Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των μεγάλων ουρών έξω από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, οι ασθενείς που λαμβάνουν Φάρμακα Υψηλού Κόστους εξακολουθούν να δείχνουν επιφυλακτικότητα απέναντι στα νέα κανάλια διάθεσης. Αν και το Υπουργείο Υγείας και ο υπουργός Άδωνις Γεωργιάδης προωθούν ενεργά την παραλαβή των ΦΥΚ από ιδιωτικά φαρμακεία, η πλειονότητα των δικαιούχων συνεχίζει να επιλέγει τις δομές του Οργανισμού.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 75% των πολιτών που δικαιούνται φάρμακα υψηλού κόστους εξακολουθεί να εξυπηρετείται από τα φαρμακεία και τις λοιπές δομές του ΕΟΠΥΥ. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά τις νέες δυνατότητες, οι ασθενείς με σοβαρά νοσήματα παραμένουν προσεκτικοί απέναντι σε αλλαγές που αφορούν την πρόσβαση στη θεραπεία τους.
Αρκετοί δικαιούχοι εμφανίζονται διστακτικοί ακόμη και απέναντι στην κατ’ οίκον αποστολή των φαρμάκων. Όπως αναφέρουν ασθενείς, βασικοί λόγοι είναι η δυσκολία ηλεκτρονικής παραγγελίας και η ανησυχία για το αν το φάρμακο θα φτάσει στον απαιτούμενο χρόνο. Για πολλούς, η σταθερή και προβλέψιμη παραλαβή της θεραπείας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα ασφάλειας.
Μείωση της πίεσης στις δομές του ΕΟΠΥΥ
Η δυνατότητα διάθεσης των ΦΥΚ και εκτός του στενού δικτύου του ΕΟΠΥΥ έχει ήδη συμβάλει στον περιορισμό των γνωστών εικόνων ταλαιπωρίας έξω από τα φαρμακεία του Οργανισμού. Οι ουρές έχουν μειωθεί αισθητά, αν και σε αρκετές περιπτώσεις εξακολουθεί να καταγράφεται συνωστισμός, ιδίως σε περιοχές με υψηλό αριθμό δικαιούχων.
Ιδιαίτερα θετική αποδοχή έχει η υπηρεσία κατ’ οίκον διανομής στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η αναλογία δομών ΕΟΠΥΥ προς ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα υψηλού κόστους είναι περιορισμένη. Εκεί, η αποστολή των φαρμάκων στο σπίτι ή στον χώρο εργασίας λειτουργεί ως ουσιαστική διευκόλυνση για ανθρώπους με χρόνιες και σοβαρές παθήσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν από την εταιρεία που συνεργάζεται με τον ΕΟΠΥΥ για τη διαχείριση της κατ’ οίκον διανομής και επιβεβαιώνονται από τον Οργανισμό, η Ελλάδα συγκαταλέγεται σήμερα στις επτά ευρωπαϊκές χώρες που εφαρμόζουν σε τόσο μεγάλη κλίμακα δωρεάν υπηρεσίες διάθεσης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους.
Το ελληνικό μοντέλο στηρίζεται σε πολλαπλά κανάλια εξυπηρέτησης, καθώς οι ασθενείς μπορούν να παραλαμβάνουν τα φάρμακά τους από δομές του ΕΟΠΥΥ, ιδιωτικές κλινικές, κατ’ οίκον αποστολή και, πλέον, από ιδιωτικά φαρμακεία.
332.000 συνταγές ΦΥΚ στο πρώτο δεκάμηνο
Κατά τους πρώτους δέκα μήνες λειτουργίας του προγράμματος κατ’ οίκον διανομής, το οποίο υλοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ΕΟΠΥΥ, διεκπεραιώθηκαν περίπου 332.000 συνταγές Φαρμάκων Υψηλού Κόστους.
