Φάρμακα: Συναγερμός για clawback 80,7%

Σε έντονη αναστάτωση βρίσκεται ο φαρμακευτικός κλάδος μετά το νέο, εξαιρετικά υψηλό clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα, το οποίο έφτασε στο 80,7%. Οι φαρμακευτικές εταιρείες προειδοποιούν ότι το σημερινό πλαίσιο απειλεί ευθέως τη συνέχιση της διάθεσης νέων καινοτόμων θεραπειών στην Ελλάδα.

Οι εκπρόσωποι του κλάδου τονίζουν ότι για κάθε 10 καινοτόμα φάρμακα που χρειάζονται οι Έλληνες ασθενείς, το κράτος χρηματοδοτεί λιγότερα από δύο, μετακυλίοντας ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος του κόστους στις εταιρείες που διαθέτουν τις θεραπείες στη χώρα.

Οι δύο βασικοί θεσμικοί φορείς του φαρμάκου, ο ΣΦΕΕ και το PhARMA Innovation Forum, επισημαίνουν ότι τα μέτρα που έχει εξαγγείλει η πολιτεία τα τελευταία δύο χρόνια δεν έχουν αποδώσει στη συγκράτηση της φαρμακευτικής δαπάνης. Αντιθέτως, τα στοιχεία του α’ εξαμήνου του 2025 δείχνουν περαιτέρω επιδείνωση.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί νέο μέτωπο πίεσης προς το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Οικονομικών, την ώρα που ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έχει ξεκαθαρίσει ότι ο μηχανισμός των υποχρεωτικών επιστροφών θα συνεχίσει να υφίσταται, εκφράζοντας παράλληλα αμφιβολίες για το κατά πόσο οι εταιρείες θα αποσύρουν ή θα καθυστερήσουν τη διάθεση νέων φαρμάκων στην ελληνική αγορά.

Clawback 80,7% στα νοσοκομειακά φάρμακα

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ και το PhARMA Innovation Forum, τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2025 αποτυπώνουν μια πρωτοφανή συνθήκη: το clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα ανήλθε στο 80,7%, καταγράφοντας νέα αύξηση σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Οι φορείς του κλάδου υποστηρίζουν ότι η εξέλιξη αυτή διαψεύδει τις παλαιότερες κυβερνητικές δεσμεύσεις για σταδιακή αποκλιμάκωση του μηχανισμού. Οι δεσμεύσεις αυτές είχαν δημιουργήσει προσδοκίες ότι η γενικότερη οικονομική ανάπτυξη της χώρας θα συνοδευόταν και από πιο βιώσιμη πολιτική στη φαρμακευτική δαπάνη.

Στην πράξη, όπως τονίζουν, η κατάσταση επιδεινώνεται. Το μήνυμα που εκπέμπεται προς την αγορά είναι ότι οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις δεν έχουν φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα και ότι απαιτείται άμεση κοινή δράση πολιτείας και κλάδου για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

Η Kavita Patel, πρόεδρος του PhARMA Innovation Forum και διευθύνουσα σύμβουλος της Roche Ελλάδας και Κύπρου, χαρακτήρισε το 80,7% ιδιαίτερα ανησυχητικό σημείο για τη φαρμακευτική καινοτομία στην Ελλάδα.

Όπως ανέφερε, το ποσοστό αυτό σημαίνει στην πράξη ότι, για κάθε 10 καινοτόμα φάρμακα που έχουν ανάγκη οι Έλληνες ασθενείς για σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, το κράτος καλύπτει λιγότερα από δύο. Το υπόλοιπο κόστος μεταφέρεται στις εταιρείες που επενδύουν και διαθέτουν τις νέες θεραπείες.

Η ίδια σημείωσε ότι η εικόνα αυτή διαμορφώνεται σε μια χώρα που ήδη χαρακτηρίζεται από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη. Κατά την πρόεδρο του PIF, τα στοιχεία του α’ εξαμήνου του 2025 επιβεβαιώνουν τις προειδοποιήσεις που είχαν διατυπωθεί εγκαίρως για τη μη βιωσιμότητα του σημερινού μοντέλου.

Προειδοποιήσεις για πρόσβαση των ασθενών

Από την πλευρά του, ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου, πρόεδρος του ΣΦΕΕ και γενικός διευθυντής της Novo Nordisk Ελλάδας και Κύπρου, άσκησε σκληρή κριτική στην πολιτεία, επισημαίνοντας ότι η απροθυμία της να αναλάβει συγκεκριμένη δέσμευση για την πορεία της φαρμακευτικής δαπάνης οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε στέρηση μελλοντικών θεραπειών από τους Έλληνες ασθενείς.

Όπως τόνισε, ακόμη και στα νοσοκομεία, δηλαδή σε ένα περιβάλλον που ελέγχεται πλήρως από το κράτος, η πολιτεία δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για την πραγματική εξέλιξη της δαπάνης. Κατά τον ίδιο, αυτό αποκαλύπτει εφησυχασμό απέναντι στην αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται για τον περιορισμό του κόστους.

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ έκανε λόγο για πανευρωπαϊκή, αν όχι παγκόσμια, πρωτοτυπία, υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες του φαρμάκου καταλήγουν να στηρίζουν περισσότερο από το κράτος τη φαρμακευτική περίθαλψη των πολιτών.

Η φράση αυτή συμπυκνώνει την ένταση της αντιπαράθεσης: από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση επιμένει στη διατήρηση ενός μηχανισμού που περιορίζει τη δημόσια δαπάνη· από την άλλη, οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι το υπερβολικό ύψος των επιστροφών υπονομεύει την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες και αποθαρρύνει τη διάθεση καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά.

Το πρόβλημα έχει άμεση κοινωνική διάσταση. Οι ασθενείς που χρειάζονται νέες θεραπείες για σοβαρές παθήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως παράπλευρη συνέπεια μιας λογιστικής διαχείρισης της δαπάνης. Όταν το κράτος χρηματοδοτεί μικρό μέρος του πραγματικού κόστους, η πρόσβαση στην καινοτομία μετατρέπεται σε πεδίο αβεβαιότητας.

Οι δύο φορείς του φαρμάκου απευθύνουν ανοιχτή πρόσκληση προς το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Οικονομικών για άμεση θεσμική συνάντηση. Ζητούν ουσιαστικό και ειλικρινή διάλογο, με στόχο τη συνδιαμόρφωση ενός βιώσιμου, προβλέψιμου και δίκαιου συστήματος φαρμακευτικής δαπάνης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η πολιτεία θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει το φάρμακο κυρίως ως δημοσιονομικό βάρος ή αν θα αναγνωρίσει ότι η φαρμακευτική περίθαλψη αποτελεί πυλώνα δημόσιας υγείας. Η διαρκής διόγκωση του clawback δείχνει ότι το σημερινό μοντέλο έχει φτάσει στα όριά του.

Η συνέχιση της ίδιας πολιτικής χωρίς ουσιαστική αναθεώρηση κινδυνεύει να επιβαρύνει τους ασθενείς, να περιορίσει την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και να καταστήσει την Ελλάδα λιγότερο ελκυστική για την έγκαιρη διάθεση νέων φαρμάκων. Η φαρμακευτική πολιτική χρειάζεται σταθερότητα, διαφάνεια και πραγματική ευθύνη από την πλευρά του κράτους.