ΕΤΕ: Ανάπτυξη 1,9% το 2026 με επενδύσεις και κατανάλωση

Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εξωτερικό περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από έντονες γεωπολιτικές αναταράξεις, ενεργειακή αβεβαιότητα και επιταχυνόμενες πληθωριστικές πιέσεις. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη ανάλυση της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (ΕΤΕ), οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση αναδεικνύονται ως οι κύριοι μοχλοί στήριξης της αναπτυξιακής δυναμικής, οδηγώντας το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) σε άνοδο 1,9% σε ετήσια βάση κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Η επίδοση αυτή διατηρεί την ελληνική οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης πλησίον του 2% για το σύνολο του έτους, ενισχύοντας τις προσδοκίες για ακόμη ισχυρότερη επίδοση στο δεύτερο εξάμηνο, υπό την προϋπόθεση ότι η νέα ενεργειακή κρίση θα αποκλιμακωθεί χωρίς να προκαλέσει πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις.

Ανθεκτικότητα εν μέσω παγκόσμιων κραδασμών

Η οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα επέδειξε σημαντική αντοχή στους κραδασμούς που προκάλεσε η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία με τη σειρά της δημιούργησε νέες δυσλειτουργίες στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και οδήγησε σε αξιοσημείωτη αύξηση των τιμών ενέργειας και του πληθωρισμού από τον Μάρτιο, με την τάση να κορυφώνεται κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Η αύξηση του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές διαμορφώθηκε στο 1,9% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο, υπεραποδίδοντας έναντι του μέσου όρου της ευρωζώνης (+1,2% ετησίως) για 20ο συνεχόμενο τρίμηνο. Αξιοσημείωτο είναι ότι η οικονομική δραστηριότητα όχι μόνο δεν αποδυναμώθηκε, αλλά αντιθέτως επιταχύνθηκε οριακά σε τριμηνιαία βάση, φθάνοντας στο 0,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 από 0,2% το πρώτο τρίμηνο, παραμένοντας έτσι σε τροχιά συμβατή με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης πλησίον του 2,0% για το σύνολο του έτους.

Επενδύσεις: ο βασικός πυλώνας ανάπτυξης

Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου παρέμειναν, όπως αναμενόταν, ο βασικός πυλώνας ανάπτυξης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, συνεισφέροντας 1,6 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ την ίδια περίοδο. Ειδικότερα, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου (ΑΣΠΚ) αυξήθηκε κατά 6,1% ετησίως (+2,2% σε τριμηνιαία βάση) το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ να διαμορφώνεται στο 18,7%, κοντά σε υψηλό 16 ετών. Η αύξηση του ΑΣΠΚ το δεύτερο τρίμηνο του 2026 τροφοδοτήθηκε κυρίως από τις επενδύσεις σε κατασκευές (+12,6% ετησίως), εξοπλισμό Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (+7,3%), και μηχανολογικό εξοπλισμό (+2,2%), αναδεικνύοντας την ευρεία βάση της επενδυτικής ανάκαμψης και τον κομβικό ρόλο κατηγοριών επενδύσεων με σημαντικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα. Ο μεγάλος αριθμός και η κλίμακα σημαντικών επενδυτικών έργων σε εξέλιξη, οι ευνοϊκές χρηματοδοτικές συνθήκες και οι επιταχυνόμενες εκταμιεύσεις πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) προοιωνίζουν τη συνέχιση της εν λόγω δυναμικής και κατά το δεύτερο εξάμηνο, καθώς επίσης και το επόμενο έτος.