Από αυτές, περίπου το 67% παραλήφθηκε από τους ασθενείς μέσω των δομών του Οργανισμού και ιδιωτικών κλινικών, ενώ το υπόλοιπο 33% παραδόθηκε κατ’ οίκον, σε χώρους εργασίας ή ακόμη και σε εξοχικές κατοικίες των δικαιούχων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική κατανομή των ασθενών που επέλεξαν την κατ’ οίκον παράδοση. Το μεγαλύτερο ποσοστό προέρχεται από την ηπειρωτική Ελλάδα, στοιχείο που αναδεικνύει τις δυσκολίες πρόσβασης που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα πολλοί ασθενείς σε απομακρυσμένες περιοχές.
Συγκεκριμένα, το 63% των κατ’ οίκον παραδόσεων αφορούσε την ηπειρωτική Ελλάδα, το 18,6% την Αττική, το 14,1% τη νησιωτική Ελλάδα και το 4,3% τη Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα, περίπου το 31,4% των παραδόσεων πραγματοποιήθηκε σε δυσπρόσιτους προορισμούς. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει τη μεγάλη κοινωνική σημασία του προγράμματος, καθώς αφορά ασθενείς που στο παρελθόν αναγκάζονταν να διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να εξασφαλίσουν τη θεραπεία τους.
Ιδιωτικά φαρμακεία, ψυχρή αλυσίδα και γεωγραφικές διαφοροποιήσεις
Κομβικό βήμα στην εξέλιξη του συστήματος θεωρείται η ένταξη των ιδιωτικών φαρμακείων ως πρόσθετου καναλιού διάθεσης των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους. Από τα στοιχεία των δύο πρώτων μηνών εφαρμογής του νέου μοντέλου προκύπτει ότι το 56% των συνταγών παραλήφθηκε μέσω δομών του ΕΟΠΥΥ, το 38% μέσω κατ’ οίκον διανομής, το 3% μέσω ιδιωτικών φαρμακείων και άλλο ένα 3% μέσω ιδιωτικών κλινικών.
Τα ποσοστά αυτά αναμένεται να διαφοροποιηθούν το επόμενο διάστημα, καθώς νέες θεραπευτικές κατηγορίες εντάσσονται σταδιακά στο σύστημα διάθεσης μέσω ιδιωτικών φαρμακείων. Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την εξυπηρέτηση των ασθενών και θα αποφορτίσει περαιτέρω τις δομές του ΕΟΠΥΥ.
Ξεχωριστή σημασία έχουν τα φάρμακα της λεγόμενης ψυχρής αλυσίδας, δηλαδή τα σκευάσματα που απαιτούν διατήρηση σε ελεγχόμενες θερμοκρασίες. Τα συγκεκριμένα φάρμακα εξακολουθούν να διακινούνται κυρίως μέσω των δομών του Οργανισμού, της κατ’ οίκον διανομής και των ιδιωτικών κλινικών.
Η συμμετοχή των ιδιωτικών φαρμακείων στη διαχείριση αυτών των σκευασμάτων παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένη, αναμένεται όμως να αυξηθεί με την ένταξη επιπλέον θεραπευτικών κατηγοριών και με την περαιτέρω προσαρμογή του συστήματος.
Οι ανάγκες των ασθενών διαφοροποιούνται σημαντικά ανά περιοχή. Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου οι δομές του ΕΟΠΥΥ δεν επαρκούν για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση, η κατ’ οίκον διανομή κυριαρχεί, με ποσοστό που προσεγγίζει το 82%.
Στην περιφέρεια, οι ασθενείς συνεχίζουν να επιλέγουν κυρίως τις δομές του Οργανισμού. Περίπου το 80% εξυπηρετείται από τα σημεία του ΕΟΠΥΥ, το 18% προτιμά την κατ’ οίκον παράδοση, ενώ μικρότερα ποσοστά στρέφονται προς τα ιδιωτικά φαρμακεία.
Στα νησιά, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς το ποσοστό των δικαιούχων που επιλέγουν κατ’ οίκον διανομή σχεδόν διπλασιάζεται σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα. Αυξημένη εμφανίζεται και η χρήση ιδιωτικών φαρμακείων, γεγονός που δείχνει ότι στις νησιωτικές περιοχές τα εναλλακτικά κανάλια διάθεσης μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην πρόσβαση των ασθενών στη θεραπεία τους.
