Δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως οι υπουργικές αποφάσεις που ενεργοποιούν το πλαίσιο μέτρων για την αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας στην αγορά, με πρόβλεψη για διαδικασίες ελέγχου, επιβολή προστίμων που φθάνουν έως τα 5 εκατομμύρια ευρώ και καθορισμό 63 κατηγοριών βασικών αγαθών διατροφής και καθημερινής διαβίωσης που τίθενται σε καθεστώς παρακολούθησης. Στο ίδιο πλαίσιο καθορίζονται ειδικές ρυθμίσεις για την αγορά καυσίμων και για το πρόσθετο κόστος διανομής στις νησιωτικές περιοχές.
Ειδικότερα, στο ΦΕΚ δημοσιεύθηκε η υπουργική απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου για την εφαρμογή των μέτρων περιορισμού φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας στην αγορά, σε συνέχεια της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 11ης Μαρτίου 2026 που αφορά τη λειτουργία της αγοράς και τον έλεγχο των περιθωρίων κέρδους σε βασικά προϊόντα.
Η απόφαση με τίτλο «Περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας. Καθορισμός της διαδικασίας ελέγχου και της επιβολής κυρώσεων των άρθρων πρώτου και δεύτερου της από 11/3/2026 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 37) καθώς και κλιμάκωση των προστίμων, εξειδίκευση των κατηγοριών των αγαθών που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών και άλλες λεπτομέρειες» καθορίζει το πλαίσιο των ελέγχων, τη διαδικασία επιβολής κυρώσεων, την κλιμάκωση των διοικητικών προστίμων και τον κατάλογο βασικών προϊόντων που τίθενται σε καθεστώς συστηματικής παρακολούθησης από τις αρμόδιες αρχές.
Οι έλεγχοι για τον εντοπισμό φαινομένων αισχροκέρδειας μπορούν να πραγματοποιούνται είτε διοικητικά είτε με επιτόπιες διαδικασίες, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας, από τα αρμόδια όργανα της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Σε περιπτώσεις επιτόπιου ελέγχου συγκροτούνται ειδικά κλιμάκια που αποτελούνται τουλάχιστον από δύο ελεγκτές, οι οποίοι διαθέτουν συγκεκριμένη εντολή ελέγχου. Οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να διαθέτουν και να παρέχουν στους ελεγκτές στοιχεία που αφορούν τα αποθέματα, τις πωλήσεις και τα παραστατικά αγορών και τιμολόγησης, προκειμένου να τεκμηριώνεται η τιμολογιακή πολιτική που ακολουθούν και να διαπιστώνεται αν το περιθώριο κέρδους κινείται εντός των ορίων που προβλέπει η σχετική Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου.
Μετά τη συλλογή και επεξεργασία των στοιχείων συντάσσεται έκθεση ελέγχου από τα αρμόδια όργανα. Η έκθεση κοινοποιείται στον ελεγχόμενο όταν διαπιστώνεται παράβαση και παρέχεται προθεσμία πέντε ημερών για την υποβολή απόψεων πριν από την επιβολή των διοικητικών κυρώσεων.
Η υπουργική απόφαση προβλέπει κλιμακωτό σύστημα προστίμων, το οποίο διαφοροποιείται ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και το οικονομικό όφελος που προκύπτει από την παράβαση. Το ύψος του προστίμου ξεκινά από τις 5.000 ευρώ και μπορεί να φθάσει έως τα 5 εκατομμύρια ευρώ.
Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις το πρόστιμο ισούται με το παράνομο οικονομικό όφελος που προκύπτει από την παράβαση. Για τις μικρές επιχειρήσεις το πρόστιμο ορίζεται στο διπλάσιο του οφέλους, για τις μεσαίες επιχειρήσεις στο τριπλάσιο και για τις μεγάλες επιχειρήσεις στο τετραπλάσιο του ποσού που προκύπτει από την παράβαση. Σε περιπτώσεις επανάληψης της παράβασης τα ποσά των προστίμων διπλασιάζονται.
Στο ίδιο πλαίσιο καθορίζεται και ο τρόπος υπολογισμού του επιτρεπόμενου περιθωρίου μικτού κέρδους. Ο υπολογισμός βασίζεται στην τιμή πώλησης και στο μέσο κόστος των πωληθέντων προϊόντων, ενώ ως περίοδος αναφοράς για τον έλεγχο των στοιχείων ορίζεται η τελευταία ολοκληρωμένη οικονομική χρήση του 2025.
Κατά των αποφάσεων επιβολής προστίμων προβλέπεται δυνατότητα προσφυγής ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων. Τα πρόστιμα εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων και αποδίδονται στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ επιβαρύνονται με ψηφιακό τέλος συναλλαγής 2,4%.