Ιδιωτική κατανάλωση: θετική έκπληξη παρά τον υψηλό πληθωρισμό

Η επιτάχυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης (+1,7% ετησίως από +0,2% ετησίως το πρώτο τρίμηνο) εξέπληξε θετικά, σε μία περίοδο όπου ο πληθωρισμός (βάσει του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ΔΤΚ) επιταχύνθηκε στο 5,0% ετησίως το δεύτερο τρίμηνο του 2026 (από 3,0% το πρώτο τρίμηνο) και η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε σε χαμηλό 4 ετών, προοιωνίζοντας αρχικά περαιτέρω αποδυνάμωση των δαπανών των νοικοκυριών μετά το ήδη αδύναμο πρώτο τρίμηνο. Η παρατηρούμενη ανθεκτικότητα αποδίδεται σε τρεις βασικούς παράγοντες: πρώτον, στη συνεχιζόμενη, αν και ήπια, αύξηση του συνολικού πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, η οποία εκτιμάται σε περίπου 0,5% ετησίως το πρώτο εξάμηνο του έτους παρά τον υψηλό πληθωρισμό και την αυξημένη ανισοκατανομή· δεύτερον, στη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας μετά το αδύναμο δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου· και τρίτον, στην αυξημένη καθαρή ροή τραπεζικής χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά, η οποία ανήλθε σε 0,3 δισ. ευρώ το δεύτερο τρίμηνο του 2026, από 0,1 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο.

Εξωτερικός τομέας: μικτή εικόνα

Παρά την αξιοσημείωτη αύξηση των εξαγωγών αγαθών (+6,6% ετησίως), οι καθαρές εξαγωγές είχαν αρνητική συνεισφορά 0,8 π.μ. στην ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ, λόγω της επιτάχυνσης των συνολικών εισαγωγών (+3,7% ετησίως) αλλά και της κάμψης των εξαγωγών υπηρεσιών που οδήγησε σε ηπιότερη αύξηση των συνολικών εξαγωγών (+2,2% ετησίως). Οι εξαγωγές αγαθών υποστηρίχθηκαν τόσο από την άνοδο των εξαγωγών ενεργειακών προϊόντων όσο και από την ανθεκτικότητα των εξαγωγών αγαθών εκτός καυσίμων (+24,6% και +5,7% ετησίως, αντίστοιχα, σε σταθερές τιμές το δεύτερο τρίμηνο του 2026). Στον αντίποδα, οι εξαγωγές υπηρεσιών υποχώρησαν κατά 1,7% ετησίως, σε πραγματικούς όρους, αντανακλώντας κυρίως την κάμψη του όγκου των θαλάσσιων μεταφορών, εν μέσω κλιμακούμενου κόστους ναύλων και καυσίμων καθώς και εμποδίων στην ομαλή λειτουργία βασικών θαλάσσιων μεταφορικών οδών, αλλά και τη μείωση στις εξαγωγές λοιπών κατηγοριών υπηρεσιών προς την ευρύτερη περιοχή που επηρεάζεται από τη σύγκρουση. Επιπροσθέτως, η αισθητή επιβράδυνση στην αύξηση των τουριστικών εισπράξεων τον Ιούνιο (1,2% ετησίως έναντι 25,8% ετησίως την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου) – που εν μέρει αντανακλά και την εξαιρετικά ισχυρή άνοδο τον Ιούνιο του 2025 (+13,0% ετησίως) – αποδυνάμωσε τη συνολική επίδοση του δευτέρου τριμήνου, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να αυξάνονται κατά 5,7% ετησίως, σε τρέχουσες τιμές (+0,7%, σε αποπληθωρισμένους όρους βάσει ΔΤΚ).

Η αύξηση των εισαγωγών αποδίδεται εν μέρει και στην τάση αναπλήρωσης των αποθεμάτων από πολύ χαμηλό επίπεδο τα προηγούμενα τρίμηνα. Η παρατηρούμενη συσσώρευση αποθεμάτων συνεισέφερε περίπου 0,4 π.μ. στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο, μετά από έντονα αρνητικές επιδράσεις -0,8 π.μ. το πρώτο τρίμηνο του 2026 και -1,8 π.μ. στο σύνολο του 2025, όταν εξελίχθηκε ένας ιδιαίτερα παρατεταμένος κύκλος απομείωσης αποθεμάτων.

