Σε σταθερή πορεία προς την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ κινείται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έχοντας θέσει σαφή χρονοδιαγράμματα που οδηγούν στην έκδοσή του και την έναρξη κυκλοφορίας του από το 2029, με βασικό γνώρισμα τη δυνατότητα πραγματοποίησης offline πληρωμών. Πριν από την πλήρη εφαρμογή του, προβλέπεται η λειτουργία πιλοτικής φάσης διάρκειας ενός έτους. Οι offline συναλλαγές με ψηφιακό ευρώ συνεπάγονται την απουσία ψηφιακού αποτυπώματος για τις κινήσεις των καταναλωτών, διασφαλίζοντας την απαιτούμενη ιδιωτικότητα και ενισχύοντας τη θέση του έναντι των μετρητών.
Η διαδικασία έχει ήδη περάσει από το στάδιο του σχεδιασμού σε εκείνο της τεχνικής υλοποίησης, σύμφωνα με το ειδικό κεφάλαιο για την πορεία προς το ψηφιακό ευρώ που περιλαμβάνεται στην έκθεση του Διοικητή της Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία παρουσιάστηκε την προηγούμενη Δευτέρα. Πρόκειται για την τρίτη φάση του έργου, που καλύπτει την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2027 και επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη και την επιχειρησιακή προετοιμασία. Οι βασικοί άξονες περιλαμβάνουν την ενίσχυση της τεχνικής ετοιμότητας μέσω της ανάπτυξης υποδομών και προτύπων, την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών και την εντατικοποίηση της συνεργασίας με φορείς της αγοράς για την ολοκλήρωση του εγχειριδίου κανόνων. Η φάση αυτή λειτουργεί ως κρίσιμο μεταβατικό στάδιο μεταξύ σχεδιασμού και εφαρμογής, με στόχο την εξασφάλιση ασφαλούς, αξιόπιστης και ευρέως αποδεκτής λειτουργίας του ψηφιακού ευρώ σε όλη τη ζώνη του ευρώ.
Είχαν προηγηθεί δύο φάσεις, όπως καταγράφονται στην έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας. Η πρώτη φάση διερεύνησης, που διήρκεσε από τον Οκτώβριο του 2020 έως τον Οκτώβριο του 2023, επικεντρώθηκε στην αξιολόγηση της σκοπιμότητας και στον καθορισμό των βασικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, θέτοντας τις θεμελιώδεις αρχές για τη χρήση του, με έμφαση στην προστασία της ιδιωτικότητας, την προσβασιμότητα για όλες τις κοινωνικές ομάδες και τη συμπληρωματική λειτουργία του σε σχέση με τα μετρητά. Η φάση ολοκληρώθηκε με την έγκριση ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού πλαισίου που άνοιξε τον δρόμο για τα επόμενα στάδια.
Η δεύτερη φάση προετοιμασίας, από τον Νοέμβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2025, σηματοδότησε τη μετάβαση στον πρακτικό σχεδιασμό. Κατά τη διάρκειά της, το Ευρωσύστημα προχώρησε στον καθορισμό των λειτουργικών και τεχνικών παραμέτρων του ψηφιακού ευρώ, στη διερεύνηση πιλοτικών εφαρμογών και στη συνεργασία με τράπεζες και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων, που αποτυπώνει το πλαίσιο λειτουργίας, τους ρόλους και τις υποχρεώσεις των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη νομική ασφάλεια και τη συνοχή του συστήματος.
Στην τέταρτη φάση προβλέπεται η υλοποίηση πιλοτικής άσκησης από τον Σεπτέμβριο του 2027 έως τον Σεπτέμβριο του 2028, υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική νομοθεσία θα έχει υιοθετηθεί έως το τέλος του 2026. Στο πλαίσιο αυτό, επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για τη δοκιμή της τεχνικής, λειτουργικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Στη συνέχεια, ανοίγει ο δρόμος για την έκδοση του ψηφιακού ευρώ από το 2029 και μετά, με την τελική απόφαση να λαμβάνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ μετά την έναρξη ισχύος του σχετικού νομοθετικού πλαισίου.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμής που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ψηφιακής εποχής, θα είναι προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες της ευρωζώνης με ίσους όρους και θα γίνεται αποδεκτό σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και υπό προϋποθέσεις και πέραν αυτής. Θα αξιοποιεί υφιστάμενες υποδομές και τεχνικά πρότυπα, περιορίζοντας το κόστος προσαρμογής, θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό και θα μειώσει την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους, ενώ θα εισάγει νέες δυνατότητες όπως οι offline πληρωμές και θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων προϊόντων από τράπεζες και παρόχους. Η λειτουργία του θα βασίζεται σε υψηλά πρότυπα ασφάλειας και σε αυστηρό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Όπως επισημαίνεται, το ψηφιακό ευρώ αποκτά στρατηγική σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, ενισχύοντας τη νομισματική κυριαρχία και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών, προσφέροντας δημόσια εναλλακτική σε χρήμα κεντρικής τράπεζας έναντι ιδιωτικών μέσων και υποστηρίζοντας την καινοτομία, ενώ παράλληλα διευρύνει τη χρηματοοικονομική ένταξη, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία.