Παράλληλα, θεσπίζονται ειδικές ρυθμίσεις για την αγορά καυσίμων με καθορισμό ανώτατου περιθωρίου κέρδους σε διαφορετικά στάδια της εμπορίας. Οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών μπορούν να εφαρμόζουν περιθώριο έως 0,05 ευρώ ανά λίτρο στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και στο πετρέλαιο κίνησης σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια, ενώ τα πρατήρια λιανικής μπορούν να προσθέτουν περιθώριο έως 0,12 ευρώ ανά λίτρο κατά την πώληση στους καταναλωτές.
Στην υπουργική απόφαση περιλαμβάνεται επίσης αναλυτικός κατάλογος 63 κατηγοριών προϊόντων που θεωρούνται βασικά για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών. Στην κατηγορία των τροφίμων εντάσσονται μεταξύ άλλων ρύζι, ψωμί για τοστ, ψωμί φρατζόλα, φρυγανιές, μακαρόνια τύπου σπαγγέτι, αλεύρι για όλες τις χρήσεις, όσπρια όπως φακές, φασόλια και ρεβύθια, αλλαντικά όπως πάριζα και γαλοπούλα, κατεψυγμένα και φρέσκα ψάρια, νωπό χοιρινό κρέας, κοτόπουλο και μέρη κοτόπουλου, μοσχάρι, αρνί και κατσίκι, φρέσκα φρούτα και λαχανικά, καθώς και έτοιμα τυποποιημένα γεύματα που διατίθενται στα σούπερ μάρκετ.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης βασικά γαλακτοκομικά προϊόντα όπως φρέσκο γάλα πλήρες και χαμηλών λιπαρών, γάλα υψηλής παστερίωσης, γάλα εβαπορέ, γιαούρτι από αγελαδινό γάλα, τυρί φέτα, λευκό τυρί, γκούντα και τυριά χαμηλών λιπαρών. Στον ίδιο κατάλογο εντάσσονται χυμός τομάτας διατηρημένος, αυγά, μαργαρίνες, βούτυρο αγελάδος, ελαιόλαδο, ηλιέλαιο, κατεψυγμένα λαχανικά, λευκή ζάχαρη, γλυκαντικές ουσίες για διαβητικούς, δημητριακά πρωινού και προϊόντα βρεφικής διατροφής όπως κρέμες και γάλατα.
Στις κατηγορίες προϊόντων που τίθενται υπό παρακολούθηση περιλαμβάνονται επίσης καφές κάθε τύπου, σοκολάτες και σοκολατοειδή, μπισκότα και χυμός πορτοκαλιού. Στα είδη καθημερινής διαβίωσης καταγράφονται απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων, καθαριστικά επιφανειών, χλωρίνες, απορρυπαντικά πιάτων για πλύσιμο στο χέρι, χαρτί κουζίνας, χαρτί υγείας, οδοντόκρεμες, σερβιέτες και ταμπόν, ξυριστικές μηχανές και ανταλλακτικά, σαμπουάν, σαπούνια και αφρόλουτρα.
Στον ίδιο κατάλογο εντάσσονται πάνες ακράτειας, πάνες για βρέφη, μωρομάντηλα και προϊόντα περιποίησης για μωρά, καθώς και τροφές για σκύλους και γάτες.
Παράλληλα δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ κοινή υπουργική απόφαση για τον καθορισμό ειδικού κόστους διανομής καυσίμων στις νησιωτικές περιοχές, στο πλαίσιο εφαρμογής της ίδιας Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου.
Την απόφαση συνυπογράφουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλης Κικίλιας.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών μπορούν να επιβάλλουν πρόσθετο κόστος διανομής στις νησιωτικές περιοχές πέραν του ανώτατου περιθωρίου των 5 λεπτών ανά λίτρο. Το πρόσθετο κόστος διαμορφώνεται σε 0,06 ευρώ ανά λίτρο για την Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και τις νήσους της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων Αττικής.
Για την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, την Περιφερειακή Ενότητα Σποράδων, την Περιφερειακή Ενότητα Θάσου, τον Δήμο Κυθήρων, τον Δήμο Σκύρου και τον Δήμο Σαμοθράκης το πρόσθετο κόστος καθορίζεται σε 0,14 ευρώ ανά λίτρο, ενώ για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου διαμορφώνεται σε 0,15 ευρώ ανά λίτρο. Στα ποσά αυτά περιλαμβάνεται ο ΦΠΑ.
Υπενθυμίζεται ότι το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τα καύσιμα παραμένει σε ισχύ έως τις 30 Ιουνίου, με ανώτατο όριο τα 5 λεπτά ανά λίτρο στη χονδρική και τα 12 λεπτά ανά λίτρο στη λιανική αγορά.