Αναθεώρηση προβλέψεων και προοπτικές

Μετά την καλύτερη από το αναμενόμενο επίδοση του δευτέρου τριμήνου, οι προοπτικές για την πορεία του ΑΕΠ στο σύνολο του έτους έχουν αναθεωρηθεί ανοδικά, υπό την προϋπόθεση έγκαιρης υποχώρησης της νέας έξαρσης της ενεργειακής αβεβαιότητας. Επίσης, οι διαθέσιμοι μηνιαίοι δείκτες για την επιχειρηματική δραστηριότητα σε κλαδικό επίπεδο αλλά και η καταναλωτική εμπιστοσύνη παρέμειναν σταθεροί ή και βελτιωμένοι το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου. Αν και οι πρόδρομοι δείκτες για τον τουρισμό και τη ναυτιλία − όπως η επιβατική κίνηση στα αεροδρόμια, τα προγράμματα πτήσεων και οι κρατήσεις για τους προσεχείς μήνες, καθώς και οι ναύλοι εμπορευματικών μεταφορών – συνεχίζουν να σηματοδοτούν ανθεκτική δραστηριότητα βραχυπρόθεσμα, η επιβράδυνση στα τουριστικά και ναυτιλιακά έσοδα, ιδίως σε πραγματικούς όρους, προδιαγράφει μια σχετικά συγκρατημένη συμβολή των εξαγωγών υπηρεσιών στην αύξηση του ΑΕΠ και κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026. Η εν λόγω επίδραση αναμένεται να αμβλυνθεί από την επέκταση της τουριστικής περιόδου, που εκτιμάται ότι θα ισχυροποιήσει περαιτέρω την επίδοση του Σεπτεμβρίου αλλά και του τετάρτου τριμήνου του έτους.

Η οικονομική δραστηριότητα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 θα λάβει πρόσθετη ώθηση από τις πιο υποστηρικτικές δημοσιονομικές και χρηματοοικονομικές συνθήκες. Συγκεκριμένα, προβλέπεται σημαντική ενίσχυση τόσο της χρηματοπιστωτικής όσο και της δημοσιονομικής «ώθησης» το δεύτερο εξάμηνο, λόγω επιτάχυνσης του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και των εκταμιεύσεων από το ΤΑΑ, υλοποίησης νέων μέτρων που εισήχθησαν το τρέχον έτος και δεν περιλαμβάνονταν στον Κρατικό Προϋπολογισμό (που αντιστοιχούν σε 0,5% του ΑΕΠ, εκτός των ενεργειακών επιδοτήσεων), και αυξημένων εκταμιεύσεων τραπεζικών δανείων, οι οποίες συνήθως εμφανίζουν ισχυρότερη δυναμική κατά το δεύτερο μισό του έτους.

Μετά την αξιοσημείωτη επίδοση του δευτέρου τριμήνου, οι αναπτυξιακές προοπτικές για ολόκληρο το έτος ισχυροποιούνται επίσης, υπό την προϋπόθεση ότι η τρέχουσα έξαρση της ενεργειακής αβεβαιότητας θα υποχωρήσει σύντομα. Επίσης, τα διαθέσιμα μακροοικονομικά δεδομένα για το τρίτο τρίμηνο του 2026 εξακολουθούν να συνάδουν με σταθερή τροχιά ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, το υπόδειγμα βραχυπρόθεσμης πρόβλεψης της πορείας του ΑΕΠ (GDP-Nowcasting) της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της ΕΤΕ, που αξιοποιεί πληροφόρηση από τους διαθέσιμους δείκτες οικονομικής δραστηριότητας για την περίοδο Ιουλίου-Αυγούστου, υποδεικνύει επιταχυνόμενη αύξηση του ΑΕΠ στο +0,7% σε τριμηνιαία βάση, που αντιστοιχεί σε αύξηση 2,0% ετησίως το τρίτο τρίμηνο. Συνεκτιμώντας τις ανωτέρω τάσεις, η πρόβλεψη για τον ετήσιο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης αναθεωρείται ανοδικά στο 1,9% για το σύνολο του 2026, από 1,7% προηγουμένως. Το εν λόγω, αναθεωρημένο, βασικό σενάριο προϋποθέτει ταχεία μείωση της ενεργειακής αβεβαιότητας − μετά τη σοβαρή επιδείνωση που σημειώθηκε από τα τέλη Αυγούστου − και αποφυγή σοβαρών δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων.