από ερευνητές του «Αρχιπελάγους» έγινε το 2004, στα βόρεια Δωδεκάνησα.
7. Pempheris rhomboidea
Πρόκειται για μικρόσωμο, νυχτόβιο ψάρι που σχηματίζει κοπάδια μέσα σε σπηλιές. Τη νύχτα βγαίνει για να τραφεί με πλαγκτόν.
Έχει εντοπιστεί σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου, ωστόσο, όπως σημειώνει το Ινστιτούτο, παραμένουν περιορισμένες οι γνώσεις για την εξάπλωσή του και τον ρόλο του στο θαλάσσιο οικοσύστημα.
Πώς μπορούν οι πολίτες να βοηθήσουν στην καταγραφή
Οι ερευνητές του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» καταγράφουν όλο τον χρόνο την εξάπλωση των ξενικών ειδών σε διαφορετικές περιοχές των ελληνικών θαλασσών.
Οι πολίτες μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την προσπάθεια. Εάν εντοπίσουν ένα ασυνήθιστο ψάρι ή άλλον θαλάσσιο οργανισμό κατά τη διάρκεια κολύμβησης, κατάδυσης ή ψαρέματος, μπορούν να τον φωτογραφίσουν και να στείλουν την παρατήρησή τους στο Παρατηρητήριο Πολιτών του Ινστιτούτου.
Οι φωτογραφίες και οι πληροφορίες αποστέλλονται στη διεύθυνση: [email protected].
Όπως υπογραμμίζει το «Αρχιπέλαγος», κάθε καταγραφή είναι πολύτιμη για την επιστημονική παρακολούθηση των αλλαγών στις ελληνικές θάλασσες.
Πιο Δημοφιλή
Πιο Πρόσφατα
Προϋπολογισμός 2027: Ψηφιακή κατάθεση και αναπτυξιακοί στόχοι