Κράτος, παρασκήνιο και εκλογική πόλωση: Το παιχνίδι πριν από την κάλπη

Στο πολιτικό παρασκήνιο διαμορφώνεται η αίσθηση ότι βασικοί παίκτες του συστήματος έχουν ήδη καταλήξει στους μεταξύ τους συσχετισμούς και απλώς αναμένουν την κοινωνική αντίδραση. Η δημόσια αντιπαράθεση εμφανίζεται όλο και περισσότερο ως σκηνικό έντασης, σχεδιασμένο για να κινητοποιήσει θυμικά τους πολίτες και να τους οδηγήσει ξανά στις ίδιες πολιτικές επιλογές.

Το πολιτικό παιχνίδι φαίνεται να στήνεται πάνω στη σύγχυση. Παλαιοί διχασμοί, τεχνητές συγκρούσεις, οπαδικά πάθη, κοινωνική ανασφάλεια και επικοινωνιακές αντιπαραθέσεις αξιοποιούνται ως καύσιμη ύλη για την εκλογική πόλωση. Στόχος δεν είναι η ουσιαστική πολιτική συζήτηση, αλλά η δημιουργία φανατισμού, ώστε οι πολίτες να προσέλθουν στις κάλπες υπό το κράτος φόβου, οργής ή ταύτισης.

Η αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού

Η εκτίμηση ότι η επόμενη Βουλή θα είναι αναγκαστικά πολυκομματική μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη. Στο παρασκήνιο ενδέχεται να θυσιαστούν πολιτικοί σχηματισμοί, προκειμένου να ενισχυθούν δύο κεντρικοί πόλοι: από τη μία μια νέα εκδοχή του χώρου γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα και από την άλλη η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική εξουσία δεν λειτουργεί απλώς ως θεσμικός μηχανισμός. Η αίσθηση που καλλιεργείται είναι ότι κράτος, μηχανισμοί επιρροής, παρασκηνιακές διασυνδέσεις και συμφέροντα έχουν συγχωνευθεί σε ένα ενιαίο πλέγμα ισχύος. Ένα σύστημα που δεν αναζητά λύσεις για τη χώρα, αλλά τρόπους διατήρησης της κυριαρχίας του.

Κοινωνική πίεση και εθνική ανησυχία

Η ακρίβεια, η ανεργία, η κοινωνική κόπωση και η μεταναστευτική πίεση δημιουργούν ένα εκρηκτικό περιβάλλον. Παράλληλα, οι εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, οι σχέσεις με ηγεσίες των Βαλκανίων και η γενικότερη αποσταθεροποίηση στην περιοχή εντείνουν την αίσθηση ότι η χώρα κινείται σε επικίνδυνο έδαφος.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβεί αν η κοινωνία αρνηθεί να ακολουθήσει το προκαθορισμένο σενάριο. Αν οι πολίτες γυρίσουν την πλάτη σε όσους εμφανίζονται ως δήθεν αντίπαλοι, ενώ στην πράξη υπηρετούν την ίδια αρχιτεκτονική εξουσίας, τότε η πίεση προς το σύστημα θα αυξηθεί. Γι’ αυτό απαιτείται δημοκρατική επαγρύπνηση, πολιτική κρίση και παρουσία των πολιτών παντού, σε κάθε τοπική κοινωνία, με θεσμικό και ειρηνικό τρόπο.

Η χώρα δεν αντέχει άλλους «σωτήρες» που εμφανίζονται αφού πρώτα έχει προηγηθεί η φθορά, η λεηλασία και η απορρύθμιση. Το έργο είναι γνωστό: πρώτα δημιουργείται η κρίση, μετά καλλιεργείται ο φόβος και στο τέλος επανέρχονται οι ίδιοι μηχανισμοί ως δήθεν εγγυητές της σταθερότητας.

Όσο για τον Αντώνη Σαμαρά, η καθυστέρηση στη συγκρότηση νέου πολιτικού φορέα δείχνει τα όρια της επιρροής του. Το πολιτικό του φορτίο, η σύνδεσή του με την περίοδο των μνημονίων και η απουσία πραγματικής κοινωνικής δυναμικής δυσκολεύουν κάθε τέτοιο εγχείρημα. Άλλωστε, μεγάλο μέρος του παλαιού πολιτικού υλικού εξακολουθεί να βρίσκεται συσπειρωμένο γύρω από το σημερινό σύστημα εξουσίας.