Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από χθες το νέοεργασιακό νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας, με την υπουργό Νίκη Κεραμέως να επιχειρεί να το παρουσιάσει ως απάντηση στα «αιτήματα των εργαζομένων». Ωστόσο, πίσω από τις επικοινωνιακές διακηρύξεις περί «εκσυγχρονισμού», αναδύονται ρυθμίσεις που – σύμφωνα με τις πρώτες αντιδράσεις – απειλούν με βαθιά υποβάθμιση τα εναπομείναντα θεμέλια του Εργατικού Δικαίου.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 13ωρη εργασία στον ίδιο εργοδότη, κατάτμηση της ετήσιας άδειας ακόμα και σε τέσσερα τμήματα, ευελιξία δύο ωρών στην προσέλευση μέσω της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, αλλά και διεύρυνση της απαλλαγής εισφορών για προσαυξήσεις σε υπερωρίες, νυχτερινά και αργίες. Όλα αυτά, στο όνομα της «ευελιξίας» και της «μείωσης γραφειοκρατίας».
Ας δούμε τα βασικά σημεία.
13 ώρες δουλειά, χωρίς αύξηση εισφορών
Μία από τις πλέον πολυσυζητημένες διατάξεις του νομοσχεδίου είναι η επέκταση της δυνατότητας απασχόλησης έως 13 ώρες ημερησίως στον ίδιο εργοδότη, με τη ρύθμιση να βασίζεται σε «συγκατάθεση του εργαζομένου». Μέχρι πρότινος, η εργασία αυτού του εύρους επιτρεπόταν μόνο σε διαφορετικούς εργοδότες.
Συνδικάτα και εργατολόγοι κάνουν λόγο για νομιμοποίηση της υπερεργασίας και ακύρωση του οκταώρου στην πράξη. Αν και ο νόμος προβλέπει «προστασία από βλαπτική μεταβολή» λόγω της Ψηφιακής Κάρτας, οι ενώσεις εργαζομένων εκφράζουν φόβους ότι τέτοιες προβλέψεις μένουν κενό γράμμα, καθώς η εξουσία του εργοδότη σε περιβάλλον ανεργίας και ανασφάλειας είναι καθοριστική.
Κατάτμηση άδειας και «ευέλικτη» προσέλευση: Σπαστά δικαιώματα για σπαστές ζωές
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η πρόβλεψη για κατάτμηση της ετήσιας άδειας αναψυχής σε τέσσερα μέρη, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι πρόκειται για διευκόλυνση των εργαζομένων. Πηγές της αγοράς εργασίας εκτιμούν, ωστόσο, ότι η ρύθμιση εξυπηρετεί κυρίως την εργοδοσία, καθώς περιορίζει την υποχρέωση παροχής συνεχόμενης άδειας, που θεωρείται κρίσιμη για την πραγματική ξεκούραση του εργαζόμενου.
Στο ίδιο πνεύμα και η ευέλικτη προσέλευση ±120 λεπτά για όσους χρησιμοποιούν την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας. Η κυβέρνηση μιλά για ελευθερία προσαρμογής. Οι εργαζόμενοι βλέπουν ανοιχτή πόρτα για ασαφές ωράριο χωρίς καμία εγγύηση καταγραφής των πραγματικών υπερωριών.
Απαλλαγή προσαυξήσεων από εισφορές: Μικρότερες εισφορές, μικρότερες συντάξεις
Ανησυχία προκαλεί και η επέκταση της απαλλαγής από ασφαλιστικές εισφορές για προσαυξήσεις υπερωριών, νυχτερινών και εργασίας σε αργίες, ακόμη και όταν αυτές προβλέπονται από Συλλογικές Συμβάσεις ή παρέχονται οικειοθελώς από τον εργοδότη.
Εργατολόγοι επισημαίνουν ότι πρόκειται για κίνηση που υπονομεύει τη μελλοντική συνταξιοδοτική παροχή, καθώς οι εργαζόμενοι χάνουν ασφαλιστικά δικαιώματα πάνω σε σημαντικό μέρος των αποδοχών τους. «Δουλειά χωρίς ανταποδοτικότητα» σχολίασε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος του Ενιαίου Δικτύου Συνταξιούχων.
Ψηφιοποίηση, fast track προσλήψεις και διεθνείς συμβάσεις: Οι «θετικοί» άξονες
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και τεχνοκρατικές παρεμβάσεις, με στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας. Η ψηφιακή διαχείριση εργαζομένων, η ενοποίηση εντύπων, η ψηφιακή προσβασιμότητα στο myErgani και η δυνατότητα fast track προσλήψεων μέσω κινητού για βραχύχρονες θέσεις, εντάσσονται στις προωθούμενες καινοτομίες.
Θεσμικά, κυρώνονται τρεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), ενώ ενισχύονται οι κυρώσεις κατά εργοδοτών που παρεμποδίζουν ελέγχους ή εμπλέκονται σε περιστατικά βίας κατά των επιθεωρητών εργασίας.
Όμως, ακόμη και αυτές οι ρυθμίσεις, σύμφωνα με την αντιπολίτευση, χάνουν τη σημασία τους αν εφαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου το εργατικό δίκαιο έχει αποδυναμωθεί.
Αντιδράσεις και προοπτική
Το νέο νομοσχέδιο αναμένεται να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από εργατικά σωματεία, κόμματα της αντιπολίτευσης και επιστημονικούς φορείς. Ήδη προγραμματίζονται κινητοποιήσεις μπροστά στη ΔΕΘ, με βασικό αίτημα την απόσυρση των επίμαχων διατάξεων και την ουσιαστική προστασία του 8ωρου, των αδειών και των ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
«Δεν πρόκειται για εκσυγχρονισμό, αλλά για θεσμοθέτηση της ελαστικής φτώχειας» δήλωσε χαρακτηριστικά συνδικαλιστικό στέλεχος του ιδιωτικού τομέα, σημειώνοντας πως η πίεση για «ευελιξία» καταλήγει σε μονιμοποίηση ενός καθεστώτος επισφάλειας με ημερομηνία λήξης για τα εργατικά δικαιώματα.
Το Υπουργείο Εργασίας από την πλευρά του επιμένει ότι «απαντά στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας» και πως οι ρυθμίσεις «δεν είναι υποχρεωτικές αλλά προαιρετικές». Όμως οι αντιρρήσεις δεν αφορούν την πρόθεση, αλλά την πραγματικότητα: Ποια είναι η ισορροπία ισχύος ανάμεσα στον εργοδότη και τον εργαζόμενο για να γίνει κάτι «προαιρετικό» χωρίς πίεση;
Η διαβούλευση διαρκεί ως τις 19 Σεπτεμβρίου, αλλά η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το νομοσχέδιο Κεραμέως έχει μόλις ξεκινήσει.
