Έρευνα ΚΕΠΕ: Σχεδόν 8 στα 10 παιδιά δηλώνουν ευτυχισμένα

Η ευτυχία ενός παιδιού δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το εισόδημα της οικογένειας. Διαμορφώνεται από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει, από τη σχέση με τους γονείς του, από το σχολείο, τους φίλους, τη γειτονιά και την ποιότητα της καθημερινής του ζωής.

Αυτή είναι η βασική εικόνα που αποτυπώνει νέα μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών, η οποία επιχειρεί να καταγράψει τα επίπεδα παιδικής ευτυχίας στην Ελλάδα και να αναδείξει τους παράγοντες που επηρεάζουν ουσιαστικά το πώς αισθάνονται τα παιδιά.

Η έρευνα, που υπογράφει η Ειρήνη Λεριού, βασίστηκε σε δείγμα 3.046 μαθητών κατά τη σχολική χρονιά 2024-2025. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 77,94% των παιδιών δηλώνει ότι αισθάνεται ευτυχισμένο, ενώ το 22,06% απαντά ότι δεν νιώθει ευτυχία στην καθημερινότητά του.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η γεωγραφική περιοχή μπορεί να επηρεάζει την παιδική ευτυχία. Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στο Βόρειο Αιγαίο, στην Κρήτη και στη Θεσσαλία, ενώ χαμηλότερα εμφανίζονται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Αντίθετα, η διάκριση ανάμεσα σε αστικό και αγροτικό περιβάλλον δεν φαίνεται να διαφοροποιεί ουσιαστικά τα αποτελέσματα, καθώς δεν εντοπίζεται σημαντική απόκλιση μεταξύ πόλης και υπαίθρου.

Η ηλικία, η οικογένεια και το σχολείο

Ένα από τα πιο καθαρά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι η ευτυχία μειώνεται όσο τα παιδιά μεγαλώνουν. Στο Δημοτικό, το ποσοστό των μαθητών που δηλώνουν ευτυχισμένοι φτάνει το 91%. Στο Γυμνάσιο υποχωρεί στο 81,65%, ενώ στο Λύκειο περιορίζεται στο 67,26%, δείχνοντας την πίεση που συνοδεύει την εφηβεία, τις εκπαιδευτικές απαιτήσεις και τη μετάβαση προς την ενηλικίωση.

Η έρευνα καταγράφει επίσης διαφοροποίηση ανά φύλο, καθώς τα αγόρια εμφανίζονται συστηματικά πιο ευτυχισμένα από τα κορίτσια. Καλύτερη εικόνα παρουσιάζουν και τα παιδιά που ζουν και με τους δύο γονείς τους, γεγονός που αναδεικνύει τον σταθερό οικογενειακό πυρήνα ως σημαντικό παράγοντα συναισθηματικής ασφάλειας.

Η οικογένεια προκύπτει ως ένας από τους βασικούς πυλώνες της παιδικής ευτυχίας. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε νοικοκυριά με δύο γονείς δηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας σε σχέση με εκείνα που ζουν σε μονογονεϊκές οικογένειες. Παράλληλα, τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε οικογένειες με δύο παιδιά.

Όσο αυξάνεται ο αριθμός των αδελφών, ιδιαίτερα στις πολύτεκνες οικογένειες, τα επίπεδα ευτυχίας εμφανίζουν τάση υποχώρησης. Η εικόνα αυτή συνδέεται πιθανότατα με την κατανομή χρόνου, πόρων και προσοχής μέσα στο νοικοκυριό. Αντίστοιχη σύνδεση καταγράφεται και με τις σχολικές επιδόσεις, καθώς οι μαθητές με καλύτερη απόδοση δηλώνουν πιο ευτυχισμένοι.

Καθημερινότητα, σχέσεις και συνθήκες διαβίωσης

Η οικονομική και κοινωνική ευημερία επηρεάζει άμεσα την ψυχολογία των παιδιών. Καλύτερες συνθήκες στο σπίτι, επαρκής διατροφή, σταθερή εργασία των γονέων, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, θετικό κοινωνικό περιβάλλον και δημιουργικός ελεύθερος χρόνος συνδέονται με υψηλότερα ποσοστά παιδικής ευτυχίας.

Ιδιαίτερα ισχυρή είναι η επίδραση της «σχόλης», δηλαδή του δημιουργικού και ποιοτικού ελεύθερου χρόνου. Στα παιδιά που απολαμβάνουν τέτοιες συνθήκες, το ποσοστό ευτυχίας φτάνει το 81,42%. Αντίθετα, σε όσα παιδιά δεν έχουν αντίστοιχες δυνατότητες, το ποσοστό περιορίζεται στο 57,38%.

Καθοριστικός είναι και ο ρόλος των κοινωνικών σχέσεων. Τα παιδιά που νιώθουν ότι έχουν στήριξη από τους συμμαθητές τους, που είναι ικανοποιημένα από τη γειτονιά τους και που βιώνουν θετικά την καθημερινότητά τους εμφανίζουν αισθητά υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας.

Ενδεικτικό είναι ότι όταν η ικανοποίηση από την καθημερινή ζωή βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο, σχεδόν το 85% των παιδιών δηλώνει ευτυχισμένο. Όταν η ίδια ικανοποίηση είναι χαμηλή, το ποσοστό πέφτει κάτω από το 38%, επιβεβαιώνοντας ότι η παιδική ευτυχία δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά συνδέεται με απλές, σταθερές και καθημερινές εμπειρίες.

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η παιδική ευτυχία αποτελεί σύνθετο και πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Δεν εξαρτάται μόνο από τα χρήματα, ούτε περιορίζεται στο οικογενειακό εισόδημα. Προκύπτει από ένα δίκτυο παραγόντων που περιλαμβάνει την οικογένεια, το σχολείο, τις κοινωνικές σχέσεις, την αποδοχή, την ασφάλεια, την ποιότητα ζωής και τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνει ένα παιδί.

Όσο πιο ισχυρό είναι αυτό το πλέγμα προστασίας, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες ένα παιδί να μεγαλώνει με αίσθημα ασφάλειας, αισιοδοξίας και ευτυχίας. Η μελέτη του ΚΕΠΕ δείχνει καθαρά ότι η παιδική ευημερία δεν είναι απλώς οικογενειακή υπόθεση, αλλά κοινωνικός δείκτης που απαιτεί σταθερή προσοχή από την Πολιτεία, το σχολείο και την κοινότητα.