Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Το διπλό εισόδημα και τα φορολογικά οφέλη που αλλάζουν τα δεδομένα

Η κατάργηση της περικοπής στη σύνταξη για όσους συνεχίζουν να εργάζονται έχει αλλάξει αισθητά τα δεδομένα για χιλιάδες ασφαλισμένους, δημιουργώντας ισχυρότερο κίνητρο για συνταξιοδότηση με παράλληλη επαγγελματική δραστηριότητα. Η προσαύξηση που προκύπτει αργότερα στη σύνταξη από την επιπλέον ασφάλιση παραμένει σχετικά περιορισμένη, όμως το συνολικό οικονομικό όφελος μπορεί να είναι σημαντικότερο.

Στην αύξηση των αιτήσεων συνταξιοδότησης έχουν συμβάλει τόσο η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών όσο και η κατάργηση της παλαιάς περικοπής 30% στη σύνταξη των εργαζόμενων συνταξιούχων. Έτσι, περισσότεροι ασφαλισμένοι επιλέγουν να κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα και ταυτόχρονα να συνεχίσουν να εργάζονται.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι συνταξιούχοι αναπηρίας που εξακολουθούν να απασχολούνται, καθώς υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις διαφοροποιείται η επιβάρυνσή τους από εκείνη που ισχύει για τους υπόλοιπους εργαζόμενους συνταξιούχους.

Πάνω από 300.000 συνταξιούχοι συνεχίζουν να εργάζονται

Ο αριθμός των εργαζόμενων συνταξιούχων έχει πλέον ξεπεράσει τις 300.000, με μεγάλο μέρος τους να αποτελείται από ελεύθερους επαγγελματίες που δεν διακόπτουν τη δραστηριότητά τους μετά τη συνταξιοδότηση.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται γιατροί, μηχανικοί, δικηγόροι και εξειδικευμένοι τεχνίτες, αρκετοί από τους οποίους μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος αξιοποιώντας πραγματικό χρόνο ασφάλισης και πλασματικά έτη.

Για αρκετούς, η απόφαση εξόδου θα ήταν διαφορετική εάν εξακολουθούσε να ισχύει η παλαιά περικοπή του 30% στη σύνταξη λόγω εργασίας. Με το σημερινό καθεστώς, η καταβολή της σύνταξης συνεχίζεται και ο εργαζόμενος συνταξιούχος επιβαρύνεται με τον προβλεπόμενο πόρο υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος.

Υπάρχουν βέβαια και ασφαλισμένοι οι οποίοι επέλεξαν να συνεχίσουν να εργάζονται επειδή, μετά τη συνταξιοδότηση, διαπίστωσαν ότι το ύψος της σύνταξης δεν επαρκούσε για να καλύψει τις οικονομικές τους ανάγκες.

Πού βρίσκεται το πραγματικό οικονομικό όφελος

Για τους εργαζόμενους συνταξιούχους, το σημαντικότερο πλεονέκτημα δεν βρίσκεται στην προσαύξηση που θα λάβουν αργότερα στη σύνταξη, αλλά στον συνδυασμό σύνταξης και εισοδήματος από εργασία, αφαιρουμένων των πρόσθετων επιβαρύνσεων που προβλέπει η νομοθεσία.

Για τους μισθωτούς εφαρμόζεται παρακράτηση επί των αποδοχών τους, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπεται πρόσθετη ασφαλιστική επιβάρυνση. Παρά τα ποσά αυτά, σε αρκετές περιπτώσεις το τελικό διαθέσιμο εισόδημα παραμένει αισθητά υψηλότερο σε σχέση με την αποκλειστική λήψη σύνταξης.

Ένα ακόμη στοιχείο αφορά τη φορολογική εικόνα των συνταξιούχων που εξακολουθούν να ασκούν ελεύθερο επάγγελμα. Η σύνταξη αποτελεί δηλωμένο εισόδημα και μπορεί να καλύπτει τεκμήρια διαβίωσης, περιορίζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις την πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση που θα αντιμετώπιζε ένας επαγγελματίας χωρίς συνταξιοδοτικό εισόδημα.

Για τον λόγο αυτό διατυπώνεται η εκτίμηση ότι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι μπορεί να βρίσκονται σε ευνοϊκότερη φορολογική θέση σε σχέση με νεότερους ελεύθερους επαγγελματίες, ιδιαίτερα όταν το εισόδημα από τη σύνταξη καλύπτει σημαντικό μέρος των προσωπικών τεκμηρίων.

Ξεχωριστό καθεστώς ισχύει για συγκεκριμένες περιπτώσεις συνταξιούχων αναπηρίας. Η εφαρμογή των απαλλαγών εξαρτάται από την κατηγορία σύνταξης, το ποσοστό αναπηρίας και τις προϋποθέσεις που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.

Αντίθετα, το όφελος από την προσαύξηση της σύνταξης μετά την οριστική διακοπή της εργασίας είναι σαφώς μικρότερο. Ενδεικτικά, για μισθό 1.000 ευρώ η πρόσθετη ασφάλιση μπορεί να οδηγήσει σε προσαύξηση περίπου 7,5 ευρώ τον μήνα για κάθε επιπλέον έτος εργασίας, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες το αντίστοιχο ποσό κινείται περίπου στα 5 ευρώ ανά έτος, ανάλογα με την ασφαλιστική βάση.

Το βασικό οικονομικό κίνητρο, συνεπώς, είναι η ταυτόχρονη είσπραξη σύνταξης και επαγγελματικού εισοδήματος, καθώς και οι φορολογικές ή ασφαλιστικές συνέπειες που διαμορφώνονται ανά περίπτωση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη μειωμένη σύνταξη. Όποιος αποχωρεί, για παράδειγμα, στο 62ο έτος χωρίς να διαθέτει τις προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης δεν μετατρέπει αργότερα τη μειωμένη σύνταξη σε πλήρη επειδή συνέχισε να εργάζεται μετά τη συνταξιοδότησή του. Η νέα απασχόληση μπορεί να δώσει προσαύξηση στο ποσό, δεν ακυρώνει όμως τη μείωση με την οποία απονεμήθηκε αρχικά η σύνταξη.