Φαναράς: Η αυξημένη συμμετοχή δεν αλλάζει συσχετισμούς

Ο επικεφαλής της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποδομεί την υπόθεση ότι μια ενδεχόμενη αύξηση της συμμετοχής στις επόμενες εκλογές θα μπορούσε να ανατρέψει τους πολιτικούς συσχετισμούς που αποτυπώνονται στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια ευρύτερη συζήτηση που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα μεταξύ πολιτικών αναλυτών, οι οποίοι εξετάζουν το ενδεχόμενο μιας σημαντικά υψηλότερης συμμετοχής στις κάλπες να οδηγήσει σε διαφορετικό εκλογικό αποτέλεσμα.

Προκειμένου να διερευνήσει την εγκυρότητα αυτής της υπόθεσης, ο κ. Φαναράς προχώρησε σε μια ενδελεχή ανάλυση των λεγόμενων paradata από τις έρευνες της Metron Analysis. Συγκεκριμένα, εξέτασε τη σχέση μεταξύ του ποσοστού απόκρισης στις δημοσκοπήσεις και της πρόθεσης ψήφου προς τη Νέα Δημοκρατία, καλύπτοντας συνολικά 16 ερευνητικά κύματα, από τον Ιανουάριο του 2025 έως σήμερα. Η ανάλυση αυτή είχε ως στόχο να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια συστηματική συσχέτιση που θα μπορούσε να στηρίξει το σενάριο της ανατροπής.

Το αποτέλεσμα της στατιστικής ανάλυσης ήταν αποκαλυπτικό. Το στατιστικό μέτρο συσχέτισης Pearson που προέκυψε ήταν ουσιαστικά μηδενικό, διαμορφούμενο στο 0,090. Όπως επισημαίνει ο δημοσκόπος, αυτό το εύρημα καταδεικνύει ότι το ποσοστό απόκρισης στις έρευνες, το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ως ένδειξη ενδιαφέροντος για πολιτική συμμετοχή, δεν παρουσιάζει ουσιαστική σχέση με την πρόθεση ψήφου προς τη Νέα Δημοκρατία και, κατ' επέκταση, με τους συνολικούς εκλογικούς συσχετισμούς. Η υπόθεση ότι η αύξηση της συμμετοχής θα ευνοούσε συγκεκριμένο πολιτικό χώρο δεν επιβεβαιώνεται από τα ερευνητικά δεδομένα.

Ο Στράτος Φαναράς υπενθυμίζει, μάλιστα, ένα κρίσιμο ιστορικό παράδειγμα: τη μεγάλη πτώση της συμμετοχής στις ευρωεκλογές, η οποία έπληξε κυρίως τη Νέα Δημοκρατία. Το κόμμα έχασε περισσότερους από ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους σε σχέση με προηγούμενες αναμετρήσεις. Το γεγονός αυτό, κατά την εκτίμησή του, δεν επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι πολίτες που απέχουν από τις κάλπες προέρχονται δυσανάλογα από συγκεκριμένο πολιτικό χώρο ή ότι η αντιπολίτευση διαθέτει μεγαλύτερες «δεξαμενές» ανενεργών ψηφοφόρων. Αντιθέτως, η αποχή φαίνεται να πλήττει οριζόντια όλο το πολιτικό σύστημα.

Καταλήγοντας, ο δημοσκόπος υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει «αυτόματος πιλότος» που να οδηγεί σε ανατροπή των πολιτικών συσχετισμών μέσω της αυξημένης συμμετοχής. Η κρίση πολιτικής εμπιστοσύνης, όπως τονίζει, διαπερνά οριζόντια ολόκληρο το κομματικό σύστημα, καθιστώντας οποιαδήποτε μηχανιστική προσέγγιση της εκλογικής συμπεριφοράς επισφαλή. «Η εκλογική μάχη είτε θα είναι μάχη πολιτικής ουσίας, ειλικρίνειας και προσδοκίας είτε θα αποδειχθεί δημοκρατική καρικατούρα», καταλήγει χαρακτηριστικά στην ανάρτησή του.

Η ανάρτηση του Στράτου Φαναρά

To whom it may concern

Τελευταία γίνεται μία συζήτηση από σοβαρούς πολιτικούς αναλυτές η οποία έχει στο επίκεντρο της ένα "τι θα γινόταν εάν"... Πιο συγκεκριμένα θεωρείται πιθανή μια ανατροπή των εκλογικών συσχετισμών που δείχνουν οι τωρινές δημοσκοπήσεις αν η συμμετοχή αυξηθεί σημαντικά. Προκειμένου να διαπιστώσω αν υπάρχουν κάποιες ενδείξεις περί αυτού από τα ερευνητικά paradata επιχείρησα να συσχετίσω το ποσοστό απόκρισης στις έρευνες μας από τον Γενάρη του 2025 (συνολικά 16 ερευνητικά κύματα) έως σήμερα με το ποσοστό της πρόθεσης ψήφου της ΝΔ. Η υπόθεση που ήθελα να εξετάσω ήταν προφανής: αν το ποσοστό της ΝΔ συσχετίζονταν ισχυρά (είτε θετικά είτε αρνητικά) με το ποσοστό απόκρισης στις μηνιαίες έρευνες μας, τότε η υπόθεση αυτή μπορεί να ήταν βάσιμη. Το τελικό στατιστικό μέτρο που υπολογίστηκε (Pearson correlation) ήταν σχεδόν μηδέν (για την ακρίβεια 0.090) και το συμπέρασμα ήταν ότι το ποσοστό απόκρισης στις έρευνες μας (που είναι ένα μέτρο ενδιαφέροντος για πολιτική συμμετοχή) είναι ασυσχέτιστο με την πρόθεση ψήφου στη ΝΔ και κατά συνέπεια με τον εκλογικό συσχετισμό. Και πράγματι. Εκ των υστέρων σκέφτηκα ότι η μεγάλη πτώση της συμμετοχής στις Ευρωεκλογές έβλαψε κατεξοχήν τη ΝΔ που έχασε πάνω από 1 εκατομμύριο ψηφοφόρους άρα δεν προκύπτει ότι στους αποστασιοποιημένους ψηφοφόρους έχει μικρότερες δεξαμενές από ό,τι η ευρύτερη Αντιπολίτευση. Συμπέρασμα: ανατροπή συσχετισμών με "αυτόματο πιλότο" δεν υπάρχει γιατί η κρίση πολιτικής εμπιστοσύνης είναι οριζόντια και διαπερνά όλο το κομματικό φάσμα. Η εκλογική μάχη είτε θα είναι μάχη πολιτικής ουσίας, ειλικρίνειας και προσδοκίας είτε θα αποδειχθεί δημοκρατική καρικατούρα.